{
"word": "кӏал",
"forms": [
"кӏал",
"кӏалалъ",
"кӏалалъул",
"кӏалзул",
"кӏалал"
],
"senses": [
{
"text": "рот, вусны",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб кӏал",
"be": "раток"
},
{
"av": "гӏинда нахъе щвараб кӏал",
"be": "рот да вушэй"
},
{
"av": "кӏудияб кӏал",
"be": "вялікі (буйны) рот"
},
{
"av": "кӏал бугев",
"be": "які ўмее гаварыць; які знаходзіць агульную мову",
"comment": "літ. рот які мае"
},
{
"av": "кӏал бугев — гьакитӏа, гьакил бетӏергьан — лъелго",
"be": "хто ўмее гаварыць на арбе едзе, а гаспадар арбы пешшу ідзе",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "кӏал хъубав",
"be": "лаячнік, мацюкальнік"
},
{
"av": "кӏал базе",
"be": "зачапіць, закрануць, укусіць",
"labels": [
"размоўнае слова",
"выраз"
],
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "киназдаго кӏал бала долъ",
"be": "яна чапляе ўсіх"
},
{
"av": "гьвеца кӏал бана",
"be": "сабака ўкусіў"
},
{
"av": "кӏал бакъвазе",
"be": "перасохнуць у роце"
},
{
"av": "кӏал бацӏцӏине",
"be": "выціраць рот"
},
{
"av": "кӏал бацӏцӏине",
"be": "перастаць гаварыць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "бацӏцӏун кӏалгун чӏа",
"be": "прамаўчы",
"comment": "літ. вытры рот і спыніся"
},
{
"av": "кӏал бидул цӏезабизе",
"be": "ударыць па зубах",
"comment": "так, што рот напоўніўся крывёю"
},
{
"av": "кӏал бижизе",
"be": "шмат размаўляць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "звычайна пра маўчуна, які раптам пачаў балбатаць"
},
{
"av": "гьасдаги кӏал бижун буго жакъа",
"be": "і гэты сёння пачаў размаўляць"
},
{
"av": "кӏал биххизе",
"be": "паразгаўляцца ўвечары пасля дзённага посту; сапсаваць пост"
},
{
"av": "жакъа дир кӏал биххана",
"be": "мой сённяшні пост сапсаваўся"
},
{
"av": "кӏал бихъизе",
"be": "разарваць рот"
},
{
"av": "дица кӏал бихъила дур",
"be": "я табе рот разрву"
},
{
"av": "кӏал бихьизе",
"be": "пачуць; пагаварыць з кім-небудзь",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "досул кӏал бихьичӏого, дида кӏоларо духъе гӏарац кьезе",
"be": "пакуль я не пагавару з ім, я не магу выдаць табе грошы"
},
{
"av": "кӏал биччазе",
"be": "разгавецца",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "кӏал биччизабие",
"be": "набраць у рот вады",
"comment": "літ. увільгатніць рот"
},
{
"av": "кӏал бичӏизе",
"be": "раскрыць вусны для",
"comment": "чаго-небудзь"
},
{
"av": "гьелъие гӏоло цо кӏал бичӏиларо дица",
"be": "дзеля яе я не разляплю вуснаў"
},
{
"av": "кӏал букъизе",
"be": "зашыць рот"
},
{
"av": "кӏал бухӏизе",
"be": "апячыся",
"comment": "пра рот"
},
{
"av": "кӏал бухизе",
"be": "даць па зубах",
"comment": "літ. біць у рот"
},
{
"av": "кӏал буцӏцӏинабизе",
"be": "прымусіць замаўчаць",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "кӏал гьакӏкӏазе",
"be": "разянуць рот; раскрыць рот",
"comment": "ад здзіўлення"
},
{
"av": "кӏал гьакӏкӏаге",
"be": "не раскрывай рота, маўчы"
},
{
"av": "гьакӏкӏан кӏалгун гӏенеккизе",
"be": "слухаць з разянутым ротам"
},
{
"av": "кӏал гьуин гьабизе",
"be": "падсаладзіць рот"
},
{
"av": "кӏал гӏемерлъизе",
"be": "быць гаваркім, славаахвотным"
},
{
"av": "кӏал данде бачине",
"be": "закрыць рот"
},
{
"av": "кӏал данде бачине",
"be": "закрыць рот, замоўкнуць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "кӏал данде баче!",
"be": "заткніся!"
},
{
"av": "кӏал кквезе",
"be": "трымаць урачысты пост; выконваць мусульманскі пост",
"comment": "напр. мяшка"
},
{
"av": "кӏал къотӏизабизе",
"be": "не даваць гаварыць; моцна пярэчыць"
},
{
"av": "кӏалъазе кӏал къотӏизабуна",
"be": "скрывіцца — пра рот",
"comment": "г. зн. суразмоўца не згаджаўся з меркаваннем таго, хто гаварыў"
},
{
"av": "кӏал къазе",
"be": "закрыць рот",
"comment": "каму-небудзь"
},
{
"av": "кӏал къай",
"be": "заткні рот, зачыніся"
},
{
"av": "кӏал къазе",
"be": "закрыць рот",
"comment": "памерлага"
},
{
"av": "кӏал къотӏизе",
"be": "страціць дар мовы"
},
{
"av": "кӏал къотӏун хутӏана",
"be": "страціў дар мовы"
},
{
"av": "кӏал кьуризе",
"be": "скавізіцца — пра рот",
"comment": "пры інсульце"
},
{
"av": "кӏал кӏалъазе",
"be": "пагаварыць з кім-небудзь"
},
{
"av": "дудехун кӏал кӏалъазе бокьун буго дие",
"be": "я хачу пагаварыць з табой"
},
{
"av": "кӏал кӏалъазе чи гьечӏо аскӏов",
"be": "пагаварыць і то няма з кім"
},
{
"av": "кӏал кӏалъазе чи гьечӏого хутӏаги мун",
"be": "ды не з кім будзе табе пагаварыць"
},
{
"av": "кӏал кӏичӏизабизе",
"be": "крывіць рот"
},
{
"av": "кӏал мукӏурлъизе",
"be": "прызнавацца ў чым-небудзь"
},
{
"av": "кӏал рагьизе",
"be": "выказацца"
},
{
"av": "кӏал таризе",
"be": "прагаварыць; пагадзіцца з суразмоўцам"
},
{
"av": "кӏал тарарабго, таргьа ккве",
"be": "як толькі згодзіцца, падстаў торбу",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "куй жалеза, пакуль гарачае"
},
{
"av": "кӏал цебе ккезабизе",
"be": "апярэдзіць у размове; выказацца раней за каго-небудзь",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "кӏал цоцада цвизабизе",
"be": "ударыць па твары",
"comment": "пра двух; кор. злучыць вусны"
},
{
"av": "дой кӏияйго мадугьалалъ кӏал цоцада цвизабун бугоан",
"be": "абедзве суседкі мірна размаўлялі"
},
{
"av": "кӏал цӏезабизе",
"be": "набіць поўны рот",
"comment": "чым-небудзь"
},
{
"av": "карщица кӏал цӏезабизе",
"be": "набіць рот кашай"
},
{
"av": "кӏал цӏураб рагӏи рехизе",
"be": "гаварыць звысоку",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "літ. выплеснуць поўны рот слоў"
},
{
"av": "кӏал цӏун лъим пунхъизе",
"be": "напоўніць рот вадой і пырснуць"
