Хъахӏаб халгӏаталъул къадру цӏунарав
Дибирдадалги Патӏиматилги талихӏаб къисаялъухъ гьоболлъухъ
Гӏаздада тӏугьдул
Тӏанусдерил хабзал. Занал рахчизегӏан бараб гӏазу. Апрель моцӏалъул бакъул чӏоразде данде кенчӏолел гӏазул хӏулабаз зонода аскӏов эхетун вугев Дибирдадада цоги нухалда ракӏалдещвезарулел руго гӏолохъанлъиялъул талихӏал лахӏзатал. Гьев сихӏкъотӏун гӏенеккун вуго… Ва заманалдасан гӏаздада раккана тӏугьдул. Багӏарал розабаз цӏуна йокьулей Патӏиматил хоб.
— Жакъа мун гьаюраб къо буго, гьудул… — гьедин ахӏулеб букӏана Дибирил цӏаралдасан розабаз Патӏиматие 2018 соналъул 3 апрелалда.
Рекӏелъе бортулеб гьеб пашманаб сураталъ ячун ятила дун Республикаялъул урологияб централъул бетӏерав тохтур Дибирдадахъе гьоболлъухъ.
Бетӏерав тохтурасул кабинет. Гьениве уневщинасе салам кьолев Хӏамзатил Расулги. Нилъалзукь кверги чӏван, шагӏир нилъер ургъалида вугин ккола. Щиб лъалеб, гьеб сураталъухъ валагьидал, Дибирида гӏумруялъул цо-цо лахӏзатал ракӏалдещолел ратизеги бегьула. Бокьун букӏана тохтурасул хӏакъалъулъ, гӏадатияв инсанасул хӏакъалъулъ гӏадин хъвазе. Дица хъвазе щибха хутӏун батилеб!?
Кабинеталъуе лъугьарайго, дир бер речӏчӏана Дибирил столалда тӏад лъун ругел Патӏиматил хӏакъалъулъ хъварал макъалабазде. Гьеб параялъ нижеца кӏиязго пикру гьабулеб букӏана Патӏиматил. Гьеб сихӏкъотӏиги гьоркьоб къотӏизабун, Дибирица абуна лъабабилеб апрелалда Патӏиматида гьаюраб къо баркизе Тӏанусиве ун вукӏанилан. Лъикӏ мехалъ бицана 50 сон балалде, битӏун гӏумру тӏегьалеб гӏужалда, Аллагьасул бацӏцӏадаб къадаралде щварай Патӏиматил хӏакъалъулъ.
— Дун разияв вуго дирго лъималаздаса, гьез эбелалъул гьанжеги гьабулеб бугеб адабалдаса, — ян абуна Дибирица.
Амма гьеб гьедин букӏинчӏого букӏинеги бегьулаан, кинабго рахъалъ лъималазе мисаллъун эмен вукӏинчӏевани. Гьеб гара-чӏвариялдаса хадуб дида лъана цӏияв Дибир. Тохтурзабазул хӏакъалъулъ хъвалелъул, аслияб къагӏидаялда кӏвар кьола гьезул хӏалтӏи-ишалде. Диейин абуни, кӏудияб асар гьабуна тохтурасул рухӏияб рахъалъ. Унго-унгояв тохтурасе, тӏоцебесеб иргаялда, къваригӏунеб батила гьелъул бечелъи.
Бицана Дибирица Хӏамзатил Расулилгун букӏараб гьудуллъиялъул хӏакъалъулъги.
— Гьес гӏумруялъул гӏемерал дарсал кьуна дие. Захӏматал лахӏзатаз дир пикрабалъе вачӏунаан ва гьанжеги вачӏуна кӏудияв шагӏир.
Дурго гӏумруялъулъ жакъа щиб дуца хисизабизе букӏараб, гьелъул кинаб бутӏаялдаса дуца инкар гьабилеб букӏараб абураб суалалъе гьадинаб жаваб кьуна Дибирица:
— Дица дирго гӏумруялъул цохӏониги бутӏаялдаса инкар гьабилароан. Гьеб буго дицаго тӏасабищараб нух. Щивасул рукӏуна талихӏалги талихӏкъосаралги лахӏзатал. Нилъеца гьезул цонигиялдаса инкар гьабизе бегьуларо. Гьезул щибалъулъ буго жинди-жиндир хаслъи. Гьез нилъ гӏемераб жоялда тӏад ургъизе тӏамула. Масала, Патӏиматил хвелалъ гӏумруялъул хӏакъалъулъ дир рукӏарал пикраби хисизаруна.
Тохтурлъиялде тӏамурал галаби
Гӏумруялъул хӏакъалъулъ гара- чӏвариялдаса хадуб, Дибирица бицана хъахӏаб халгӏаталъе даимаб сайгъатлъун хутӏараб жиндирго гӏумруялъул хӏакъалъулъ.
— Гьитӏинго бижана дилъ тохтурлъун вахъине анищ. Цӏалана Буйнакскалъул медучилищеялда, гьелдаса хадув — Дагъистаналъул мединституталда. Институт лъугӏидал, цӏалана урологиялъул ординатураялда. Цӏалулъги хадуб хӏалтӏулъги дица дирго унго-унгояв учительлъун рикӏкӏуна институталъул профессор Малик Махӏачев. Гьесул дарсал щвечӏелани, жакъа дун гьадинавлъун вукӏинчӏого вукӏинеги бегьулаан. Гьес жинцаго кьуна дие тема ва гьелда тӏад хӏалтӏейиланги лъазабуна.
