Лъаратӏа районалдаса С. Жахӏбаровас цӏехолеб буго: «Электросчетчик абонентасул гӏайибалдалъун хун гьечӏони, гьеб лъица хисизе кколеб, идараялъищ яги живго хважаинасищ?»
Гьаб суалалъе жаваб кьуна Шамил районалъул токалъул подстанциялъул мастер Мухӏамад Мухӏамадовас:
— Байбихьуда лъун рукӏарал, механикиялин абулел, чӏегӏераб кьералъул токалъул счетчикалги «Меркурий» абулел счетчикалги хун ратани яги лъикӏ хӏалтӏулел ратичӏони, хисизе ккола живго хважаинас. Тӏадехун бицунел счетчикал хисун, ахирисеб нухалда лъун рукӏарал «Каскад» абулел электрониял счетчикал хун ругони, хӏукуматалъул хасаб проекталда рекъон, гьел чӏорого хисула подстанциялъул хӏалтӏухъабаз.
«Кида байбихьизе бугеб электронияб варианталда захӏматалъулал книжкаби хӏалтӏизаризе? Бокьани гурони, хӏалица гьеб хисизе тӏамизе ругищ?»
Гьаб суалалъе жаваб кьуна адвокат Шехмухӏамад Гъазимухӏамадовас:
— Захӏматалъулаб книжка электронияб варианталде буссинаби ккола «Цифровая экономика» абулеб миллияб проекталъул тӏалаб ва хӏалтӏухъанасе цӏакъ санагӏатаб тадбир. Электронияб захӏматалъулаб книжка билуларо, бикъуларо, гьелда тӏад ругел хӏужаби тӏагӏунаро ва пенсиялде унезе гьеб рахъалъ кинабгӏаги квалквал кколаро.
2020 соналда байбихьизе буго электрониял къагӏидаялда захӏматалъулал книжкаби гьаризе. 2021 соналъул тӏоцебесеб январалдаса нахъе хӏалтӏуде лъугьунев чиясул букӏине гьечӏо кагътил захӏматалъулаб книжка, гьесул хӏалтӏул хӏакъалъулъ баянал рукӏине руго электронияб къагӏидаялда.
Кагътил варианталда захӏматалъулаб книжка цӏунизе бокьарас 2021 соналъул тӏоцебесеб январь щвелалде хӏалтӏикьолесухъе гӏарза хъвазе ккола.
Такрар гьабила, гӏемер дандчӏвала цӏа ккеялдалъун, сейф бикъиялдалъун, гьадинго билун, кагътил документ тӏагӏиналъул хӏужаби, захӏматалъулал книжкаби электронияллъун гьариялдалъун гьел квалквалал рукӏине гьечӏо. Гьебмехалда гӏарацги кьун, книжкаялъул бланк босизе кколаро, гьеб цӏуниялъул ва гьелда хъвай-хъвагӏай гьабиялъул ургъел гьабизе кколаро, гьединго хӏалтӏикьолесе бигьалъи букӏуна рикӏкӏада вугев хӏалтӏухъанасулгун бухьен кквезе.
Цӏумада районалъул Гьигьалъ росулъа Шамилхӏажил вас Муридица цӏехолеб буго: «Дун ккола Гьигьалъ росдал гьоркьохъеб школалъул музыкаялъул учитель. Дир буго хасаб музыкалияб лъай. Дихъ буго РЦДОялъул искусствоялъул отделалъул халкъиял музыкалиял алатазда (пандур, хъумуз, аргъан, щвантӏих) бакънал рачине лъимал ругьун гьариялъул группаялъул бащдаб ставка. Законалда рекъон, анкьида жаниб дица цо лъималазе кьезе ккола кӏиго сагӏат. Хӏисаб гьабидал, дир группаялда букӏине ккола ункъо-щуго лъимер. Цебеялдаса нахъего гьеб гьедин букӏана. Исана РЦДОялъул директорас дихъа тӏалаб гьабулеб буго группаялъул 15 чиясул сияхӏ, гьеб ккола 30 сагӏат. Дица гьесда абуна, законалда рекъон, щибаб лъимаде дица дарсал батӏа-батӏаго кьезе кколин. Районалъул Лъай кьеялъул управлениялъул начальникасулги буго гьебго тӏалаб. Бихьулеб буго «Хӏакъикъаталдасан» гурони дие кумек щвезехъин гьечӏеблъи. Гьарула дир суалалъе мухӏканаб жаваб кьеян».
Гьаб суалалъе жаваб кьуна ДРялъул учительзабазул ва гӏелмиял хӏалтӏухъабазул профсоюзалъул рескомалъул юрист Мансур Мухӏамадсагӏидовас:
— РЦДОялъул директорас духъа группаялъул 15 чиясул сияхӏ тӏалаб гьаби, законалда рекъон, битӏараб ккола. Хасаб программаялда рекъон, профессионалияб даражаялда музыкалиял алатазда бакънал рачине дуца лъимал хӏадурулел ругони, группаялда вукӏуна цо-кӏиго чи. Школалда тӏадеги лъай-махщел кьеялъул программаялда хӏалтӏулеб группаялда вукӏине ккола бищун дагьав 15 цӏалдохъан. Дуе лъикӏаб букӏина директорас малъараб гьабуни, гурони, гьес цересел соназда дуе кьурал харжазул ревизия гьабизе бегьула.