},
{
"av": "кӏал цӏорозе",
"be": "анямець — пра язык"
},
{
"av": "кӏал цӏоройги дур",
"be": "каб ты анямеў; каб ты страціў дар мовы; тыпун табе на язык",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кӏал чвархъезабизе",
"be": "трапаць языком; балбатаць марна"
},
{
"av": "кӏал чӏвазе",
"be": "ударыць па твары"
},
{
"av": "хъатица кӏал чӏвазе",
"be": "даць аплявуху"
},
{
"av": "кӏал чӏвазе",
"be": "прыпасці да чаго-небудзь"
},
{
"av": "иццул лъеда кӏал чӏвазе анищ букӏана досул",
"be": "ён марыў прыпасці да крынічнай вады"
},
{
"av": "кӏал чӏезабизе",
"be": "заткнуць рот",
"comment": "каму-небудзь; літ. спыніць рот"
},
{
"av": "дурго васасул кӏал чӏезабе",
"be": "заткні рот сыну свайму"
},
{
"av": "кӏал богӏое те",
"be": "трымай язык за зубамі; маўчы",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "літ. пакінь рот для ежы"
},
{
"av": "кӏал гьацӏуе те",
"be": "не балбачы; зачыні рот",
"comment": "літ. пакінь рот для мёду"
},
{
"av": "кӏал тӏохое те",
"be": "маўчы",
"comment": "літ. пакінь рот для талокна"
},
{
"av": "кӏал щулалъаги!",
"be": "хай узмацняцца твае вусны!",
"comment": "гавораць у падзяку за своечасовае важкае слова"
},
{
"av": "кӏалалъ абураб багьаги кьун босана",
"be": "дасл. які ловіць зайца ротам",
"comment": "г. зн. не гандлюючыся"
},
{
"av": "кӏалалъ гьарана",
"be": "асабіста сам папрасіў",
"comment": "дасл. вуснамі [сваімі] папрасіў"
},
{
"av": "кӏалалъ гӏанкӏ кколев",
"be": "красамоўца; той, хто за словам у кішэню не лезе",
"labels": [
"вобразнае",
"выраз"
],
"comment": "дасл. ротам зайца лавіўшы"
},
{
"av": "кӏалалъ щиб бицаниги",
"be": "што б ні казаў"
},
{
"av": "кӏалалда кӏулал разе",
"be": "закрыць рот, замоўкнуць",
"comment": "літ. павесіць замок на рот"
},
{
"av": "дурго гьеб кӏалалда кӏулал рай, гьудул",
"be": "павесь-ка, дружок, замок на свой раток"
},
{
"av": "кӏалалда пагьму бугев",
"be": "красамоўны, які ўмее добра гаварыць; які мае аратарскія здольнасці"
},
{
"av": "кӏалалда печать чӏвазе",
"be": "хрэн",
"comment": "дасл. паставіць пячатку на рот"
},
{
"av": "кӏалалда тӏут чӏеларо",
"be": "на рот муха не сядзе",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра занадта гаваркога чалавека"
},
{
"av": "кӏалалде бачӏараб жо абизе",
"be": "гаварыць тое, што прыйдзе на язык, што ўзбредзе ў галаву; гаварыць наўбум"
},
{
"av": "кӏал бухӏулеб хер",
"be": "храن",
"labels": [
"батаніка"
]
}
]
},
{
"text": "пашча; прорва",
"comment": "звера, рыбы",
"examples": [
{
"av": "цаби ругеб, кӏал гьечӏеб",
"be": "зубы ёсць, а пашчы няма",
"labels": [
"загадка"
],
"comment": "'hq'uh'adiro' піла"
},
{
"av": "кӏалалъ махх букъулеб барти",
"be": "жаребец, які ў пашчы сваёй жалеза грызе",
"labels": [
"вобразнае",
"выраз"
]
}
]
},
{
"text": "глыток",
"examples": [
{
"av": "кӏиго кӏал цӏураб лъим гьекъезе",
"be": "выпіць два глыткі вады"
}
]
},
{
"text": "адтуліна, вусце, гарлавіна; гарлавінка",
"examples": [
{
"av": "къандалъодул кӏал биче",
"be": "развязывай гарлавіну мяшка"
},
{
"av": "таргьил кӏал бухье",
"be": "завязывай гарлавіну торбы"
},
{
"av": "турбаялъул кӏал къай",
"be": "закрый адтуліну трубы"
},
{
"av": "хъапил кӏал ккве",
"be": "трымай адчыненай гарлавіну мяшка"
},
{
"av": "шишадул кӏал щула гьабе",
"be": "закрый моцна гарлавіну бутэлькі"
}
]
},
{
"text": "жерла (зброі), дула",
"comment": "агнястрэльнай зброі"
},
{
"text": "частка чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "бодул цебесеб кӏал жеги росулъе щвечӏо",
"be": "галаўная частка дружыны яшчэ не падышла да авула"
}
]
},
{
"text": "пачатак",
"examples": [
{
"av": "магъил кӏал",
"be": "пачатак ворыва"
}
]
},
{
"text": "канец",
"examples": [
{
"av": "кварил кӏал",
"be": "канец вяроўкі"
},
{
"av": "рохол кӏал",
"be": "канец кругляка"
},
{
"av": "чӏалул кӏал",
"be": "канец балкі"
}
]
},
{
"text": "мова, маўленне",
"examples": [
{
"av": "кӏал бахьинав",
"be": "салодкагаворысты"
},
{
"av": "кӏал бахьинав чи",
"be": "саладкаслоўны чалавек"
},
{
"av": "кӏал бахьинав, махьа чӏегӏерав",
"be": "мовы салодкія, але нутро чорнае",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "кӏал пасихӏав чи",
"be": "красамоўны чалавек, пустаслоў"
}
]
},
{
"text": "рот; ядок",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "нижер хъизамалда анцӏго кӏал букӏана доб соналъ",
"be": "у той год у нашай сям'і было дзесяць ратоў",
"comment": "едакоў"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалабоголъ",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏалабоголъ"
],
"labels": [
"прыслоўе",
"дыялектызм"
],
"see_also": [
{
"target": "кӏалалъ",
"kind": "see"
},
{
"target": "кӏалалъбакӏалда",
"kind": "see"
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалагъоркье",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалагъоркье"
],
"senses": [
{
"text": "ніц, ніцком, тварам уніз",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалагъоркье буссинабизе",
"be": "перавярнуць тварам уніз"
},
{
"av": "кӏалагъоркье буссинабизе",
"be": "перавярнуць дагары дном",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "кӏалагъоркье буссине",
"be": "перавярнуцца тварам уніз"
},
{
"av": "кӏалагъоркье буссине",
"be": "перавярнуцца ўгару дном",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "кӏалагъоркье буссаги гьаб дуниял",
"be": "хай перавернецца ўверх дном гэты свет",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кӏалагъоркье вегизе",
"be": "ляжаць ніцма"
},
{
"av": "кӏалагъоркье ккезе",
"be": "падаць ніцма"
