{
"word": "лъикӏ",
"forms": [
"лъикӏ"
],
"senses": [
{
"text": "добра, прыстойна, станоўча",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "тӏадеги лъикӏ",
"be": "тым лепш"
},
{
"av": "цӏакъ лъикӏ",
"be": "вельмі добра; выдатна, цудоўна"
},
{
"av": "лъикӏ бихьизе",
"be": "добра бачыць"
},
{
"av": "лъикӏ бихьизе",
"be": "(па)дабацца",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "каму-небудзь"
},
{
"av": "лъикӏ гьабизе",
"be": "добра рабіць",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "лъикӏ рукӏине",
"be": "бываць, быць у ладзе, у згодзе"
},
{
"av": "цоцазда гьоркьор лъикӏ гьечӏо дол",
"be": "яны жывуць не зусім ладна"
},
{
"av": "лъикӏ хьвадизе",
"be": "весці сябе прыстойна"
},
{
"av": "лъикӏ хӏалтӏизе",
"be": "добра працаваць"
},
{
"av": "лъикӏ цӏализе",
"be": "добра вучыцца"
}
]
},
{
"text": "так, згодны; добра",
"labels": [
"часціца"
],
"examples": [
{
"av": "гӏемер лъикӏ",
"be": "вельмі добра, выдатна"
},
{
"av": "лъикӏ вуссарав!",
"be": "з прыбыццём!, сардэчна запрашаем!"
},
{
"av": "лъикӏ щварав!",
"be": "ласкава просім!, з прыездам!"
},
{
"av": "лъикӏ кканиги квеш кканиги",
"be": "была не была"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏаб",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏа",
"forms": [
"лъикӏаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏаб",
"лъикӏав",
"лъикӏай"
],
"senses": [
{
"text": "добры, прыстойны, станоўчы; лепшы",
"examples": [
{
"av": "бищунго лъикӏаб",
"be": "лепшы, найлепшы"
},
{
"av": "лъикӏаб къимат",
"be": "пазітыўная ацэнка"
},
{
"av": "лъикӏаб мухь",
"be": "прыстойная аплата"
},
{
"av": "лъикӏаб хӏасил",
"be": "добры вынік"
},
{
"av": "лъикӏаб гъотӏода квешаб пихъ бижулареб",
"be": "добрае дрэва не дае благіх пладоў",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "лъикӏаб бицине",
"be": "маліць, прасіць"
},
{
"av": "дуе лъикӏаб бицине вачӏун гьечӏо дун",
"be": "не маліць цябе я прыйшоў"
},
{
"av": "лъикӏаб бицине",
"be": "падлізвацца да каго-небудзь, льścić каму-небудзь"
},
{
"av": "лъикӏав вукӏине",
"be": "быць майстрам чаго-небудзь"
},
{
"av": "лъикӏав гьудул",
"be": "лепшы сябар"
},
{
"av": "лъикӏав гьудуласул бакӏ гьалмагъас кквезе ккола",
"be": "таварыш павінен замяніць лепшага сябра",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "лъикӏай йикӏине",
"be": "быць майстрыхай",
"comment": "чаго-небудзь"
},
{
"av": "кьурдизеги лъикӏай йикӏана дой",
"be": "і танцаваць яна была майстрыха"
},
{
"av": "лъикӏаб жо гьабуларо дос",
"be": "ён здольны на ўсё; нічога добрага не чакаеш ад яго"
}
]
},
{
"text": "добры, дабрапарадкавы; высакародны",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб кьибил-тухумалъул чи",
"be": "чалавек высакароднага паходжання"
},
{
"av": "лъикӏаб чу",
"be": "добры конь"
},
{
"av": "лъикӏай яс",
"be": "добрапарадкавая дзяўчына"
},
{
"av": "лъикӏал гӏадатал",
"be": "добрыя традыцыі"
},
{
"av": "лъикӏал гӏолохъаби",
"be": "добрыя малайцы"
},
{
"av": "лъикӏал гӏадамал",
"be": "дабрапарадкавыя людзі"
},
{
"av": "лъикӏал къасдал",
"be": "добрыя намеры"
},
{
"av": "лъикӏаб рагӏул багьа — кьолораб чу",
"be": "цана добраму слову — асядлаты конь",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
},
{
"text": "дабратворны",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб асар гьабизе",
"be": "аказаць дабратворны ўплыў"
},
{
"av": "лъикӏаб гьари",
"be": "дабрачыннасць"
},
{
"av": "лъикӏаб гьариялъе гӏарац кьезе",
"be": "выдаць грошы на дабрачынныя справы"
},
{
"av": "лъикӏаб къо бихьугеги дуда",
"be": "ды не ўбачыш ты светлага дня",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "лъикӏаб рокъосан вихьаги",
"be": "хай будзе яму пухам зямля",
"comment": "літ. хай убачыш ты яго ў пакоях раю"
},
{
"av": "лъикӏаб хъван батаги Бетӏергьанас",
"be": "хай добрае будзе наканавана Усевышнім"
},
{
"av": "гьанже дие лъикӏаб жо буго, тӏад тӏимугъги бан, рагъида кьижи",
"be": "цяпер мне па кайфе — накрыцца кажухом і паспаць на верандзе"
},
{
"av": "лъикӏалъе!",
"be": "да добрага!",
