{
"word": "ургъабекӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"ургъабекӏ",
"ургъабекӏалъ",
"ургъабекӏалъул",
"ургъабекӏал"
],
"senses": [
{
"text": "від крамянёвага ружжа або пісталета; крамянёўка",
"labels": [
"устарэлае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ургъалаби",
"stress": 1,
"stem": "ургъалаб",
"forms": [
"ургъалаби",
"ургъалабаз",
"ургъалабазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "ургъел"
}
],
"see_also": [
{
"target": "ургъел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "ургъалил",
"stress": 1,
"forms": [
"ургъалил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "ургъел",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "ургъел",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "ургъел",
"stress": 5,
"forms": [
"ургъел",
"ургъалица",
"ургъалил",
"ургъалаби"
],
"senses": [
{
"text": "роздум, душэўны непакой, заклапочанасць; клопат",
"examples": [
{
"av": "ургъел букӏине (чӏвазе)",
"be": "быць занепакоеным, засмуціцца",
"comment": "чым-небудзь"
},
{
"av": "ургъел гьабизе",
"be": "думаць, перажываць, турбавацца; праявіць турботу"
},
{
"av": "метерисеб къоялъул ургъел гьабизе",
"be": "думаць пра заўтрашні дзень"
},
{
"av": "хадуб ккезе бугелъул ургъел гьабизе",
"be": "думаць пра наступствы"
},
{
"av": "ургъел гьечӏолъи",
"be": "бязладнасць; неакуратнасць"
},
{
"av": "дие гьелъул ургъел гьечӏо",
"be": "мяне гэта не датычыць, мая хата з краю"
},
{
"av": "ургъел гьечӏеб жо ракӏалда чӏолареб",
"be": "тое, што абыякава, не запомінаецца",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "дуниялалъул ургъел гурев, ахираталъул пикру гурев",
"be": "ні клапоту пра свецкія справы, ні разважанняў пра замагильнае жыццё",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра бяздбайнага чалавека"
},
{
"av": "эмен цо сундулалиго ургъалида вуго",
"be": "бацька чым-небудзь клапоціцца"
},
{
"av": "ургъалабазде вазе",
"be": "пагрузіцца ў разважанні"
}
]
},
{
"text": "гора, горасць; смутак, туга",
"examples": [
{
"av": "ургъел бикьизе (чучизе)",
"be": "падзяліцца горам, выліць душу"
},
{
"av": "ургъелги бикьана, рокьулги бицана",
"be": "і душу вылілі, і пра каханне гаварылі"
},
{
"av": "ургъел борхизе",
"be": "палегчыць долю",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "ургъел тӏаде бачӏине",
"be": "абрынуцца — пра гора"
},
{
"av": "ургъел тӏаса босизе",
"be": "палегчыць душу",
"comment": "каму-небудзь"
},
{
"av": "ургъел тӏаса босун араб гӏадин",
"be": "быццам гара з плеч звалілася"
},
{
"av": "ургъел кӏудиясе сордо кӏудияб",
"be": "калі ў чалавека вялікае гора, ноч для яго доўгая",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "чорхолъа унти аги, рекӏелъа ургъелел аги",
"be": "хай адыходзяць хваробы з цела, а горасці — з душы",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "ургъалилъе тӏерхьине",
"be": "пагружацца ў сум"
},
{
"av": "ургъалабаз ракӏ чӏунтун буго",
"be": "сэрца сціскаецца ад маркоты; на душы скрэбе"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ургъел-агъаз",
"stress": 5,
"forms": [
"ургъел-агъаз",
"ургъел-агъазалъ",
"ургъел-агъазалъул"
],
"senses": [
{
"text": "роздумы, душэўная трывога, заклапочанасць",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "ургъел-агъаз гьабизе",
"be": "турбавацца, клапаціцца"
},
{
"av": "ургъел-агъаз гьечӏого",
"be": "бесклапотна; легкадумна"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "ургъи",
"stress": 1,
"forms": [
"ургъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "ургъизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "ургъизе",
"stress": 1,
"stem": "ургъ",
"forms": [
"ургъизе",
"ургъула",
"ургъила",
"ургъана",
"ургъе"
],
"senses": [
{
"text": "падумаць, мысліць, разважаць",
"examples": [
{
"av": "ургъизе мех щвана",
"be": "пара падумаць"
},
{
"av": "масъалаялда тӏад ургъизе",
"be": "думаць над задачай"
},
{
"av": "гьелда тӏад ургъизе ккела",
"be": "пра гэта трэба падумаць"
},
{
"av": "ургъун бахъизе",
"be": "выдумаць, высмактаць з пальца"
},
{
"av": "ургъун гьабе, аралда хадуб ракӏги бухӏуге",
"be": "паступай абдумана, а пра тое, што здарылася, не гаруй",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "ургъичӏого борчӏараб рагӏи — ишан кквечӏого речӏчӏараб чӏор",
"be": "слова, сказанае неабдумана — страла, выпушчаная не прыцэльваючыся",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "ургъунго",
"stress": 1,
"forms": [
"ургъунго"
],
"senses": [
{
"text": "наўмысна, сумысна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "ургъунго гьабураб",
"be": "наўмысны"
},
{
"av": "ургъунго абичӏого (бицинчӏого) тезе",
"be": "наўмысна змоўчаць",
"comment": "пра што-небудзь"
},
{
"av": "нужгун кӏалъазе ургъунго вачӏана дун",
"be": "я наўмысна прыйшоў пагаварыць з вамі"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}