},
{
"av": "гьел досда цере кӏалагъоркье ккана",
"be": "яны перад ім палі ніцком"
},
{
"av": "кӏалагъоркье речӏчӏизе",
"be": "упасці ніцком"
},
{
"av": "кӏалагъоркье чӏвазабизе",
"be": "перавярнуць дагары дном"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалалъ",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏалалъ",
"кӏалалъе",
"кӏалалъа",
"кӏалалъан"
],
"senses": [
{
"text": "каля агменю, каля каміна",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "цо гьекъарав кӏалалъ кколев лъугьаги, кӏиго гьекъарав нуцӏихъ кколев лъугьаги",
"be": "адну чарку выпіе — упадзе каля агменю, дзве чаркі выпіе — упадзе каля дзвярэй",
"comment": "заклінанне пры хатнім вырабе віна"
},
{
"av": "кӏалалъе хӏапуге",
"be": "не палай у бок агменю",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "не плюй у студню"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалалъбакӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏалалъбакӏ",
"кӏалалъбакӏалъ",
"кӏалалъбакӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "агнішча, ачаг",
"comment": "частка горскай саклі каля вогнішча, дзе жанчына гатуе ежу і трымае посуд і іншае начынне",
"examples": [
{
"av": "кӏалалъбакӏ бигъинабуге",
"be": "не сварыся з жонкай; не дражні жонку",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "літ. не псуй дачынення з агменем"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалалъбакӏалда",
"stress": 5,
"stem": "кӏалалъбакӏалд",
"forms": [
"кӏалалъбакӏалда",
"кӏалалъбакӏалде",
"кӏалалъбакӏалдаса",
"кӏалалъбакӏалдасан"
],
"senses": [
{
"text": "каля агменю",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалалъбакӏалда квен-тӏехалъул тӏагӏелал рекъезарулел рукӏана кӏодоца",
"be": "бабуля раскладала ля ачага посуд і начынне для гатавання ежы"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏаланчӏад",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏаланчӏад",
"кӏаланчӏадалъ",
"кӏаланчӏадалъул",
"кӏаланчӏадил",
"кӏаланчӏадал"
],
"senses": [
{
"text": "сіцец",
"examples": [
{
"av": "берцинаб кӏаланчӏад",
"be": "прыгожы сіцец"
},
{
"av": "чараб кӏаланчӏад",
"be": "стракаты сітец"
},
{
"av": "кӏаланчӏад бичизе",
"be": "прадаваць сіцец"
},
{
"av": "кӏаланчӏад босизе",
"be": "купляць сітец"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "чит",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏаланчӏадил",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏаланчӏадил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "кӏаланчӏад",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "сітцавы",
"examples": [
{
"av": "кӏаланчӏадил гурде",
"be": "сіцэвая сукенка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кӏаланчӏад",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "кӏалбазар",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбазар",
"кӏалбазарица",
"кӏалбазарил",
"кӏалбазарал"
],
"senses": [
{
"text": "балбатун; балбатуха, балбатушка",
"examples": [
{
"av": "кӏудияй кӏалбазар йиго дур яс",
"be": "твая дачка вялікая балтуха"
},
{
"av": "кӏалбазарил кӏалъай чӏамучӏаб букӏуна",
"be": "выступленне балбатуна бывае сумным"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалбахин",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбахин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалбахине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалбахине",
"stress": 3,
"stem": "кӏалбах",
"forms": [
"кӏалбахине",
"кӏалбахуна",
"кӏалбахина",
"кӏалбахана"
],
"senses": [
{
"text": "навадзіцца хадзіць куды-небудзь",
"examples": [
{
"av": "царал кӏалбахун букӏана, нижер гӏанкӏуязде баккаризе",
"be": "павадзілася ліса наведваць нашых курэй"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалбегӏер",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбегӏер",
"кӏалбегӏерица",
"кӏалбегӏерил"
],
"senses": [
{
"text": "дасціпнік, чалавек з вострым языком; востраслоў"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалбегӏераб",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбегӏераб"
],
"gender_forms": [
"кӏалбегӏераб",
"кӏалбегӏерав",
"кӏалбегӏерай"
],
"senses": [
{
"text": "вастраморды",
"examples": [
{
"av": "кӏалбегӏераб гӏункӏкӏ",
"be": "вастрамордая мыш"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалберцин",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалберцин",
"кӏалберциница",
"кӏалберцинил"
],
"senses": [
{
"text": "той, у якога прыгожы рот"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалбиххи",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбиххи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалбиххизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалбиххизе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалбихх",
"forms": [
"кӏалбиххизе",
"кӏалбиххула",
"кӏалбиххила",
"кӏалбиххана",
"кӏалбиххе"
],
"senses": [
{
"text": "сапсавацца — аб посце",
"examples": [
{
"av": "лагӏун кӏалбиххана жакъа досул",
"be": "з-за ванітаў сёння пост сапсаваўся ў яго"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалбиччазе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалбичча",
"forms": [
"кӏалбиччазе",
"кӏалбиччала",
"кӏалбиччана",
"кӏалбиччай"
],
"senses": [
{
"text": "разгавецца",
"comment": "кожны вечар у месяц рамадан з наступленнем цемры",
"examples": [
{
"av": "кӏодое кӏалбиччазе чамасдакӏ босун букӏана дица",
"be": "бабуцы на разгавенне я прывёз фінікі",
"comment": "яны лічацца святымі пладамі"
}
]
},
{
"text": "разгавецца",
