Гьал къоязда 80 сон тӏубала Шамил районалъул Мачӏада росдал школалъул учитель, ДРялъул мустахӏикъав учитель, ДАССРалъул лъай кьеялъул отличник Мухӏамад Хираевас.
Ругъелда росдал анкьгосонилаб школаги лъугӏизабун, Мухӏамад ана Буйнакскиялъул педучилищеялде цӏализе. 1960 соналда, училищеги лъугӏизабун, Мухӏамад хӏалтӏана Цӏумада районалда. 1970 соналда вачана Цӏекӏоб росдал школалде хӏалтӏизе ва гьенисаги Мачӏада росдал школалде.
Хираевасда бичӏчӏана, тӏадегӏанаб лъай гьечӏого, математикаялъул учитель тӏубаларевлъи, гьединлъидал гьес заочно цӏалун лъугӏизабуна пединститут.
Тӏадегӏанаб даражаялда дарсал кьеялъул мурадалда, гьес школалда чӏезарун рукӏана киналго шартӏал: районалдаго лъикӏаб кабинет, гьаб заманалъул тӏагӏел-гӏучӏ, цӏалдохъабазгун цадахъ хӏадурарал берзул алатал. Районалъул лъай кьеялъул управлениялъ тӏобитӏараб халгьабиялъул хӏасилазда рекъон, Хираев рикӏкӏана районалдаго лъикӏав математикаялъул учительлъун. Ахираб 25-30 соналда жаниб гьесул анцӏ-анцӏ цӏалдохъанас росана цересел бакӏал районалъул ва республикаялъул олимпиадабазда.
1980 соналда ДАССРалъул Лъай кьеялъул министерствоялъул коллегиялъ гьабураб хӏукмуялда хъвалеб буго: «Шамил районалъул Мачӏада росдал гьоркьохъеб школалъул учитель Мухӏамад Хираевас аттестаталда лъураб къимат, тӏад калам гьабичӏого, педагогикияб вузалде лъугьунев абитуриентасул экзаменационнияб тӏанчиде босула», — ян.
Хираевас абула: «Дир цӏалдохъабазухъа ункъил-щуйил къиматазда кьун бажарула улкаялъул бокьараб вузалде лъугьине математикаялъул экзамен», — ан. Гьеб битӏарабги буго. Хираевасул цӏалдохъаби цӏалана Москваялъулги Санкт-Петербургалъулги вузазда.
Хираевасул дарсазда вукӏунаро кӏваркьун гӏенеккуларев цониги цӏалдохъан. Гьелъие нугӏлъи гьабула Хираевас дарс кьолеб къагӏида бихьизе районалъул школаздаса математикаялъул учительзаби рачӏунел рукӏиналъги, Лъай кьеялъул министерствоялдаса яги районалъул лъай кьеялъул управлениялдаса халгьабиялъулаб бригада бачӏиндал, мастер-класс гӏадин, рагьарал дарсал кьезе гьев тӏамулев вукӏиналъги. Гьеб киналдасаго вохарав Мухӏамадицаги абула: «Учителасул хӏалтӏулъ батана дида гӏумруялъул талихӏ», — ан.
Учителасул хӏалтӏул бугеб кӏваралъул хӏакъалъулъ бицунаго, насихӏат хӏисабалда, гьес абула: «Эбел-инсуца учителасухъе кьун буго жидер бищунго кӏудияб бечелъи – лъимер. Нилъеца кьураб лъаялда ва тарбиялда бараб букӏуна лъимадул букӏинесеб гӏумру. Къокъго абуни, нилъ, учительзаби, ккола улкаялъул, халкъалъул ва цӏалдохъабазул букӏинеселъул жавабчилъи кодосел чагӏи», — ян.
Шамил районалъул лъай кьеялъул управлениялъул нухмалъулев Ибрагьим Хӏажиевас загьир гьабуна гьадинаб пикру: «Мухӏамад ккола учителасул ишалде рокьи бугев, хӏалтӏулъ цӏилъи лъугьинабизе хӏаракат бахъулев, жиндегоги цӏалдохъабаздеги кьварараб жавабчилъи бугев, гӏун бачӏунеб гӏелалъе лъикӏаб лъайги тарбияги кьеялъулъ бергьенлъаби росарав чи», — ян.
Лъикӏав учитель гуревги, Мухӏамад ккола жамагӏатчиги, гьев жигаралда гӏахьаллъула росулъ тӏоритӏулел киналго ишазулъ. Вацӏцӏа-вакъадго ретӏа-къан, къамартӏго вачӏунев учителасухъ балагьун, гьесул хӏеренаб ва гӏакъилаб каламалъухъ гӏенеккун, сундулъго гӏадлу-тадбир буголъи бихьун, гӏемерисез абула, гӏицӏго цӏалдохъабазе гуребги, росдал гӏадамазеги тарбия кьолев, хьвада-чӏвадиялъулъ мисаллъун лъугьарав чи вугин нижер Хирасул Мухӏамадин.
«Жакъасел школазда лъугьун бугеб ахӏвал-хӏалалъе дуца кинаб къимат кьолеб?» — абураб суалалъе гьес кьуна гьадинаб жаваб:
— Бищунго квещ ккараб жо буго, цӏалдохъаби цӏалудаса нахъе кӏанцӏун рукӏинги хӏукуматалъги жамгӏияталъги учителасул ва тарбиячиясул хӏалтӏул къимат гьабунгутӏиги, — ян.
Жиндирго лъималазе тарбия кьун бажаруларев учителасул кинабгӏаги ихтияр букӏунаро чияр лъималазда цеве эхетизе — ян абулеб Хираевас. Мухӏамадил буго цоцалъ рекъараб, захӏмат бокьулеб хъизам. Лъадигун цадахъ гьес гӏезабуна ункъо лъимер. Кӏудияв вас Даниял ккола ралел бакӏазул управлениялъул генералияв директор, Рашид – минабазул цебесеб рахъ берцин гьабулел алатазул цехалъул начальник, кӏудияй яс Асият – йичарухъан, Мариян – чед бежулей гӏадан.
Жиндирго лъималазул гӏумру-магӏишаталдасаги, гӏадамазда гьоркьоб бугеб гьезул къадруялдасаги вохунги чӏухӏунги вугин живилан абуна Мухӏамадица.
Мачӏада росдал жамагӏаталъ ва школалъул коллективалъ баркулеб буго Мухӏамад Хираевасда 80 сон тӏубаялъул юбилей. Гьарула сахлъи, рохел ва хӏалтӏулъ бергьенлъаби.