{
"word": "нух",
"homonym": 1,
"forms": [
"нух",
"нухалъ",
"нухлул",
"нухал"
],
"senses": [
{
"text": "дарога; шлях; траса; сцежка",
"examples": [
{
"av": "бокъараб нух",
"be": "вытаптаная дарога"
},
{
"av": "гӏатӏидаб нух",
"be": "шырокая дарога"
},
{
"av": "къокъаб нух",
"be": "кароткая дарога"
},
{
"av": "машинадул нух",
"be": "шасэйная дарога"
},
{
"av": "чӏедераб нух",
"be": "вузкая дарога"
},
{
"av": "нух батизе",
"be": "знайсці дарогу"
},
{
"av": "нух батизе",
"be": "знайсці выйсце са становішча",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "нух бахъизе",
"be": "пракладваць, пракласці дарогу"
},
{
"av": "нух бахъизе",
"be": "дабірацца",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "нух бацӏцӏад гьабизе",
"be": "чысціць дарогу"
},
{
"av": "нух бацӏцӏад гьабизе",
"be": "абясшкодзіць дарогу, ліквідаваць небяспекі ў дарозе",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "для цара, караля, хана і г. д."
},
{
"av": "нух бихьизабизе",
"be": "паказваць дарогу"
},
{
"av": "нух бихьизабизе",
"be": "паказваць шлях, весці",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "наперад"
},
{
"av": "нух биччазе",
"be": "саступіць дарогу"
},
{
"av": "нух бокъинабизе",
"be": "пракласці дарогу"
},
{
"av": "нух кквезе",
"be": "перагарадзіць дарогу"
},
{
"av": "нух къазе",
"be": "закрыць дарогу"
},
{
"av": "нух къазе",
"be": "не даваць праходу",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"av": "нух къосине",
"be": "збівацца з пуці, заблудзіцца, заблукаць"
},
{
"av": "рохьоб нух къосун хутӏизе",
"be": "заблудзіцца ў лесе"
},
{
"av": "нух къотӏун ине",
"be": "перайсці дарогу"
},
{
"av": "нух кьезе",
"be": "даць дарогу"
},
{
"av": "нух малъизе",
"be": "паказаць дарогу"
},
{
"av": "нух рагьизе",
"be": "адкрыць дарогу"
},
{
"av": "нух тезе",
"be": "прапусціць, даць дарогу; прайсці шлях"
},
{
"av": "нух бачунев (малъулев) чи",
"be": "праваднік, праважаты"
},
{
"av": "тӏаде нух гьечӏеб бакӏ",
"be": "недаступнае месца"
},
{
"av": "нух гьечӏеб кьуру букӏунареб, кьо гьечӏеб гӏор букӏунареб",
"be": "ёсць скала — ёсць і сьцежка па ёй, ёсць рака — ёсць і мост над ёй",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "нухлул рагӏал",
"be": "узбочына, броўка"
},
{
"av": "нухлул свери",
"be": "паварот дарогі"
},
{
"av": "нухлул кӏиябго рахъалда",
"be": "па абодва бакі дарогі"
},
{
"av": "нухтӏа дандчӏвазе",
"be": "сустрэцца ў дарозе",
"comment": "у дарозе"
},
{
"av": "нух берцин гьабизе",
"be": "адыходзіць, адысці"
},
{
"av": "нух босизе",
"be": "адыходзіць, пайсці; зматываць вуды, уносіць ногі"
},
{
"av": "кинабго нухтӏа ккела",
"be": "усё ўладкуецца"
},
{
"av": "нухтӏе гъегъ базе",
"be": "будаваць каверзы, пакасціць; уставіць палкі ў колы",
"comment": "літ. закідваць камяні на дарогу"
}
]
},
{
"text": "шлях, лінія, кірунак",
"examples": [
{
"av": "гӏумруялъул нух",
"be": "жыццёвы шлях"
},
{
"av": "тӏарикъаталъул нух",
"be": "напрамак суфійскага толку"
}
]
},
{
"text": "дарога, шлях, падарожжа; умярцвляць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "нухтӏа вахъине",
"be": "адправіцца ў шлях",
"comment": "у падарожжа"
},
{
"av": "нухтӏа лъезе",
"be": "праводзіць у дарогу"
},
{
"av": "нухтӏа лъезе",
"be": "загнаць",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"comment": "што-небудзь"
},
{
"av": "нухтӏа хӏетӏе лъезе",
"be": "адправіцца ў дарогу"
},
{
"av": "нухтӏа гъара батугеги!",
"be": "хай не здарыцца бяда ў дарозе!"