"comment": "па заканчэнні месяца рамадан",
"examples": [
{
"av": "кӏалбиччазе дун росулъе вачӏина",
"be": "на свята разгавення я прыеду ў аул"
},
{
"av": "кӏалбиччазе щуго къо хутӏун буго",
"be": "да разгавення засталося пяць дзён"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалбиччай",
"stress": 3,
"stem": "кӏалбичча",
"forms": [
"кӏалбиччай",
"кӏалбиччаялъ",
"кӏалбиччаялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалбиччазе"
},
{
"text": "разгавенне",
"comment": "з надыходам цемры"
},
{
"text": "разгавенне",
"comment": "па заканчэнні месяца рамадан"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалбиччанкъо",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбиччанкъо",
"кӏалбиччанкъоялъ",
"кӏалбиччанкъоялъул",
"кӏалбиччанкъоял"
],
"senses": [
{
"text": "дзень разгавення; ураза-байрам",
"comment": "мусульманскае свята ў першы дзень пасля месячнага посту"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалбиччанкъоялъ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбиччанкъоялъ"
],
"senses": [
{
"text": "у дзень разгавення, у дзень уразы-байрама",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалбиччанкъоялъ херал чагӏазде зиярат гьабизе рекъараб буго",
"be": "у дзень уразы-байрама належыць наведваць старых"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалбиччансордо",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбиччансордо",
"кӏалбиччансордоялъ",
"кӏалбиччансордоялъул"
],
"senses": [
{
"text": "ноч напярэдадні дня разгавення; ноч напярэдадні ўразы-байрама"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалбиччансордоялъ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбиччансордоялъ"
],
"senses": [
{
"text": "у ноч напярэдадні дня разгавення; у ноч напярэдадні ўразы-байрама",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалбухьин",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбухьин",
"кӏалбухьинялъ",
"кӏалбухьинялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалбухьине"
},
{
"text": "вядзьмарства; чарадзейства"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалбухьине",
"stress": 3,
"stem": "кӏалбухь",
"forms": [
"кӏалбухьине",
"кӏалбухьуна",
"кӏалбухьина",
"кӏалбухьана",
"кӏалбухье"
],
"senses": [
{
"text": "варажыць; закалдаваць",
"examples": [
{
"av": "бацӏил кӏалбухьине",
"be": "зачараваць ваўка",
"comment": "каб яна не зарэзала жывёлу, якая не прыйшла ўначы дадому"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалбухӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалбухӏ",
"кӏалбухӏалъ",
"кӏалбухӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "рэдзька дзікая",
"labels": [
"батаніка"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалгьикъи",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалгьикъи",
"кӏалгьикъиялъ",
"кӏалгьикъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалгьикъизе"
},
{
"text": "спрэчка, перапіральніцтва"
},
{
"text": "асуджэнне, папрок"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалгьикъизе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалгьикъ",
"forms": [
"кӏалгьикъизе",
"кӏалгьикъула",
"кӏалгьикъила",
"кӏалгьикъана",
"кӏалгьикъе"
],
"senses": [
{
"text": "спрачацца, перапірацца з кім-небудзь"
},
{
"text": "ганіць, дакараць, папракаць каго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "долда цо лъикӏ кӏалгьикъизе ина дун",
"be": "пойду і добра папракну яе"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалгьикъун",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалгьикъун"
],
"senses": [
{
"labels": [
"дзеепрыслоўе"
],
"deverbfrom": "кӏалгьикъизе"
},
{
"text": "назло, насуперак",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кӏалгьикъизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "дзеепрыслоўе"
}
{
"word": "кӏалгӏа",
"stress": 7,
"forms": [
"кӏалгӏа",
"кӏалгӏаялъ",
"кӏалгӏаялъул",
"кӏалгӏадул",
"кӏалгӏаби"
],
"senses": [
{
"text": "палац, чартаг, харамы",
"examples": [
{
"av": "ханасул кӏалгӏа",
"be": "ханскі палац"
},
{
"av": "кӏалгӏа гӏадаб мина бан буго дос росулъ",
"be": "у авуле ён пабудаваў дом, падобны на харамы"
},
{
"av": "Вай, дир инсул кӏалгӏа, кӏикъого натӏ бугеб чӏалоги лъураб, Дунго ялагьизе гордалги лъураб",
"be": "Ах, хаты майго бацькі: з балкай у сорак локцяў І з вокнамі, каб я глядзела ў іх",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "кӏалгӏаялъуб нусго рукъ букӏанила",
"be": "у палацы было сто пакояў",
"labels": [
"фальклор"
]
}
]
},
{
"text": "палац чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "Культураялъул кӏалгӏа",
"be": "Палац культуры"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалгӏачи",
"stress": 7,
"stem": "кӏалгӏач",
"forms": [
"кӏалгӏачи",
"кӏалгӏачияс",
"кӏалгӏачиясул",
"кӏалгӏачагӏи"
],
"senses": [
{
"text": "меднік",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалгӏа-ралъад",
"stress": 7,
"forms": [
"кӏалгӏа-ралъад"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "кӏалгӏа-ралъад гӏадин аваданго вуго дов",
"be": "ён у добрым настроі; ён у прыемнейшым настроі"
}
]
}
],
"pos": "выраз",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалдагъиялъе",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалдагъиялъе"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "кӏалдагъиялъе щиб бугониги хӏадурилин",
"be": "падрыхтую што-небудзь на закуску"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалдиб",
"stress": 3,
"stem": "кӏалди",
"forms": [
"кӏалдиб",
"кӏалдибе",
"кӏалдиса",
"кӏалдисан"
