{
"word": "дарагун",
"stress": 4,
"forms": [
"дарагун"
],
"senses": [
{
"text": "драгунскі",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "даража",
"stress": 4,
"forms": [
"даража",
"даражаялъ",
"даражаялъул",
"даражаби"
],
"senses": [
{
"text": "ступень, узровень, прыступка",
"examples": [
{
"av": "хӏурматалъул бищунго тӏадегӏанаб даража",
"be": "вышэйшая ступень пашаны"
},
{
"av": "лъим тӏадегӏанаб даражаялде бахана",
"be": "узровень вады падняўся"
},
{
"av": "даража тӏадегӏанав",
"be": "багабаязны, набожны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарай",
"stress": 4,
"stem": "дара",
"forms": [
"дарай",
"дараялъ",
"дараялъул",
"дарайдул",
"дараял"
],
"senses": [
{
"text": "шоўкавая матэрыя, шоўк, тафта"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарайдул",
"stress": 4,
"forms": [
"дарайдул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "дарай",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "шаўковы",
"examples": [
{
"av": "дарайдул гурде",
"be": "шаўковая кашуля; шаўковая сукенка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарай",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "дарай-гӏатӏлас",
"stress": 4,
"forms": [
"дарай-гӏатӏлас",
"дарай-гӏатӏласалъ",
"дарай-гӏатӏласалъул"
],
"senses": [
{
"text": "шоўк і атлас",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарай-зарбаб",
"stress": 4,
"forms": [
"дарай-зарбаб",
"дарай-зарбабалъ",
"дарай-зарбабалъул"
],
"senses": [
{
"text": "шоўкавыя матэрыі",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "дарай-зарбаб бессизе гӏадамал ругьунлъана",
"be": "людзі навучыліся ткаць шаўковыя матэрыі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарай-катан",
"stress": 4,
"forms": [
"дарай-катан",
"дарай-катаналъ",
"дарай-катаналъул"
],
"senses": [
{
"text": "добрыя, высакародныя матэрыі",
"labels": [
"устарэлае слова",
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "выраз",
"form": "—"
}
{
"word": "даран",
"stress": 4,
"forms": [
"даран",
"дараналъ",
"дармица",
"дараналъул",
"дармил",
"дармал"
],
"senses": [
{
"text": "гандаль, камерцыя",
"examples": [
{
"av": "беццаб даран",
"be": "гандаль усляпую; купіць ката ў мяшку"
},
{
"av": "даран бегьичӏо",
"be": "гандаль не адбыўся"
},
{
"av": "даран бигъана",
"be": "гандлёвая здзелка не адбылася"
},
{
"av": "даран битӏаги!",
"be": "хай пашанцуе ў гандлі!; дапаможа бог удачы ў гандлі!"
},
{
"av": "даран биххизе",
"be": "скасаваць гандлёвую здзелку"
},
{
"av": "даран — даран буго, хъатир — хъатир буго",
"be": "гандаль гандлем, павага павагай",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "г. зн. купіў — заплаці, хоць ты і родны брат"
},
{
"av": "даран гьабизе",
"be": "пагандлявацца, згандлявацца"
},
{
"av": "даран ккезе (лъугьине)",
"be": "прадаць або купляць"
},
{
"av": "гӏакдал даран ккарабищ?",
"be": "прадаў карову?"