Дир гӏелмияв нухмалъулевлъун вукӏана Хӏариколоса Арбулиев Мухӏамад. Гьезул хӏаракаталдалъунги дирго жигарчилъиялдалъунги дун вахъана медицинаялъул гӏелмабазул кандидатлъун. Чанго соналъ хӏалтӏана республикаялъул централияб больницаялда урологиялъул кафедраялда, гьабуна гьелъиеги нухмалъи, хӏалтӏана отделениялъул нухмалъулевлъунги.
1993 соналъ, доб заманалда сахлъицӏуниялъул министрлъун вукӏарав Ибрагьим Мухӏамадовасул жигаралдалъун рагьана республикаялда урологиялъул центр. Гьебго соналъул 18 октябралдаса нахъе дун хӏалтӏулев вуго гьаб централда. Цин хӏалтӏана отделениялъул нухмалъулевлъун, хадув — бетӏерав тохтурлъун.
Берцинаб хъизамалъул хважаин
Дибирил буго берцинаб хъизан. Инсул нух тӏасабищана цӏикӏкӏарав вас Гъазимухӏамадица. Гьевги ккола централъул отделениялъул нухмалъулев. Цӏунана медицинаялъул гӏелмабазул кандидатасул диссертация. Яс Аминатги ккола функционалияб диагностикаялъул тохтур. Хӏалтӏулей йиго гьенийго. Гьезул буго жидерго хъизан-рукъ. Гьеб берцинаб хъизамалъул хважаин Дибирица гӏемер данде ракӏарула лъимал. Свине толеб гьечӏо гьес талихӏалъул гъасда Патӏиматица бакун тараб цӏа. Хадусев вас Хӏажи цӏалулев вуго МГУялъул аспирантураялда. Гьединго кӏудияб адабгун ва рокьигун рехсана гьес жиндирго лъималазул дахӏабаба, Патӏиматил эбел Арайчул цӏарги.
Республикаялъул
бетӏерав уролог
Руго Дибирил шапакъаталги. Гьев ккола Дагъистаналъул мустахӏикъав тохтур. Щвана гьесие Россиялъул президентасул Хӏурматалъул грамотаги. Дибир ккола Дагъистаналъул Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул бетӏерав урологги.
— Щивав чиясда тӏадаб буго жиндирго сахлъиялда хадуб халкквезе, гьединлъидал абизе бокьун буго, 40 сон баралдаса нахъе кӏвар кье нужерго сахлъиялде, нахъбахъун тоге — щва киналго специалистазухъе, гьабе диспансеризация. Унти чорхолъ бессизегӏан чӏечӏого, гӏедегӏе тохтурасухъе, — ян малъа-хъвай гьабуна тохтурас.
Жакъа урологияб централда
Дагьаб цебе республикаялде рачӏун рукӏана Россиялъул Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул специалистал. Гьезда гьоркьов вукӏана урологиялъул НИИялъул директор Олег Аполихинги. Гьес лъикӏаб къимат кьуна Дагъистаналъул урологияб централъул хӏалтӏуе.
Урологиялъул институтгун цадахъ хӏадур гьабураб программаялда рекъон, 2014 соналдаса нахъе республикаялда кӏудияб кӏвар кьолеб буго бихьиназул сахлъиялде. Унтарал рикьулел руго лъабго къокъаялде. Тӏоцебесеб къокъаялде гъорлъе уна хехаб медицинаялъул кумек къваригӏарал унтарал. Хадусел къокъабазде — сахгьари кӏиго-лъабго соналъ нахътӏамун тезе бегьулел унтарал. Централъул планалда рекъон, тӏоцебесеб иргаялда, халгьабулеб буго мугӏрузул районазда ругел унтаразул. Дагь-дагьккун ирга киназдего щвезеги буго. Гьезул буго хьвадулеб мобильнияб центрги. Гьенир руго УЗИ-аппаратги, мини-лабораторияги. Гьединго клиникаялда руго ургьисалабазда жанир лъугьарал ганчӏал гъурулел хасал аппаратал, босизе ракӏалда буго рентгеналъул цӏияб техника. Гьелъие хас гьарун хӏадурарал специалисталги руго. Цебе, институт, интернатура лъугӏун хадуб, урологасул сертификат щвезе ккани, лъабго моцӏалъ цӏалани гӏолаан. Гьанжейин абуни, цӏализе ккола кӏиго соналъ клиникияб ординатураялда. Республикаялъул 52 районазул 17-ялда гурони гьечӏо тохтур-уролог. Киназего гуро бокьулеб рикӏкӏада ругел районазде хӏалтӏизе инеги. Гьединлъидал урологазул хӏалтӏиги хурургаз гьабизе кколеб буго.
«Гьелъие хирургал цӏалула нижер централда кӏиго анкьил курсазда, цӏакъго захӏматго унтаразе кумек гьабизегӏаги букӏинелъун», — ан абуна Дибирица.
Хадурагӏи
Гьалеха лъугӏана Дибирилгун букӏараб гара-чӏвари. Цӏакъ бокьун букӏана жеги-жеги гьес бицунелъухъ гӏенеккизе. Амма бихьулеб букӏана гьев унтаразе хӏажат вугевлъи.
Гьединав вуго хъахӏаб халгӏаталъул къадру цӏунарав, магӏарул миллат жиндаса чӏухӏизе бегьулев, Россиялъул урологазул гӏуцӏиялъул член Хӏажиев Дибирдада.
Шамай Хъазанбиева