{
"word": "цар",
"stem": "ЦАР",
"forms": [
"царь"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "пача, падишагь"
},
{
"text": "бищун бергьараб (кӏудияб, къуватаб) жо, хан, пача",
"precomment": "кого-чого",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "лев – цар звірів",
"av": "гъалбацӏ – гӏалхул хӏайваназул хан"
}
]
},
{
"text": "ахӏмакъав (гӏан- тав) вуго",
"precomment": "без царя в голові"
},
{
"text": "цӏакъго цебе заманалда",
"precomment": "за царя Панька"
}
]
}
{
"word": "царевбивця",
"stress": 7,
"forms": [
"цареубийца"
],
"labels": [
"чоловічий рід",
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "пача (падишагь) чӏварав чи"
}
]
}
{
"word": "царевич",
"stress": 4,
"forms": [
"царевич"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "пачаясул (падишагьасул) вас"
}
]
}
{
"word": "царедворець",
"stress": 7,
"forms": [
"царедворец"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "пачаясул кӏалгӏаялда хъулухъалда вугев чи",
"labels": [
"застаріле слово"
]
}
]
}
{
"word": "царизм",
"stress": 4,
"forms": [
"царизм"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "царизм, пачаясулаб (падишагьасулаб) режим, гӏуцӏи"
}
]
}
{
"word": "цариця",
"stress": 4,
"forms": [
"царица"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "пача-чӏужугӏадан, падишагь-чӏужугӏадан"
},
{
"text": "пачаясул (падишагьасул) чӏужу (лъади)",
"precomment": "дружина царя"
},
{
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "піхота – цариця полів",
"av": "лъелаб аскар – рагъул майданалъул хан"
}
]
}
]
}
{
"word": "царствений",
"stress": 2,
"stem": "ЦАРСТВЕНН",
"forms": [
"царственный",
"царственная",
"царственное"
],
"senses": [
{
"text": "чӏухӏараб, гьайбатаб, цӏакъ къачӏараб",
"examples": [
{
"uk": "царствена хода",
"av": "чӏухӏараб рилълъин"
}
]
}
]
}
{
"word": "царство",
"stress": 2,
"forms": [
"царство"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "пачалихъ",
"precomment": "держава"
},
{
"text": "пачалъи, падишагьльи",
"precomment": "царювання"
},
{
"text": "гӏалам, сунцаниги ханлъи гьабураб бакӏ",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "рослинне царство",
"av": "хурдузул дуниял"
},
{
"uk": "тваринне царство",
"av": "хӏайваназул дуниял"
},
{
"uk": "царство вічного холоду",
"av": "кидаго (даимго) цӏорораб бакӏ (дуниял)"
}
]
},
{
"text": "киналгоги кьижун, гӏодобе биччараб, сихӏкъотӏараб заман",
"precomment": "сонне царство"
}
]
}
{
"word": "царський",
"stress": 2,
"stem": "ЦАРСК",
"forms": [
"царский",
"царская",
"царское"
],
"senses": [
{
"text": "пачаясул(аб), падишагьасул(аб)",
"examples": [
{
"uk": "царський режим",
"av": "пачаясул низам (режим)"
},
{
"uk": "царський уряд",
"av": "пачаясул хӏукумат"
}
]
},
{
"text": "хим. царская водка (азоталъул ва солянияб кислотабазул жубай)",
"precomment": "царська горілка"
},
{
"text": "килисаялъул иконал рараб къадал гьоркьохъел нуцӏби",
"precomment": "царські ворота"
}
]
}
{
"word": "царювання",
"stress": 2,
"forms": [
"царствование"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "пачалъи (падишагьлъи) гьабураб заман",
"examples": [
{
"uk": "царювання Петра Першого",
"av": "Петр ТӀоцевесес пачалъи гьабураб заман"
}
]
}
]
}
{
"word": "царювати",
"stress": 4,
"stem": "ЦАРИ",
"forms": [
"царить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "пачалъи (падишагьлъи) гьабизе",
"precomment": "царювати",
"labels": [
"застаріле слово"
]
},
{
"text": "гъорлъ тӏерхьине, букӏине, ханлъи гьабизе",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "нудьга панувала в його домі",
"av": "чӏалгӏеналъ ханлъи гьабун букӏана гьесул рокъоб"
},
{
"uk": "царювати над усіма",
"av": "киназдаго тӏад ханлъи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "царювати",
"stress": 2,
"stem": "ЦАРСТВОВА",
"forms": [
"царствовать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "пачалъи (падишагьлъи) гьабизе, пачалъун (падишагьлъун) вукӏине"
},
{
"text": "букӏине, ханлъи гьабизе",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "глибока мовчанка панувала навколо",
"av": "гъваридаб сихӏкъотӏи букӏана сверухъе",
"comment": "сихкъотӏиялъ квершел гьабун букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "царівна",
"stress": 4,
"forms": [
"царевна"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "пачаясул (падишагьасул) яс"
}
]
}