},
{
"av": "дармица бергьине",
"be": "атрымліваць прыбытак у гандлі"
},
{
"av": "дармица къезе",
"be": "панесці страту ў гандлёвай аперацыі"
},
{
"av": "дармида лъезе",
"be": "арганізаваць таргі"
},
{
"av": "дармиде вазе (язе)",
"be": "займацца гандлем, камерцыяй"
},
{
"av": "дозие дармилъ битӏ ккола",
"be": "ім вязе ў гандлі"
},
{
"av": "кӏудияб даран",
"be": "шлюб; сужэнства"
},
{
"av": "даран дармидаса вохаги",
"be": "няхай ты будзеш шчаслівы ў шлюбе",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "даранчи",
"stress": 4,
"stem": "даранч",
"forms": [
"даранчи",
"даранчияс",
"даранчиясул",
"даранчагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "перакупшчык; гандляр, камерсант; спекулянт; таргаш",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дармихъан",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "даранчӏужу",
"stress": 4,
"forms": [
"даранчӏужу",
"даранчӏужуялъ",
"даранчӏужуялъул"
],
"senses": [
{
"text": "перакупшчыца; гандлярка; камерсантка; спекулянтка; таргаўка",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"av": "даранчӏужуялъ ччугӏа цадахъго босун ана",
"be": "гандлярка купіла рыбу оптам"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "даран-базар",
"stress": 4,
"forms": [
"даран-базар",
"даран-базаралъ",
"даран-базаралъул"
],
"senses": [
{
"text": "гандаль, купля-продаж, камерцыя",
"comment": "літ. гандаль і рынак",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарбадагъ",
"stress": 5,
"forms": [
"дарбадагъ"
],
"senses": [
{
"text": "ушчэнт, у пух і прах",
"labels": [
"дыялектызм",
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дарбадагъ гьабизе",
"be": "разнесці ў пух і прах; разбурыць да асновы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "минатахъ",
"kind": "see"
},
{
"target": "пин-пана",
"kind": "see"
},
{
"target": "щущахъ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "дарбиш",
"stress": 5,
"forms": [
"дарбиш",
"дарбишас",
"дарбишасул",
"дарбишал",
"дарбишица",
"дарбишил"
],
"senses": [
{
"text": "дэрвіш; мандроўны манах-мусульманін",
"forms": [
"дарбишас",
"дарбишасул",
"дарбишал"
],
"examples": [
{
"av": "дарбишасул гӏурччинаб чалма",
"be": "зялёная чалма дэрвіша"
}
]
},
{
"text": "Дарбіш",
"precomment": "вялікая літара 'D'",
"comment": "імя ўласнае мужчынскае",
"forms": [
"дарбишица",
"дарбишил"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарги",
"stress": 5,
"forms": [
"дарги"
],
"senses": [
{
"text": "даргінскі",
"examples": [
{
"av": "дарги мацӏ",
"be": "даргінская мова"
},
{
"av": "дарги халкъ",
"be": "даргінскі народ, даргінцы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "даргиязул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "даргияв",
"stress": 5,
"stem": "даргия",
"forms": [
"даргияв",
"даргияс",
"даргиясул"
],
"senses": [
{
"text": "даргінец"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "даргиязул",
"stress": 5,
"forms": [
"даргиязул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "даргиял",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "даргінскі",
"examples": [
{
"av": "даргиязул шагӏир",
"be": "даргінскі паэт"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "даргиял",
"kind": "from"
},
{
"target": "дарги",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "даргияй",
"stress": 5,
"stem": "даргия",
"forms": [
"даргияй",
"даргиялъ",
"даргиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "даргінка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "даргиял",
"stress": 5,
"stem": "даргия",
"forms": [
"даргиял",
"даргияз",
"даргиязул"
],
"senses": [
{
"text": "даргінцы"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "даргиялъ",
"stress": 5,
"forms": [
"даргиялъ"
],
"senses": [
{
"text": "у даргінцаў",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "даргиялъ Мухтарица лъабго сон бана",
"be": "у даргінцаў Мухтар правёў тры гады"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "дард",
"forms": [
"дард",
"дардалъ",
"дардалъул",
"дардал"
],
"senses": [
{
"text": "смутак, горыч, сум; клопат",
"examples": [
{
"av": "рекӏел дард",
"be": "боль у сэрцы, сардэчны боль"
},
{
"av": "рокьул дардал дица дуде рикьила",