Хадусеб кӏиго суалалъе жаваб кьуна ДРялъул пенсиялъул фондалъул пенсия чӏезабиялъул ва гьелъул хӏисаб-суал гьабиялъул нухмалъулесул заместитель Гӏайшат Кӏудиямухӏамадовалъ.
Унсоколо районалъул Цӏатӏанихъ росулъа Эхомухӏамад Камалудиновас цӏехолеб буго: «Дун ккола 97 сон барав пенсионер, хӏалтӏул стаж буго 70 сон. Дие кьуна 13 орден-медаль ва ункъо баркала. Дун гӏадал бажариги лъайги бугел чагӏи тылалда хӏажат ругин абун, гӏарза кьуниги, дун рагъде витӏичӏо. Кватӏичӏого дица нусго сон базе бугелъул, лъазе бокьилаан дир гӏадаб ригьалъул чагӏазе хӏукуматалъ цо миллион гъурущ ялъуни санаториябгун курорталъулаб бакӏалда секция кьолин абулеб жо битӏараб бугищали».
— Нусго сон банин абун, Эхомухӏамад Камалудиновасе Пенсиялъул фондалъул рахъалдаса тӏаде кьолеб гӏарац яги цоги кинабгӏаги бигьалъи букӏунаро. 2013 соналъул 28 декабралда къабул гьабураб №400 Федералияб законалъул 17-абилеб статьяялъул 1-себ бутӏаялда рекъон, 80 сон барав чиясе, гьес хитӏаб гьабичӏого, чӏезабураб (фиксированный) страховияб пенсиялъул базовияб роцен кӏиго нухалъ цӏикӏкӏинабула (5686х2). Гьединго, гьес гӏарза хъвани, гьесда хадуб хъулухъ гьабулев хӏалтӏуларев чиясе кьола 1200 гъурущ.
ДРялъул Захӏматалъул ва социалияб рахъалъ цӏуниялъул министерствоялъул хӏалтӏухъан Гӏайшат Мухӏамадовалъ абуна:
— 80 сон байдал пенсия цӏикӏкӏинаби гурони, 100 сон банин абун, нижер министерствоялъул рахъалдасаги пенсионерасе гьабулеб кинабгӏаги кумек-бигьалъи букӏунаро, — ян.
Гумбет районалъул Игьали росулъа Мухӏамадова Сайгибатица цӏехолеб буго: «Дун ккола анкьго лъимадул эбел. Дида рагӏана 1993 соналде щвелалде гьарурал лъимал ругони, дир пенсиялде тӏаде гӏарац бачӏунин абун. Нижер районалъул пенсиялъул фондалда дица абуна, дир пенсия гьитӏинаб букӏиналъ, дие гьеб щоларин. Исанаги гьез абуна, лъимал тӏад хъвани, гьадингоги гьитӏинаб дир пенсиялда тӏаса 100 гъурущ бахъулин абун.
Гражданал къабул гьарулеб отделалда абуна, «лъимал гӏемерай эбел» абун пенсиялде ун ятани, гьеб пенсиялда гъорлъе унин. Лъазе бокьилаан битӏараб жаваб».
— Лъимер гӏемер ругебгӏан пенсия цӏикӏкӏине ккола. Амма жийго Сайгибатги гьелъул хӏисаб гьабизе Пенсиялъул фондалде ячӏине ккола. Кинабго бараб букӏуна гьелъул ригьалда, хӏалтӏул стажалда, щолеб букӏараб харжалда. Законалда хъван гьечӏо, пенсия пуланаб къадаралда цӏикӏкӏине кколин абун. Хӏисаб гьабуни, чара гьечӏого Сайгибатил пенсия цӏикӏкӏине бугин абизе дида кӏоларо.
Жеги мухӏканаб жаваб къваригӏани, ахӏе Гӏайшатил гьаб номералде: 8-988-296-79-83.
Гӏахьвахъ районалъул ЖКХялъул хӏалтӏухъабаз хъвалеб буго: «Нижее харж кьечӏелдаса ана лъагӏелгун кӏиго моцӏ. Гьеб кколарищ закон хвезаби?»
Гьаб суалалъе жаваб кьуна Гӏахьвахъ районалъул администрациялъул хӏалтӏухъан Хӏажимурад Гӏалидибировас:
— Районалъул ЖКХялда хӏалтӏулев лъабго чиясе нижеца моцӏрода жаниб кӏиго нухалда харж кьола. Гьаб суалалда гӏарз гьабулел чагӏи ккола районалда кьищни бакӏаризе ва канализация хӏалтӏизабизе «Дагъэкосеть» абулеб регионалияб компаниялъулгун къотӏи-къай гьабурав ункъо-щуго чи. Гьеб хӏалтӏи гьабизе абун, районалъул администрациялъ 2019 соналъул тӏоцебесеб бащдаб лъагӏелалъ гьеб идараялъул счеталде рехана 500 азарго гъурущ, кӏиабилеб бащдаб лъагӏелалъ гьелъ хӏалтӏи гьабичӏо, гьединлъидал нижеца гӏарацги кьечӏо.
Жидерго машина бугев лъабго чиясе «Дагъэкосеталъ» харж кьуна, кӏиго чиясе жеги харж щун гьечӏо. Нижеца гьеб суалалъул гӏарз гьабуна районалъул прокуратураялде ва судалде, амма щибго хӏасил ккечӏо.