{
"word": "доб",
"stem": "до",
"forms": [
"доб",
"долъ",
"долъул"
],
"senses": [
{
"text": "ён, яна, яно; той, та, то",
"labels": [
"указальны займеннік"
],
"comment": "на адносным аддаленні ад таго, хто гаворыць, ці аб кім-чым гаварылася раней",
"examples": [
{
"av": "соналдаса нахъе чу балагьулев вукӏана, жакъа дида доб батана",
"be": "шукаў каня са ўчорашняга дня, а сёння я яго знайшоў"
},
{
"av": "Гьаб бече доб гӏакдалищ? — У, долъул буго",
"be": "Гэта цяля той каровы? — Ды, яе"
},
{
"av": "долдаса нахъе",
"be": "з таго часу"
},
{
"av": "долдаса нахъе ниж росулъе инчӏо",
"be": "з таго часу мы не ездзілі ў аул"
}
]
},
{
"text": "той, та, то",
"labels": [
"граматычны клас III"
],
"comment": "выступае азначэннем назоўніка III граматычнага класа і не скланяецца",
"examples": [
{
"av": "доб дуниял",
"be": "той свет"
},
{
"av": "доб гӏор",
"be": "тая рака"
},
{
"av": "доб хӏор",
"be": "тое возера"
},
{
"av": "доб бакӏалде щвезегӏан",
"be": "ажно да таго месца"
},
{
"av": "доб къоялъ",
"be": "у той дзень"
},
{
"av": "доб мехалда (мехалъ)",
"be": "тады, у той час"
},
{
"av": "доб рахъалда",
"be": "на тым баку",
"comment": "чаго-небудзь"
},
{
"av": "гьебги добги доб рахъалда",
"be": "давайце пяройдзем на іншую тэму",
"comment": "літ. гэта і тое на тым баку"
},
{
"av": "доб сордоялъ",
"be": "той ноччу"
},
{
"av": "доб сабаблъун",
"be": "з-за яго",
"labels": [
"граматычны клас III"
],
"comment": "Ⅲ граматычны клас"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "дов",
"kind": "see"
},
{
"target": "дой",
"kind": "see"
},
{
"target": "дол",
"kind": "see"
}
],
"pos": "займеннік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "доба",
"stress": 6,
"stem": "до(б)",
"forms": [
"доба",
"добе",
"добаса",
"добасан"
],
"gender_forms": [
"доба",
"дова",
"дойа"
],
"senses": [
{
"text": "[вунь] там",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"comment": "звычайна на адным узроўні з таго, хто гаворыць",
"examples": [
{
"av": "доба буго дур гӏака",
"be": "твая карова пасвіцца вунь там"
},
{
"av": "доба квачан буго",
"be": "там холадна"
},
{
"av": "доба бугеб",
"be": "які знаходзіцца там, тамошні",
"labels": [
"размоўнае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "добе тӏокъоде гъе бече",
"be": "загані цяля туды пад навес"
},
{
"av": "добаса бахъараб гьанибе щвезегӏан",
"be": "адтуль дасюль"
},
{
"av": "добаса тӏехь босе",
"be": "бяры кнігу адтуль"
},
{
"av": "добасан нух гьечӏо",
"be": "адтуль няма дарогі"
},
{
"av": "Булат дова гьечӏо",
"be": "Булата там няма"
},
{
"av": "доваса дун лъелго ана",
"be": "адтуль я адправіўся пешшу"
},
{
"av": "мун доваса кида вахъарав?",
"be": "калі ты выйшаў адтуль?"
