Цо-цо мехалда ракӏалде ккола коронавирус баккаралдаса гриппа лъул вирус тӏубангодай тӏагӏарабилан абун. Ахираб заманалда корона- вирусалъул гуреб, гриппалъул хӏакъалъулъ бицунеб яги унтун ругин абулебго рагӏуларелъулха. Коронавирус баккаралдаса цогидал унтаби щай кӏочон тарал? Щибаб соналъул ихдал ва хасалихъе тӏибитӏулеб букӏараб грипп кибе араб? Роспотребнадзоралъул нухмалъулей Анна Поповалъ «АиФ» газе- талъе кьураб баяналда хъвалеб буго:
— Тӏаде щвараб гриппалъул эпи- демиялъулаб сезоналъул руго жин- дирго хаслъаби, гьединлъидал гӏалимзабаз, специалистаз, диргун ишцояз лъикӏаблъун бихьизабулеб буго гриппалде данде улкаялъулго халкъалъе прививка гьабизе. Щибаб соналда рахунел унтаба- зул сезоназул заманалда тӏоритӏулел гриппалъул эпидемияз дунялалъул- го гӏадамазул 5-10 процент унтула. ВОЗалъул баяназда рекъон, грипп унтудаса санайил 650 000 чи хола. 2021-2022 соназул хаслихъегун хасалил заманалда грипп, ОРВИ унтаби рахиналъул рахъалъ хӏинкъи цӏикӏкӏараб буго. Гъоркьиса гьадинаб заманалда грипп унти бахиналъул хӏужаби гӏемер рукӏинчӏо. Гьелъие гӏиллаги буго доб мехалда гӏемерисезе вакцинация гьабун букӏин ва унтудаса цӏуниялъул масъалаби тӏуран рукӏин. Масала, гӏадамаз маскаби ралел рукӏана, дезинфекция гьабулаан, цоцазда аскӏоре къачӏого, манзил цӏунулаан. Исана грипп унтул тӏоцересел хӏужаби август моцӏалдаго тӏатана. Гриппалъул чанго багъари сен- тябрь моцӏалдаго къотӏинабуна. Гьеб кӏиябго моцӏида жаниб «Век- тор» ГНЦ ВБялъул лабораториялъ РФялъул 18 субъекталда А(Н3N2) гриппалъул 100 лъугьа-бахъин тӏатинабуна. Грипп кидаго де- кабрь-январь моцӏазда багъарулаан. Ахираб 10 соналда жаниб исана тӏоцебесеб нухалда буго гьадигӏан хехго гриппалъ унтаразул къадар цӏикӏкӏунеб. А гриппалъул вирусалъул кӏиго штамм хисун буго. ВОЗалъул баяназда рекъон, гриппалъул вакцинабазул штаммазулъги хиса-басиял гьарун руго. Цереккун гьединал штаммал дандчӏвалароан, гьедин- лъидал гьелде данде гӏадамазул им- мунитетги гьечӏо. Лъабабизе бугони, гриппалъ ун- тиялда хӏинкъи бугел, иммунитет загӏипал гӏадамазул къокъабазде тӏаде жеги цоги къокъаги бачӏун буго. Цӏех-рехазул баяназда рекъон, грипп бахиналда хӏинкъи буго коро- навирусалъ унтаразеги. COVID-19 унтаразул иммунитет гриппалде данде къеркьезе ккани, гӏумруялда хӏинкъараб хӏал лъугьине рес буго. Кинха гьебгун къеркьелел? Гьеб ахӏвал-хӏалги цебечӏун, нижеца хӏукму гьабуна, гьаб сезоналда улкаялъул халкъалъул 60 проценталъе гриппалде данде ва унтиялда хӏинкъи бугезда гьоркьоса 75 проценталъе прививкаби гьаризе. Гриппалъул вирус тӏибитӏизе байбихьилалде, нилъго ва гӏагарлъи цӏуниялъе вакцина гьабиялъе бищунго санагӏатаб ва лъикӏаб заман буго сентябрь-ноябрь моцӏал. Лабораториял цӏех-рехазда рекъон, гьаб заманалда тӏиритӏулел руго гриппалъулал гурел (этиологии) унтабиги, парагриппалъул вирус, аденовирус ва цогидалги сезоналъул ОРВИял. Гӏемерисез цӏехола, гриппалъулги коронавирусалъулги вакцинация кин гьабизе кколебин абун. Цояб унтуде данде вакцинация гьабун моцӏ араб мехалда гурони цогидаб гьабизе бегьуларо. Россиялда гриппалде данде чӏобого гьабула гӏемерал соназ хӏалбихьараб, нилъерго вакцина. Исана нилъер гӏадамазе квадрива- лентная вакцинаги щвезе рес буго. Гьелъ гриппалъул вирусалъул ункъо батӏияб тайпаялдаса цӏунула. Ахираб лъабго анкьида жаниб ОРВИялъул, гриппалъул эпидемия тӏибитӏун буго РФялъул 62 субъекталда. Гьединаб ахӏвал-хӏал ноябралъул ахиралда яги декабралъул байбихьуда гурони букӏунароан. Гьаваялдаса рахунел унтабаздаса цӏуниялъе маскаби разе, гӏадамал ругеб бакӏалде рахъинчӏого чӏезе ва дезинфекция гьабизе ккола.
П. СУЛТӏАНМУХӏАМАДОВА
11 октябралда гьарурал цӏех-рехазул баяназда рекъон, Россиялда гриппалде данде прививкаби гьаруна 25,66 миллион чиясе (улкаялъулго гӏадамазда гьоркьоса 17,6 процент), гьезда гьоркьоб 6 миллион лъимадуеги.