],
"gender_forms": [
"кӏалдиб",
"кӏалдив",
"кӏалдий"
],
"senses": [
{
"text": "у роце, у рот; у вуснах, у вусны",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалдиб бакъвазабизе",
"be": "не даць выказацца; прымусіць замаўчаць",
"comment": "літ. прасушыць у роце таго, хто гаворыць"
},
{
"av": "кӏалдиб кквезе",
"be": "трымаць у роце",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "тӏадго тун гурдеда маргъал балаго, кӏалдиб жо кквезе ккола",
"be": "калі прышываеш гузік да кашулі, не здымаючы яе, трэба трымаць у роце што-небудзь",
"comment": "прымэта"
},
{
"av": "кӏалдиб лъезе",
"be": "укладваць, сунуць, пакласці што-небудзь у рот"
},
{
"av": "чадил рекел кӏалдиб лъезе",
"be": "пакласці ў рот кавалак хлеба"
},
{
"av": "кӏалдиб богӏоллъи лъечӏо",
"be": "макавай расінкі ў роце не было",
"comment": "літ. не з'еў нічога хлебнага"
},
{
"av": "кӏалдиб лъезе богӏол мугь щогеги дуе",
"be": "каб ты згаладаўся",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
],
"comment": "букв. каб ты не атрымаў ячменнага зярнятка, каб класці ў рот"
},
{
"av": "кӏалдиб лъураб килищ хӏанчӏуларев, чӏамун кьураб къулчӏун бажаруларев",
"be": "пакладзеш у рот палец, не кусьціць ён, разжаванае яму дасі, не праглоціць ён",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра занадта ціхага чалавека, пра мямлю"
},
{
"av": "кӏалдиб лъезе",
"be": "укласці ў вусны",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "досул кӏалдиб лъе гьел рагӏаби",
"be": "укладзі гэтыя словы ў яго вусны"
},
{
"av": "кӏалдиб жо лъезе",
"be": "перакусіць; замарыць чарвяка",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдиб жо лъезе гӏодов чӏа",
"be": "сядзь і закусюй чаго-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдиб къазабизе",
"be": "пакласці ў рот",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдиб чӏвазе",
"be": "класці, пакласці ў рот"
},
{
"av": "кӏалдиб килищ чӏвазе",
"be": "пакласці палец у рот"
},
{
"av": "кӏалдиб гьоцӏо хъвазе",
"be": "падсаладзіць рот мёдам",
"comment": "па вясельным звычаі маці жаніха частуе нявесту мёдам, калі тая пераступае парог іх дома, з пажаданнямі, каб сумеснае жыццё маладажонаў было салодкім"
},
{
"av": "кӏалдиб гьоцӏо хъвачӏей",
"be": "грубая на язык, зламоўная, сварлівая",
"comment": "літ. та, якой у рот мёду не паклалі"
},
{
"av": "кӏалдиб гьараб багьа",
"be": "занадта высокая цана",
"comment": "чаго-небудзь; літ. цана, якая [ледзь] змясцілася ў роце"
},
{
"av": "кӏалдиб лъим ккун",
"be": "не сябе ад радасці, з задавальненнем"
},
{
"av": "кӏалдиб лъим ккун бицине",
"be": "расказваць з асалодай, з натхненнем, з вялікай ахвотай"
},
{
"av": "кӏалдиб лъим ккун бицана дос бертадул",
"be": "з вялікай ахвотай расказаў ён пра вяселле"
},
{
"av": "кӏалдиб мацӏ бечедав",
"be": "красномоўны, таленавіты",
"comment": "літ. з багатай мовай у роце"
},
{
"av": "кӏалдиб нацӏ барав",
"be": "які памірае з голаду, жабракуе",
"comment": "букв. той, у каго ў роце завяліся вошы"
},
{
"av": "кӏалдиб нацӏ баниги теларо инсул росу",
"be": "хоць з голаду памру, бацькоўскі аул не пакіну",
"labels": [
"прымаўка"
]
},
{
"av": "кӏалдиб полоп бан",
"be": "з пенай на вуснах"
},
{
"av": "кӏалдиб рекъечӏеб рагӏи",
"be": "непрыстойнае, непрыемнае слова"
},
{
"av": "кӏалдиб ругьунаб рагӏи",
"be": "звыклае слова",
"comment": "літ. слова, да якога рот прывык"
},
{
"av": "кӏалдиб хӏацӏу ккана",
"be": "моцна захацеў есці; слінкі пацклі",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдиб хӏацӏу ккун",
"be": "з асалодай",
"comment": "дасл. трымаючы ў роце сліну"
},
{
"av": "кӏалдиб цӏа ккун",
"be": "імкліва, у парыве",
"comment": "літ. трымаючы агонь у роце"
},
{
"av": "кӏалдиб ца гурев, цайитӏа кӏветӏ гурев",
"be": "ні зуба ў роце, ні вусны над зубамі",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра старога"
},
{
"av": "кӏалдиб ца хутӏугеги дур",
"be": "хай не застанецца ў роце тваім [ніводнага] зуба",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кӏалдибе тӏезе",
"be": "уліваць у рот",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдибе борта, багӏаргӏеч",
"be": "у рот мой падай само, чырвоны яблык",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра гультая"
},
{
"av": "кӏалдибе капли босуларо дос",
"be": "ён не п'е",
"comment": "літ. ён не бярэ ў рот ні кроплі [спіртнога]"
},
{
"av": "кӏалдибе килищ бегьизе",
"be": "класці палец у рот"
},
{
"av": "гьесда кӏалдибе килищ бегьуге",
"be": "пальца ў рот не кладзі",
"comment": "укусіць"
},
{
"av": "кӏалдибе лъим босизе",
"be": "набраць у рот вады"
},
{
"av": "кӏалдибе лъим босараб гӏадин",
"be": "моўчкі",
"comment": "літ., як бы вады ў рот набраў"
},
{
"av": "кӏалдибе лъим тӏинкӏизе чи гьечӏого хутӏугеги",
"be": "хай не застанецца самотным",
"comment": "літ. хай не застанецца ў стане, калі няма каму ў рот вады капнуць"
},
{
"av": "кӏалдибе нух къотӏиларо",
"be": "у рот лыжка знойдзе шлях",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пры слабым святле"
},
{
"av": "кӏалдибе рагӏи бачӏунарого лъугьана",
"be": "страціў дар мовы; у роце язык не паварочваўся",
"comment": "літ. слова ў рот не прыходзіла"
},
{
"av": "кӏалдиве ваккизе",
"be": "зазірнуць у рот",
"comment": "жывёлы, каб устанавіць яе ўзрост па зубах"
},
{
"av": "кӏалдиве валагьун чӏезе",
"be": "глядзець у рот",
"comment": "каму-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдиса бахъизе",
"be": "вырваць з рота, забраць з рота",
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "кӏалдиса бахъун кьезе",