"be": "я падзялюся з табой смуткам кахання"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарзияв",
"stress": 5,
"stem": "дарзия",
"forms": [
"дарзияв",
"дарзияс",
"дарзиясул",
"дарзиял"
],
"senses": [
{
"text": "кравец",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "ратӏлил",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дармал",
"stress": 2,
"stem": "дарма",
"forms": [
"дармал",
"дармаз",
"дармазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "даран"
}
],
"see_also": [
{
"target": "даран",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "дарман",
"stress": 5,
"forms": [
"дарман",
"дарманалъ",
"дарманалъул",
"дарманал"
],
"senses": [
{
"text": "лекі, лякарства",
"examples": [
{
"av": "ботӏрол дарман",
"be": "лекі ад галаўнога болю"
},
{
"av": "дарман гьабизе",
"be": "вылечыць"
},
{
"av": "дарман тӏагӏараб бакӏалде ккана",
"be": "трапіў у бязвыхаднае становішча"
},
{
"av": "дарман тӏагӏун хутӏаги",
"be": "ты ж трапіш у бязвыхаднае становішча",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "гьабизе дарман тӏагӏана, батилеб сабаб лъугӏана",
"be": "патрапіў у бязвыхаднае становішча і пазбавіўся спосабу выхаду з яго",
"labels": [
"прымаўка"
]
}
]
},
{
"text": "душа",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "дир дарман!",
"be": "душа мая!, мой любы!",
"comment": "пры звароце да вельмі блізкага да сэрца, любімага чалавека, асабліва да дзяцей"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дару",
"kind": "see"
},
{
"target": "дару-дарман",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарманаб",
"stress": 5,
"forms": [
"дарманаб"
],
"see_also": [
{
"target": "даруяб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "дарманлъи",
"stress": 5,
"forms": [
"дарманлъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "дарманлъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарулъи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "дарманлъизе",
"stress": 5,
"stem": "дарманлъ",
"forms": [
"дарманлъизе",
"дарманлъула",
"дарманлъила",
"дарманлъана",
"дарманлъе"
],
"see_also": [
{
"target": "дарулъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "дармантӏагӏин",
"stress": 5,
"forms": [
"дармантӏагӏин",
"дармантӏагӏиналъ",
"дармантӏагӏиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "бязысходнае становішча",
"examples": [
{
"av": "дармантӏагӏиналъул тӏарамагъалъи",
"be": "бязысходнасць; апошняя стадыя бязвыхаднасці"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарман",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дармил",
"stress": 5,
"forms": [
"дармил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "даран",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "даран",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "дарран",
"stress": 2,
"forms": [
"дарран"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "дарран сородизе",
"be": "моцна дрыжаць, трэсціся",
"comment": "ад холаду, страху"
},
{
"av": "дарран сородулев вуго дов",
"be": "у яго зуб на зуб не трапляе"
},
{
"av": "хӏинкъиялъ дарран сородулеб букӏараб таращ Мурадица каранде къана",
"be": "дрыжачага ад страху шчаня Мурад прыціснуў да грудзей"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "—"
}
{
"word": "дарс",
"forms": [
"дарс",
"дарсалъ",
"дарсица",
"дарсалъул",
"дарсил",
"дарсал"
],
"senses": [
{
"text": "урок",
"examples": [
{
"av": "хӏисабалъул дарс",
"be": "ўрок арыфметыкі"
},
{
"av": "дарс лъазабизе (хӏадуризе)",
"be": "(вы)вучыць урок"
},
{
"av": "дарс кьезе",
"be": "весці ўрок"
},
{
"av": "дарс такрар гьабизе",
"be": "паўтараць урок"
},
{
"av": "досда дарс бичӏчӏана",
"be": "ён зразумеў урок"
},
{
"av": "жакъа нижер анлъго дарс буго",
"be": "сёння ў нас шэсць урокаў"
},
{
"av": "дарсил авал",
"be": "пачатак урока"
},
{
"av": "дарсил ахир",
"be": "канец урока"
},
{
"av": "дарсил мурад",
"be": "мэта ўрока"
},
{
"av": "дарсида гаргадизе",
"be": "размаўляць на ўроку"
},
{
"av": "дарсиде ине",
"be": "ісці, пайсці на ўрок"
},
{
"av": "дарсиде кватӏизе",
"be": "спазняцца, спазніцца на ўрок"
},
{
"av": "дарсиде хьвадизе",
"be": "хадзіць на ўрокі"
},
{
"av": "дарсиде хӏадурлъизе",
"be": "падрыхтавацца да ўрока"
},
{
"av": "дарсидаса рахъине",
"be": "пакінуць урок"
},
{
"av": "гьеб нижее дарслъун букӏина",