}
]
},
{
"text": "дазвол",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "гьелъие нух кьоларо",
"be": "гэта не дазваляецца"
},
{
"av": "нух кьолареб иш",
"be": "неразрашальнае дзеянне"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нух",
"homonym": 2,
"forms": [
"нух",
"нухалъ"
],
"senses": [
{
"text": "раз",
"examples": [
{
"av": "лъабабилеб нух буго гьаб",
"be": "гэта ўжо трэці раз"
},
{
"av": "ахирисеб нухалъ",
"be": "апошні раз"
},
{
"av": "гьаб нухалъ",
"be": "на гэты раз"
},
{
"av": "кӏиабилеб нухалъ",
"be": "другі раз, паўторна"
},
{
"av": "тӏоцебесеб нухалъ",
"be": "першы раз"
},
{
"av": "цо нухалъ",
"be": "адзін раз"
},
{
"av": "цо нухалъ",
"be": "аднойчы"
},
{
"av": "цохӏо нухалъ",
"be": "толькі адзін раз, адзіны раз"
},
{
"av": "чанго нухалъ",
"be": "некалькі разоў"
},
{
"av": "щуго нухалъ",
"be": "пяць разоў"
},
{
"av": "чан нухалъ абуниги",
"be": "колькі б ні гаварылі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухарегӏи",
"stress": 2,
"forms": [
"нухарегӏи",
"нухарегӏиялъ",
"нухарегӏиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "нухарегӏизе"
},
{
"text": "праважанне; провады"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "нухарегӏизе",
"stress": 2,
"stem": "нухарегӏ",
"forms": [
"нухарегӏизе",
"нухарегӏула",
"нухарегӏила",
"нухарегӏана",
"нухарегӏе"
],
"senses": [
{
"text": "праводзіць каго-небудзь куды-небудзь",
"examples": [
{
"av": "вас армиялде нухарегӏизе",
"be": "праводзіць сына ў армію"
},
{
"av": "мун нухарегӏизе вахъина дун",
"be": "выйду праводзіць цябе"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "нухбитӏи",
"stress": 2,
"forms": [
"нухбитӏи",
"нухбитӏиялъ",
"нухбитӏиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "нухбитӏизе"
},
{
"text": "удача, дабрабыт у дарозе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "нухбитӏизе",
"stress": 2,
"stem": "нухбитӏ",
"forms": [
"нухбитӏизе",
"нухбитӏула",
"нухбитӏила",
"нухбитӏана"
],
"senses": [
{
"text": "завяршыць шлях шчасліва; удала вырашаць справы ў дарозе; дасягнуць мэты паходу, паездкі",
"examples": [
{
"av": "гьаб нухалъ нухбитӏизе битӏичӏо",
"be": "на гэты раз паездка была няўдалай"
},
{
"av": "нухбитӏаги!",
"be": "шчаслівай дарогі!"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "нухи",
"stress": 4,
"stem": "нух",
"forms": [
"нухи",
"нухиялъ",
"нухиялъул",
"нухидул",
"нухаби"
],
"senses": [
{
"text": "руно; клубок воўны",
"examples": [
{
"av": "квасул нухи",
"be": "клабок воўны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухлукъаб",
"stress": 5,
"forms": [
"нухлукъаб"
],
"gender_forms": [
"нухлукъаб",
"нухлукъав",
"нухлукъай"
],
"senses": [
{
"text": "бездарожны",
"examples": [
{
"av": "нухлукъаб бакӏ",
"be": "бездарожная мясцовасць"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "нухлул",
"stress": 5,
"forms": [
"нухлул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "нух",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "дарожны, пуцявы",
"examples": [
{
"av": "нухлул харж",
"be": "дарожныя выдаткі"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "нух",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "нухлулав",
"stress": 5,
"stem": "нухлула",
"forms": [
"нухлулав",
"нухлулас",
"нухлуласул"
],
"senses": [
{
"text": "падарожнік; вандроўнік; скіталец",
"examples": [
{
"av": "цо нухлулав рещтӏана нижехъ",