"be": "падзяліцца з кім-небудзь; аддаць апошні кавалак каму-небудзь",
"comment": "літ. аддаць, выняўшы з рота"
},
{
"av": "чияр кӏалдиса чед бахъизе",
"be": "вырваць кавалак хлеба з чужога рота"
},
{
"av": "кӏалдиса бортизе",
"be": "выпадаць з рота"
},
{
"av": "кӏалдиса рахьдал махӏ тӏагӏинчӏеб лъимер",
"be": "жаўтароты юнак",
"comment": "літ. дзіця, у якога з рота не выйшаў пах груднога малака"
},
{
"av": "досул кӏалдиса квешаб махӏ буго",
"be": "у яго блага пахне з рота"
},
{
"av": "кӏалдисан кӏалъазе течӏо",
"be": "не даў раскрыць вусны"
},
{
"av": "цо кӏалдисан кӏалъазе",
"be": "быць аднадушнымі",
"comment": "літ. гаварыць з адных вуснаў"
},
{
"av": "чияр кӏалдисан кӏалъазе",
"be": "гаварыць з чужых слоў"
},
{
"av": "кӏалдисан цӏа пирхизе",
"be": "выбухаць; страшна раззлавацца; зрываць гнеў на кім-небудзь",
"comment": "літ. гром і маланка з рота"
}
]
},
{
"text": "у пашчы",
"examples": [
{
"av": "бацӏил кӏалдиб бурди бухьана",
"be": "у пашчу ваўка ўклалі палку і прывязалі да галавы"
},
{
"av": "гьведа кӏалдире тӏилал регьуге",
"be": "не суйце палкі ў пасць сабакі; не дражніце дурных людзей",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "Бацӏида кӏалдиса кьегӏер бахъуге",
"be": "Не забірай ягня з пашчы ваўка",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "кӏалдиса бахъизе",
"be": "разнуздаць"
},
{
"av": "чу кӏалдиса бахъизе",
"be": "разнуздаць каня"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалдирай",
"stress": 3,
"stem": "кӏалдира",
"forms": [
"кӏалдирай",
"кӏалдираялъ",
"кӏалдираялъул",
"кӏалдираял"
],
"senses": [
{
"text": "вудзіла; грызло",
"examples": [
{
"av": "кӏалдирай базе",
"be": "упраўляць цуглямі; усоўваць цуглі"
},
{
"av": "кӏалдирай бахъизе",
"be": "вымаць цуглі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалзул",
"stress": 6,
"forms": [
"кӏалзул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "кӏал",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "вусны",
"examples": [
{
"av": "кӏалзул жаваб",
"be": "вусны адказ"
},
{
"av": "кӏалзул калам",
"be": "вуснае маўленне"
},
{
"av": "кӏалзул жугьа",
"be": "слова; славеснае выражэнне"
},
{
"av": "кӏалзул гьури",
"be": "лухта; глупства",
"comment": "дасл. вецер з вуснаў"
},
{
"av": "халкъалъул кӏалзул гьунаралъул асарал",
"be": "фальклор, фальклорныя творы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кӏал",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "кӏалзухъ",
"forms": [
"кӏалзухъ"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"av": "кӏалзухъ вахъизе",
"be": "быць на вуснах; стаць прытчай ва языцэх"
},
{
"av": "дур вас киназго кӏалзухъ вахъун вуго",
"be": "твой сын у вуснах у кожнага"
},
{
"av": "Дида кӏалъарай мун кӏалзухъ яхъани, КӀутӏби хинлъизедай михъал рижарал",
"be": "Калі ты станеш прытчай ва языцэх за тое, што са мной пагаварыла, Вусы ж я нашу не для таго, каб губе было цёпла",
"labels": [
"фальклор"
]
},
{
"av": "кӏалзухъ рухӏ букӏаго",
"be": "да апошняга дыхання",
"comment": "пак. пакуль у вуснаў засталася душа"
},
{
"av": "кӏалзухъ рухӏ букӏаго яхӏ рехуге",
"be": "да апошняга дыхання не страць гонару",
"labels": [
"прыказка"
]
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалквеш",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалквеш",
"кӏалквешица",
"кӏалквешил"
],
"senses": [
{
"text": "лаячнік; той, у каго мова злая"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалквешаб",
"stress": 3,
"stem": "кӏалквеша",
"forms": [
"кӏалквешаб"
],
"gender_forms": [
"кӏалквешаб",
"кӏалквешав",
"кӏалквешай"
],
"senses": [
{
"text": "зламоўны, сварлівы",
"examples": [
{
"av": "кӏалквешаб агьлу",
"be": "зламоўныя людзі"
},
{
"av": "кӏалквешав чи",
"be": "злаязычны чалавек"
},
{
"av": "кӏалквешай лъади",
"be": "сварлівая жонка"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалквешлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалквешлъи",
"кӏалквешлъиялъ",
"кӏалквешлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалквешлъизе"
},
{
"text": "зламоўнасць, сварлівасць"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалквешлъизе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалквешлъ",
"forms": [
"кӏалквешлъизе",
"кӏалквешлъула",
"кӏалквешлъила",
"кӏалквешлъана",
"кӏалквешлъе"
],
"senses": [
{
"text": "быць, стаць зламоўным, сварлівым"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалкквезе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалкк",
"forms": [
"кӏалкквезе",
"кӏалккола",
"кӏалкквела",
"кӏалккуна",
"кӏалккве"
],
"senses": [
{
"text": "пасціцца, трымаць уразу",
"examples": [
{
"av": "щивав бусурманчиясда кӏалкквезе тӏадабила",
"be": "кожны мусульманін абавязаны пасціцца",
"comment": "у месяцы рамадан месяцавага календара"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалкквей",
"stress": 3,
"stem": "кӏалккве",
"forms": [
"кӏалкквей",
"кӏалкквеялъ",
"кӏалкквеялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалкквезе"
},
{
"text": "пост, ураза",
"examples": [
{
"av": "кӏалкквеялъул кири",
"be": "знагарода за пост, уразу",
"comment": "ад Алаха"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалккинамоцӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалккинамоцӏ",
"кӏалккинамоцӏалъ",
"кӏалккинамоцӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "рамадан",
"comment": "месяц месяцаслова, у якім мусульмане посцяцца"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалккинамоцӏалъ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалккинамоцӏалъ"