"be": "гэта будзе нам урокам"
},
{
"av": "дарсал кьезе",
"be": "даваць урокі"
},
{
"av": "дица дарсал ричана",
"be": "я прапусціў урокі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарсил",
"stress": 5,
"forms": [
"дарсил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "дарс",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "урочны, паурочны",
"examples": [
{
"av": "дарсил заман",
"be": "вызначаны час; урочны час"
},
{
"av": "дарсил план",
"be": "паўрочны план"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарс",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "дару",
"stress": 4,
"stem": "дар",
"forms": [
"дару",
"даруялъ",
"даруялъул",
"дарудул",
"дараби"
],
"senses": [
{
"text": "лекавы сродак, лекавы прэпарат, гаючы сродак; зелле",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"av": "беразул дару",
"be": "лекі для вачэй"
},
{
"av": "рекӏел дару",
"be": "лекаванне ад хваробы сэрца"
},
{
"av": "хурдузул дару",
"be": "раслінны лекавы сродак"
},
{
"av": "цӏияб дару",
"be": "новае лякарства"
},
{
"av": "дару балагьизе",
"be": "пашукаць лекі"
},
{
"av": "дару батизе",
"be": "знаходзіць, знайсці лекі"
},
{
"av": "дару гьабизе",
"be": "лячыць",
"comment": "лекамі"
},
{
"av": "дару гьекъезе",
"be": "выпіць, прымаць лекі, мікстуру"
},
{
"av": "дару кьезе",
"be": "выдаць лекі"
},
{
"av": "дару сабаблъана",
"be": "лекі дапамаглі"
},
{
"av": "ругънада дару бахине",
"be": "намазаць рану маззю",
"comment": "букв. лякарствам"
},
{
"av": "рагӏуца гӏадан лъала, дарялъ тохтур лъала",
"be": "чалавека пазнаеш па яго слове, урача пазнаеш па леках",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "выпісаным ім"
},
{
"av": "даразде черх ккогеги, чияр цӏобалде рукъ ккогеги",
"be": "хай не патрэбуюцца арганізму лекі і дому чужая міласць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "дару гьечӏеб унти",
"be": "невылечная хвароба"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарман",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарулъи",
"stress": 4,
"forms": [
"дарулъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "дарулъизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарманлъи",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "дарулъизе",
"stress": 4,
"stem": "дарулъ",
"forms": [
"дарулъизе",
"дарулъула",
"дарулъила",
"дарулъана",
"дарулъе",
"дарулъа"
],
"senses": [
{
"text": "станавіцца, стаць лекам, гаючым сродкам; станавіцца, стаць гаючым, лекавым",
"examples": [
{
"av": "накӏкӏирохьил гьава дарулъана досул гьуърузе",
"be": "паветра сасновага лесу стала гаючым для яго лёгкіх"
},
{
"av": "дарулъаги сабаблъаги!",
"be": "хай дапаможа лекаванне!"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарманлъизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "дарун",
"stress": 2,
"forms": [
"дарун"
],
"senses": [
{
"text": "дарма, марна, бескарысна; дарэмна, без толку",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дарун ккана",
"be": "прапала"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "даруяб",
"stress": 4,
"stem": "даруя",
"forms": [
"даруяб"
],
"gender_forms": [
"даруяб",
"даруяв",
"даруяй"
],
"senses": [
{
"text": "лекавы, гаючы",
"examples": [
{
"av": "даруяб лъим",
"be": "лячэбная вада, мінеральная вада"
},
{
"av": "даруял хурдул",
"be": "лекавыя травы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарманаб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "дару-дарман",
"stress": 4,
"forms": [
"дару-дарман",
"дару-дарманалъ",
"дару-дарманалъул"
],
"senses": [
{
"text": "бальзам для маёй душы",
"comment": "ласкавы зварот бацькоў да дзіцяці",
"examples": [
{
"av": "дару-дарманалъе бугеб дир цохӏого рижи!",
"be": "дзіця маё адзінае, бальзам для душы маёй!"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дарман",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дару-хер",
"stress": 4,
"forms": [
"дару-хер",
"дару-хералъ",
"дару-хералъул"
],
"senses": [
{
"text": "лекі",
"comment": "літ. лекі і травы",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "дарчин",
"stress": 5,
"forms": [
"дарчин",
"дарчиналъ",
"дарчиналъул"
],
"senses": [
{
"text": "карыца"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}