"be": "адзін вандроўнік пагасцяваў у нас"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухлулай",
"stress": 5,
"stem": "нухлула",
"forms": [
"нухлулай",
"нухлулалъ",
"нухлулалъул"
],
"senses": [
{
"text": "падарожніца; вандроўніца"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухлулал",
"stress": 5,
"stem": "нухлула",
"forms": [
"нухлулал",
"нухлулаз",
"нухлулазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "нухлулав"
}
],
"see_also": [
{
"target": "нухлулав",
"kind": "from"
},
{
"target": "нухлулай",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "нухмалъи",
"stress": 2,
"forms": [
"нухмалъи",
"нухмалъиялъ",
"нухмалъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "кіраўніцтва",
"examples": [
{
"av": "нухмалъи гьабизе",
"be": "кіраваць"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухмалъухъан",
"stress": 2,
"stem": "нухмалъухъа",
"forms": [
"нухмалъухъан",
"нухмалъухъанас",
"нухмалъухъаналъ",
"нухмалъухъанасул",
"нухмалъухъаналъул",
"нухмалъухъаби"
],
"senses": [
{
"text": "кіраўнік і кіраўніца",
"labels": [
"рэдка"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухрагӏункӏкӏ",
"stress": 5,
"forms": [
"нухрагӏункӏкӏ",
"нухрагӏункӏкӏалъ",
"нухрагӏункӏкӏалъул",
"нухрагӏункӏкӏал"
],
"senses": [
{
"text": "норка, землярыйка"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухтӏадулав",
"stress": 2,
"stem": "нухтӏадула",
"forms": [
"нухтӏадулав",
"нухтӏадулас",
"нухтӏадуласул"
],
"senses": [
{
"text": "пасільны",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"comment": "які адпраўляецца з даручэннем у парадку грамадскай павіннасці"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухтӏадулай",
"stress": 2,
"stem": "нухтӏадула",
"forms": [
"нухтӏадулай",
"нухтӏадулалъ",
"нухтӏадулалъул"
],
"senses": [
{
"text": "пасільная",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"comment": "якая адпраўляецца з даручэннем у парадку грамадскай павіннасці"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухтӏадулал",
"stress": 2,
"stem": "нухтӏадула",
"forms": [
"нухтӏадулал",
"нухтӏадулаз",
"нухтӏадулазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "нухтӏадулав"
}
],
"see_also": [
{
"target": "нухтӏадулав",
"kind": "from"
},
{
"target": "нухтӏадулай",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "нухтӏалъи",
"stress": 2,
"forms": [
"нухтӏалъи",
"нухтӏалъиялъ",
"нухтӏалъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "абавязкі пасільнага (грамадская павіннасць); павіннасць",
"examples": [
{
"av": "гьитӏинаб нухтӏалъи",
"be": "малая павіннасць",
"comment": "калі пасланніка адпраўляюць у бліжэйшы населены пункт"
},
{
"av": "кӏудияб нухтӏалъи",
"be": "вялікая павіннасць",
"comment": "калі пасільны павінен адпраўляцца ў далёкі шлях, напр. у цэнтр найбства"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухуд",
"stress": 4,
"forms": [
"нухуд",
"нухудалъ",
"нухудалъул"
],
"senses": [
{
"text": "гарох"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хилъало",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "нухудалъул",
"stress": 4,
"forms": [
"нухудалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "нухуд",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "гарохавы",
"examples": [
{
"av": "нухудалъул чурпа",
"be": "гарохавы суп"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "нухуд",
"kind": "from"
},
{
"target": "хилъалодул",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}