],
"senses": [
{
"text": "у месяц рамадан; у месяц посту",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалккинамоцӏалъ рагъизе бегьилищ?",
"be": "хіба можна біцца ў месяц посту?"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалккинасордо",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалккинасордо",
"кӏалккинасордоялъ",
"кӏалккинасордоялъул"
],
"senses": [
{
"text": "вечар (ноч) напярэдадні першага дня мусульманскага посту"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалккинасордоялъ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалккинасордоялъ"
],
"senses": [
{
"text": "вечарам (ноччу) напярэдадні мусульманскага посту",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалккинасордоялъ садакъа бикьана эбелалъ",
"be": "маці раздала міласціну вечарам напярэдадні мусульманскага посту"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалккулъ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалккулъ"
],
"senses": [
{
"text": "падчас посту, у месяц посту",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалккулъ гьаюна дой",
"be": "яна нарадзілася ў месяц поста"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалкъазаби",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкъазаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "кӏалкъазабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалкъазабизе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалкъазаб",
"forms": [
"кӏалкъазабизе",
"кӏалкъазабула",
"кӏалкъазабила",
"кӏалкъазабуна",
"кӏалкъазабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "кӏалкъазе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "кӏалкъазе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "кӏалкъазе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалкъа",
"forms": [
"кӏалкъазе",
"кӏалкъала",
"кӏалкъана",
"кӏалкъай"
],
"senses": [
{
"text": "затыкаць рот каму-небудзь"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалкъай",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкъай"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалкъазе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалкъолаб",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкъолаб"
],
"gender_forms": [
"кӏалкъолаб",
"кӏалкъолав",
"кӏалкъолай"
],
"senses": [
{
"text": "адважны, доблесны",
"examples": [
{
"av": "кӏалкъолаб гъалбацӏ",
"be": "адважны леў",
"comment": "вобраз героя"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалкъотӏи",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкъотӏи",
"кӏалкъотӏиялъ",
"кӏалкъотӏиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "сварка, лаянка, спрэчка",
"examples": [
{
"av": "кӏалкъотӏиялде ккезе",
"be": "пасварыцца, учыніць сварку"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалкьаби",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкьаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалкьабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалкьабизе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалкьаб",
"forms": [
"кӏалкьабизе",
"кӏалкьабула",
"кӏалкьабила",
"кӏалкьабуна",
"кӏалкьабе"
],
"senses": [
{
"text": "(на)грубіць каму-небудзь; (па)лаяць, (па)хуліць каго-небудзь",
"comment": "літ. ударыць ротам",
"examples": [
{
"av": "мадугьалалда кӏалкьабуна жакъа гьадав гӏолохъанчияс",
"be": "сёння гэты малады чалавек нахаміў суседцы"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалкӏодо",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкӏодо",
"кӏалкӏодоца",
"кӏалкӏодол"
],
"senses": [
{
"text": "вялікароты чалавек"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалкӏучӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалкӏучӏ",
"кӏалкӏучӏалъ",
"кӏалкӏучӏалъул",
"кӏалкӏучӏал"
],
"senses": [
{
"text": "матыль"
}
],
"see_also": [
{
"target": "лаплап",
"kind": "see"
},
{
"target": "тӏатӏалакӏучӏ",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалпасихӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалпасихӏ",
"кӏалпасихӏица",
"кӏалпасихӏил"
],
"senses": [
{
"text": "пустаслоў, красамоўны чалавек"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалтӏа",
"stress": 7,
"stem": "кӏалтӏ",
"forms": [
"кӏалтӏа",
"кӏалтӏе",
"кӏалтӏаса",
"кӏалтӏасан"
],
"senses": [
{
"text": "ля варот, у варотах; ля дзвярэй, у дзвярах; ля ўходу куды-небудзь",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏалтӏа гӏодов чӏезе",
"be": "(па)сядзець ля ўваходу",
"comment": "куды-небудзь"
},
{
"av": "нохъодул кӏалтӏа",
"be": "ля ўваходу ў пячору"
},
{
"av": "кавудул кӏалтӏа чӏун ругоан киналго",
"be": "усе стаялі каля варот"
},
{
"av": "кӏалтӏе вахъине",
"be": "выходзіць да варот"
},
{
"av": "нуцӏил кӏалтӏаса нахъегӏан къай",
"be": "адыдзі ад дзвярэй"
},
{
"av": "нижер кӏалтӏасан буго базаралде нух",
"be": "каля нашых варот праходзіць дарога на базар"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалтӏу",
"stress": 7,
"stem": "кӏалтӏ",
"forms": [
"кӏалтӏу",
"кӏалтӏуялъ",
"кӏалтӏуялъул",
"кӏалтӏудул",
"кӏалтӏуял",
"кӏалтӏал"
],
"senses": [
{
"text": "уваход",
"examples": [
{
"av": "рукъалъул кӏалтӏу",
"be": "уваход у дом"
},
{
"av": "кӏалтӏу бацизе",
"be": "зачыніць уваход"
},
{
"av": "кӏалтӏу ккун чӏезе",
"be": "стаяць ля ўваходу"
}
]
},
{
"text": "хвіртка, дзверы, вароты",
"examples": [
{
"av": "кӏалтӏу къазе",
"be": "зачыніць вароты"
},
{
"av": "кӏалтӏу щула гьабун рахай",
