←

sources.avar.me / uk-av

цар

13 статей

→
Оглавление страницы (13)

цар

сообщить о неточности
{
  "word": "цар",
  "stem": "ЦАР",
  "forms": [
    "царь"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пача, падишагь"
    },
    {
      "text": "бищун бергьараб (кӏудияб, къуватаб) жо, хан, пача",
      "precomment": "кого-чого",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "лев – цар звірів",
          "av": "гъалбацӏ – гӏалхул хӏайваназул хан"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "ахӏмакъав (гӏан- тав) вуго",
      "precomment": "без царя в голові"
    },
    {
      "text": "цӏакъго цебе заманалда",
      "precomment": "за царя Панька"
    }
  ]
}

царевбивця

сообщить о неточности
{
  "word": "царевбивця",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "цареубийца"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід",
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пача (падишагь) чӏварав чи"
    }
  ]
}

царевич

сообщить о неточности
{
  "word": "царевич",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "царевич"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачаясул (падишагьасул) вас"
    }
  ]
}

царедворець

сообщить о неточности
{
  "word": "царедворець",
  "stress": 7,
  "forms": [
    "царедворец"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачаясул кӏалгӏаялда хъулухъалда вугев чи",
      "labels": [
        "застаріле слово"
      ]
    }
  ]
}

царизм

сообщить о неточности
{
  "word": "царизм",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "царизм"
  ],
  "labels": [
    "чоловічий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "царизм, пачаясулаб (падишагьасулаб) режим, гӏуцӏи"
    }
  ]
}

цариця

сообщить о неточности
{
  "word": "цариця",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "царица"
  ],
  "labels": [
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пача-чӏужугӏадан, падишагь-чӏужугӏадан"
    },
    {
      "text": "пачаясул (падишагьасул) чӏужу (лъади)",
      "precomment": "дружина царя"
    },
    {
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "піхота – цариця полів",
          "av": "лъелаб аскар – рагъул майданалъул хан"
        }
      ]
    }
  ]
}

царствений

сообщить о неточности
{
  "word": "царствений",
  "stress": 2,
  "stem": "ЦАРСТВЕНН",
  "forms": [
    "царственный",
    "царственная",
    "царственное"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "чӏухӏараб, гьайбатаб, цӏакъ къачӏараб",
      "examples": [
        {
          "uk": "царствена хода",
          "av": "чӏухӏараб рилълъин"
        }
      ]
    }
  ]
}

царство

сообщить о неточности
{
  "word": "царство",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "царство"
  ],
  "labels": [
    "середній рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачалихъ",
      "precomment": "держава"
    },
    {
      "text": "пачалъи, падишагьльи",
      "precomment": "царювання"
    },
    {
      "text": "гӏалам, сунцаниги ханлъи гьабураб бакӏ",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "рослинне царство",
          "av": "хурдузул дуниял"
        },
        {
          "uk": "тваринне царство",
          "av": "хӏайваназул дуниял"
        },
        {
          "uk": "царство вічного холоду",
          "av": "кидаго (даимго) цӏорораб бакӏ (дуниял)"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "киналгоги кьижун, гӏодобе биччараб, сихӏкъотӏараб заман",
      "precomment": "сонне царство"
    }
  ]
}

царський

сообщить о неточности
{
  "word": "царський",
  "stress": 2,
  "stem": "ЦАРСК",
  "forms": [
    "царский",
    "царская",
    "царское"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачаясул(аб), падишагьасул(аб)",
      "examples": [
        {
          "uk": "царський режим",
          "av": "пачаясул низам (режим)"
        },
        {
          "uk": "царський уряд",
          "av": "пачаясул хӏукумат"
        }
      ]
    },
    {
      "text": "хим. царская водка (азоталъул ва солянияб кислотабазул жубай)",
      "precomment": "царська горілка"
    },
    {
      "text": "килисаялъул иконал рараб къадал гьоркьохъел нуцӏби",
      "precomment": "царські ворота"
    }
  ]
}

царювання

сообщить о неточности
{
  "word": "царювання",
  "stress": 2,
  "forms": [
    "царствование"
  ],
  "labels": [
    "середній рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачалъи (падишагьлъи) гьабураб заман",
      "examples": [
        {
          "uk": "царювання Петра Першого",
          "av": "Петр ТӀоцевесес пачалъи гьабураб заман"
        }
      ]
    }
  ]
}

царювати

сообщить о неточности
{
  "word": "царювати",
  "stress": 4,
  "stem": "ЦАРИ",
  "forms": [
    "царить"
  ],
  "labels": [
    "недоконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачалъи (падишагьлъи) гьабизе",
      "precomment": "царювати",
      "labels": [
        "застаріле слово"
      ]
    },
    {
      "text": "гъорлъ тӏерхьине, букӏине, ханлъи гьабизе",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "нудьга панувала в його домі",
          "av": "чӏалгӏеналъ ханлъи гьабун букӏана гьесул рокъоб"
        },
        {
          "uk": "царювати над усіма",
          "av": "киназдаго тӏад ханлъи гьабизе"
        }
      ]
    }
  ]
}

царювати

сообщить о неточности
{
  "word": "царювати",
  "stress": 2,
  "stem": "ЦАРСТВОВА",
  "forms": [
    "царствовать"
  ],
  "labels": [
    "недоконаний вид"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачалъи (падишагьлъи) гьабизе, пачалъун (падишагьлъун) вукӏине"
    },
    {
      "text": "букӏине, ханлъи гьабизе",
      "labels": [
        "у переносному значенні"
      ],
      "examples": [
        {
          "uk": "глибока мовчанка панувала навколо",
          "av": "гъваридаб сихӏкъотӏи букӏана сверухъе",
          "comment": "сихкъотӏиялъ квершел гьабун букӏана"
        }
      ]
    }
  ]
}

царівна

сообщить о неточности
{
  "word": "царівна",
  "stress": 4,
  "forms": [
    "царевна"
  ],
  "labels": [
    "жіночий рід"
  ],
  "senses": [
    {
      "text": "пачаясул (падишагьасул) яс"
    }
  ]
}