},
{
"av": "добеги нахъеги нух бащад батана",
"be": "дарма хадзіў (або ездзіў)",
"comment": "куды-небудзь; дасл. туды і назад дарога аказалася роўнай"
},
{
"av": "довеялъул — нахъахъан, нахъеялъул — цевехъан",
"be": "туды (у бой) — ён замыкаючы, адтуды — галавенствуючы",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "пра баязліўца"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добаги-гьанибги",
"stress": 6,
"forms": [
"добаги-гьанибги"
],
"gender_forms": [
"добаги-гьанибги",
"доваги-гьанивги",
"дойаги-гьанийги"
],
"senses": [
{
"text": "там і сям; там-сям",
"labels": [
"размоўнае слова",
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добаго",
"stress": 6,
"stem": "до(б)",
"forms": [
"добаго",
"добего",
"добасаго",
"добасанго"
],
"gender_forms": [
"добаго",
"доваго",
"дойаго"
],
"senses": [
{
"text": "там жа, туды ж",
"examples": [
{
"av": "добаго лъе",
"be": "пакладзі(це) туды ж"
},
{
"av": "добаго те",
"be": "пакінь(-це) там жа"
},
{
"av": "добего битӏе",
"be": "адпраў(-це) туды ж"
},
{
"av": "добасахун бачӏана самолёт",
"be": "самалёт прыляцеў вунь адтуль"
},
{
"av": "добасан байбихье рекеризе",
"be": "пачніце бег вон адтуль"
},
{
"av": "доваго хутӏана",
"be": "там жа застаўся"
},
{
"av": "ХӀаджимурад Хунзахъа вуго, Ахъбердилавги добасаго вуго",
"be": "Хаджы-Мурат з Хунзаха, і Ахбердзілаў адтуль жа",
"comment": "абодва знакамітыя наибы Шаміля"
},
{
"av": "довасанго ана дов гьабихъе",
"be": "ён адтуль жа пайшоў на млын"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добахъа",
"stress": 6,
"forms": [
"добахъа"
],
"gender_forms": [
"добахъа",
"довахъа",
"дойахъа"
],
"senses": [
{
"text": "туды далей",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "добахъа рехе",
"be": "кінь туды далей"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добго",
"forms": [
"добго"
],
"senses": [
{
"text": "той жа, той самы; тая ж, тая самая; тое ж, тое самае",
"comment": "пра назоўнік Ⅲ граматычнага класа",
"labels": [
"займеннік"
],
"examples": [
{
"av": "добго хурив довго Муса",
"be": "у тым жа полі той жа Муса",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "г. зн. адно і тое ж"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "довго",
"kind": "see"
},
{
"target": "дойго",
"kind": "see"
},
{
"target": "долго",
"kind": "see"
}
],
"pos": "займеннік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "добгонияб",
"stress": 2,
"forms": [
"добгонияб"
],
"gender_forms": [
"добгонияб",
"довгонияб",
"дойгонияб"
],
"senses": [
{
"text": "столькі",
"examples": [
{
"av": "довгонияв чи гьересиго гьедиларо",
"be": "столькі людзей не могуць даваць ілжэпрысягу"
}
]
}
],
"pos": "лічэбнік",
"form": "—"
}
{
"word": "добгощинаб",
"stress": 2,
"forms": [
"добгощинаб"
],
"gender_forms": [
"добгощинаб",
"довгощинаб",
"дойгощинаб"
],
"see_also": [
{
"target": "добгонияб",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "добегӏан",
"stress": 6,
"forms": [
"добегӏан"
],
"gender_forms": [
"добегӏан",
"довегӏан",
"дойегӏан"
],
"senses": [
{
"text": "у баку, у аддаленні; на пэўнай адлегласці; паблізу там, бліжэй туды",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "довегӏан тезе",
"be": "трымаць на пэўнай адлегласці",
"comment": "каго-небудзь"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добеле",
"stress": 6,
"forms": [
"добеле"
],
"gender_forms": [
"добеле",
"довеле",
"дойеле"
],
"senses": [
{
"text": "вунь, вунь там",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "добеле бацӏ",
"be": "вось там воўк"
},
{
"av": "довеле дур мугӏалим вачӏунев",
"be": "вон твой настаўнік ідзе"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добехун",
"forms": [
"добехун"
],
"gender_forms": [
"добехун",
"довехун",
"дойехун"
],
"senses": [
{
"text": "туды, на той бок",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "дорехун рахъинаризе",
"be": "перавесці на той бок"
},
{
"av": "дорехун рахъине",
"be": "перайсці на той бок"
},
{
"av": "довехун вусса",
"be": "павярніся туды"
}
]
},
{
"text": "туды, у тым напрамку",
"examples": [
{
"av": "гьоко добехун ана",
"be": "падвода пайшла ў тым напрамку"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добе-гьанибе",
"stress": 6,
"forms": [
"добе-гьанибе"
],
"gender_forms": [
"добе-гьанибе",
"дове-гьаниве",
"дойе-гьанийе"
],
"senses": [
{
"text": "па баках",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "добе-гьанибе балагьахъдизе",
"be": "азіркнуцца па баках"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добе-нахъе",
"stress": 6,
"forms": [
"добе-нахъе"
],
"gender_forms": [
"добе-нахъе",
"дове-нахъе",
"дойе-нахъе"
],
"senses": [
{
"text": "туды і назад",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "добцояб",
"stress": 2,
"forms": [
"добцояб"
],
"gender_forms": [
"добцояб",
"довцояб",
"дойцояб"
],
"senses": [
{
"text": "той, та, то"
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}