"be": "моцна зачыні калітку"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалухъ",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏалухъ",
"кӏалухъе",
"кӏалухъа",
"кӏалухъан"
],
"senses": [
{
"text": "у гарлавіну, у адтуліну",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "бурбутӏиялъул кӏалухъ хер къазабе",
"be": "заткні гарлавіну збана сенам",
"comment": "каб яно зачынілася"
},
{
"av": "кӏалухъе бахун цӏезабе гӏеретӏ",
"be": "напоўні збан па самае горлышка"
},
{
"av": "кӏалухъа бесулеб буго гулгун",
"be": "збанчык працякае каля гарлычка"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалухъчӏа",
"stress": 5,
"forms": [
"кӏалухъчӏа",
"кӏалухъчӏаялъ",
"кӏалухъчӏаялъул",
"кӏалухъчӏаял"
],
"senses": [
{
"text": "корак, затычка",
"comment": "для глінянай маслабойкі"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалухьин",
"stress": 3,
"stem": "кӏалухь",
"forms": [
"кӏалухьин",
"кӏалухьиналъ",
"кӏалухьиналъул",
"кӏалухьадул",
"кӏалухьинал",
"кӏалухьаби"
],
"senses": [
{
"text": "вяровачка",
"comment": "для завязвання мяшка і таму подобнае"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалхвезе",
"stress": 3,
"stem": "кӏалх",
"forms": [
"кӏалхвезе",
"кӏалхола",
"кӏалхвела",
"кӏалхвана"
],
"senses": [
{
"text": "прапусціць пост, не трымаць уразу",
"comment": "у які-небудзь дзень па якой-небудзь прычыне",
"examples": [
{
"av": "жакъа дир кӏалхвана",
"be": "сёння я не трымаю уразу"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "кӏалхвей",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалхвей"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "кӏалхвезе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "кӏалцӏи",
"stress": 3,
"stem": "кӏалцӏ",
"forms": [
"кӏалцӏи",
"кӏалцӏиялъ",
"кӏалцӏуца",
"кӏалцӏиялъул",
"кӏалцӏул"
],
"senses": [
{
"text": "корм",
"comment": "для коня, асла і таму подобнае ў выглядзе зерня",
"examples": [
{
"av": "кӏалцӏи базе",
"be": "засыпаць корм"
},
{
"av": "кӏалцӏи балеб таргьа",
"be": "торба для корму",
"comment": "каню, аслу, мулу"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалцӏород",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалцӏород",
"кӏалцӏородица",
"кӏалцӏородил"
],
"senses": [
{
"text": "той, каму жадаюць, каб у яго язык анямеў, акамянеў"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏалцӏукъаб",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалцӏукъаб"
],
"gender_forms": [
"кӏалцӏукъаб",
"кӏалцӏукъав",
"кӏалцӏукъай"
],
"senses": [
{
"text": "з недахопам корму",
"comment": "для коня, асла і т. п."
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏалчорок",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏалчорок",
"кӏалчорокица",
"кӏалчорокил"
],
"senses": [
{
"text": "лаячнік, мацюкальнік"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏал-бер",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏал-бер",
"кӏал-бералъ",
"кӏал-бералъул"
],
"senses": [
{
"text": "твар",
"comment": "літ. рот і вока",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "кӏал-бер бацӏцӏине",
"be": "выціраць твар"
},
{
"av": "кӏал-бер хьвагӏизе",
"be": "крыўдзіць, пакрыўдзіць",
"comment": "каго-небудзь"
},
{
"av": "ГӀалибегие бокьулароан Зугьраде лъицаниги кӏал-бер хьвагӏизе",
"be": "Алібеку не падабалася, калі хто-небудзь крыўдзіў Зухру"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏал-кӏалачӏван",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏал-кӏалачӏван"
],
"senses": [
{
"text": "насцеж",
"labels": [
"прыслоўе"
],
"examples": [
{
"av": "кӏал-кӏалачӏван рагьизе",
"be": "адчыніць насцеж"
},
{
"av": "кӏал-кӏалачӏван нуцӏаги рагьун, вачӏана дов жаниве",
"be": "ён зайшоў, насцеж адчыніўшы дзверы"
},
{
"av": "кӏал-кӏалачӏван рагьун бугоан дозул каву",
"be": "іх вароты былі адчынены насцеж"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "кӏал-мацӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏал-мацӏ",
"кӏал-мацӏалъ",
"кӏал-мацӏалъул"
],
"senses": [
{
"text": "мова, маўленне",
"comment": "літ. рот і мова",
"labels": [
"зборны назоўнік"
],
"examples": [
{
"av": "кӏал-мацӏ бакъвазе",
"be": "перасохнуць у роце"
},
{
"av": "радалалдаса нахъе щибго жоги кваначӏого, досул кӏал-мацӏ бакъван буго",
"be": "ён з раніцы нічога не еў, і ў яго ўсё перасохла ў роце"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ биччизабизе",
"be": "набраць у рот вады",
"comment": "літ. увільгатніць рот і язык"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ букаризе",
"be": "свярдзець — пра язык; тачыць лясы",
"labels": [
"іранічна"
]
},
{
"av": "кӏал-мацӏ кквезе",
"be": "страціць дар мовы; адымацца — пра язык; знаходзіцца пры смерці"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ кквеги дур",
"be": "хай адымецца твой язык",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кӏал-мацӏ къотӏизе",
"be": "страціць дар мовы; быць пры смерці; дыхаць на ладан"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ цӏорозе",
"be": "анямець — пра язык"
},
{
"av": "кӏал-мацӏ цӏоройги дур",
"be": "хай страціш ты дар мовы; хай анямее твой язык",
"labels": [
"лаянкавае слова",
"выраз"
]
},
{
"av": "кӏал-мацӏ пасихӏав чи",
"be": "красамоўны чалавек, пустаслоў"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "кӏал-хъат",
"stress": 3,
"forms": [
"кӏал-хъат",
"кӏал-хъаталъ",
"кӏал-хъаталъул"
],
"senses": [
{
"text": "лаянка, брыдкаслоўе",
"examples": [
{
"av": "кӏал-хъат биччазе",
"be": "лаяцца, сквернасловіць; распускаць язык"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}