"comment": "пажаданне чалавеку, які расказвае пра свой сон"
},
{
"av": "лъикӏалъе ватаги!",
"be": "каб з ім не здарылася бяда!",
"comment": "бо ён сваімі паводзінамі наклікае яе"
},
{
"av": "лъикӏалъе батаниги квешалъе батаниги",
"be": "да добрага ці да горшага",
"comment": "пра абыякавасць"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏаб-квешаб",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏаб-квеша",
"forms": [
"лъикӏаб-квешаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏаб-квешаб",
"лъикӏав-квешав",
"лъикӏай-квешай"
],
"senses": [
{
"text": "добры і дрэнны",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб-квешаб лъазе",
"be": "разбірацца што да чаго",
"comment": "даслоўўна: даведацца, ці яно добрае ці дрэннае"
},
{
"av": "лъикӏаб-квешалъухъ валагьизе бихьинчи гьечӏо къавулъ",
"be": "няма ў доме мужчыны сачыць за добрым і дрэнным"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏаб-тӏокӏаб",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏаб-тӏокӏаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏаб-тӏокӏаб",
"лъикӏав-тӏокӏав",
"лъикӏай-тӏокӏай"
],
"senses": [
{
"text": "добры, незвычайны, цудоўны",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб-тӏокӏаб квен гьабуни, мадугьалги ахӏула кӏодоца кваназе",
"be": "калі бабуля прыгатуе на абед незвычайную страву, яна і суседку запрашае пачаставацца"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏалан",
"stress": 6,
"forms": [
"лъикӏалан",
"лъикӏаланго"
],
"senses": [
{
"text": "парадкавана; у дастатковай колькасці; значна; даволі; дастаткова; шмат",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "лъикӏалан балагьун чӏана дун, амма кватӏун букӏана",
"be": "я чакаў даволі доўга, але было позна"
},
{
"av": "лъикӏалан мехалъ хабар бачӏинчӏо досул",
"be": "даволі доўга не было ад яго вестак"
},
{
"av": "лъикӏалан хӏалтӏи гьабуна гъоз хъутаналда",
"be": "яны зрабілі значную працу на кутанах"
},
{
"av": "лъикӏаланго кӏудияб мина",
"be": "дастаткова буйны будынак"
},
{
"av": "лъикӏаланго соназ мугӏалимлъи гьабуна дир эбелалъ",
"be": "шмат гадоў настаўнічала мая маці"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏа-лъикӏаб",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏа-лъикӏа",
"forms": [
"лъикӏа-лъикӏаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏа-лъикӏаб",
"лъикӏа-лъикӏав",
"лъикӏа-лъикӏай"
],
"senses": [
{
"text": "добрыя, лепшыя; выбітны",
"examples": [
{
"av": "Лъикӏа-лъикӏаб квенги кьун, хьихьарай дун эбелалъ, Кьерилал бахиллъулеб ретӏел букъараб дие",
"be": "Маці карміла мяне лепшай ежай, на зайздрасць равесніцам апранала мяне",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "гӏемерал лъикӏа-лъикӏал гӏалимзаби рукӏана цере Аваристаналда",
"be": "у даўнія часы ў Аварыі было шмат выдатных вучоных"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏго",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏго"
],
"senses": [
{
"text": "добра, як след; парадкам, дастаткова, цалкам; прыстойна; даволі моцна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "лъикӏго вухана дов",
"be": "яго добра пабілі"
},
{
"av": "лъикӏго гьекъон вугоан дов",
"be": "ён значна выпіў"
},
{
"av": "лъикӏго тункана дов",
"be": "ён стукнуўся даволі моцна"
},
{
"av": "лъикӏго хӏинкъизавуна дуца дун",
"be": "ты мяне добра напужаў"
},
{
"av": "лъимадухъ лъикӏго хал гьабе дуца",
"be": "ты добра прыглядай за дзіцем"
}
]
},
{
"text": "як след; толкам",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго бичӏчӏизабизе",
"be": "растлумачыць толкам"
}
]
},
{
"text": "акуратна, ахүратна",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго хъвай",
"be": "пішы акуратна"
},
{
"av": "лъикӏгого къачӏа-кӏатӏан вукӏуна дов",
"be": "ён ахайна апранаецца"
}
]
},
{
"text": "уважліва, з цікавасцю",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго гӏенеккана дов дихъ",
"be": "ён уважліва слухаў мяне"
},
{
"av": "лъикӏго вукӏаян тезе!",
"be": "кінуць, пакінуць; сказаць \"будзь здароў!\""
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏиса",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏиса"
],
"senses": [
{
"text": "з добрага боку",
"labels": [
"прыслоўе",
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏлъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "лъикӏлъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "лъикӏлъи",
"stress": 8,
"forms": [
"лъикӏлъи",
"лъикӏлъиялъ",
"лъикӏлъиялъул",
"лъикӏлъидул"
],
"senses": [
{
"text": "дабро, нешта добрае; дабро, дабрабыт",
"examples": [
{
"av": "лъикӏлъи бихьизе",
"be": "бачыць дабро, шчасліва жыць"
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабизе",
"be": "зрабіць дабро, стварыць дабро"
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабурасе гьебги жиндиего, квешлъи гьабурасе гьебги жиндиего",
"be": "дабро тварыў — сабе на карысць, зло тварыў — сабе на шкоду",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабулев чи",
"be": "дабрадзей"
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабуларев чи — чи гуро",
"be": "хто дабра не робіць, той не чалавек",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "кепска таму, хто дабра не робіць нікому"
},
{
"av": "лъикӏлъи холареб",
"be": "дабро не загіне",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "лъикӏлъи хӏехьоларес квешлъи хӏехьолеб",
"be": "хто дабро не цярпіць, зло пацерпіць",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "лъикӏасдасан лъикӏлъи, квешасдасан квешлъи",
"be": "ад добрага — дабро, ад дрэннага — зло"
}
]
},
{
"text": "дабрыня, добры нораў",
"examples": [
{
"av": "нижер дибирасул лъикӏлъи лъидаго лъала",
"be": "усе ведаюць дабрыню нашага мулы"
}
]
},
{
"text": "добрая якасць, якаснасць, дабротнасць; годнасць",
"examples": [
{
"av": "меседил лъикӏлъи — кьаву чӏвангутӏи, чиясул лъикӏлъи — гьереси бицунгутӏи",
"be": "годнасць золата ў тым, што яно не іржавее, годнасць чалавека ў тым, што ён не хлусіць",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "лъикӏлъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏлъизаби",
"лъикӏлъизабиялъ",
"лъикӏлъизабиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "лъикӏлъизабизе"
},
{
"text": "паляпшэнне",
"examples": [
{
"av": "гӏиял жинс лъикӏлъизаби",
"be": "паляпшэнне пароды авечак"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "лъикӏлъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏлъизаб",
"forms": [
"лъикӏлъизабизе",
"лъикӏлъизабула",
"лъикӏлъизабила",
"лъикӏлъизабуна",
"лъикӏлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "паляпшаць, палепшыць, садзейнічаць паляпшэнню; удасканальваць",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"examples": [
{
"av": "гӏухьбузул рукӏа-рахъин лъикӏлъизабизе",
"be": "палепшыць быт чабаноў"
}
]
},
{
"text": "вылечыць",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "лъикӏлъизе",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏлъ",
"forms": [
"лъикӏлъизе",
"лъикӏлъула",
"лъикӏлъила",
"лъикӏлъана"
],
"senses": [
{
"text": "пахарашэць; паляпшацца, палепшыцца; станавіцца, стаць лепшым; ісці на лад",
"examples": [
{
"av": "гьанже гьеб хӏалтӏи лъикӏлълъулеб буго",
"be": "цяпер гэтая работа паляпшаецца"
}
]
},
{
"text": "папраўляцца, паправіцца, выздараўліваць, выздаравець",
"labels": [
"дыялектызм"
],
"examples": [
{
"av": "мун лъикӏлъила гьанже",
"be": "цяпер ты будзеш папраўляцца"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "лъикӏниги-квешниги",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏниги-квешниги"
],
"senses": [
{
"text": "абы-як; хоць як; блага-бедна",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏ-лъикӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏ-лъикӏ"
],
"senses": [
{
"text": "добра; як след",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "хъархъазда гьоркьосан лъикӏ-лъикӏ валагьана рагъухъан кьвагьи бахъараб рахъалдехун",
"be": "салдат скрозь кусты добра паглядзеў у бок, адкуль раздаўся стрэл"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}