{
"word": "цо",
"forms": [
"цо"
],
"senses": [
{
"text": "one",
"comment": "at a specific (numerical) count",
"examples": [
{
"av": "дозул цо вас вуго",
"en": "they have one son"
},
{
"av": "жакъа цо цӏалдохъан дарсиде кватӏана",
"en": "today one student was late for class"
},
{
"av": "эбелалъ цо гурде босана",
"en": "mother bought one dress"
},
{
"av": "цо чи хутӏун",
"en": "except for one [person]"
}
]
},
{
"comment": "used as a definition",
"examples": [
{
"av": "цо гъурущ",
"en": "[one] ruble"
},
{
"av": "цо сагӏат",
"en": "[one] hour"
},
{
"av": "цо минуталъ чӏа",
"en": "wait a minute"
},
{
"av": "цо кьерда",
"en": "in a row; in a single row"
},
{
"av": "цо акталъул пьеса",
"en": "one-act play"
},
{
"av": "цо бакӏалде данделъизе",
"en": "to gather in one place; to converge"
},
{
"av": "цо тӏехьалда цӏалана дица гьелъул хӏакъалъулъ",
"en": "I read about it in one book"
},
{
"av": "цо чияс валагьулев вукӏана мун",
"en": "one person was looking for you"
},
{
"av": "цо ганчӏил си лъугьунаро, цо гъотӏол ах букӏунаро",
"en": "you can't build a tower from one stone, you can't grow a garden from one tree",
"labels": [
"proverb"
]
}
]
},
{
"comment": "used in the sense of an indefinite pronoun: one, some, a certain; any",
"examples": [
{
"av": "цо жо",
"en": "something, something else, one thing"
},
{
"av": "цо чи",
"en": "someone; one person; some person"
},
{
"av": "сон цо чи ана гьанисан магӏарде",
"en": "some person passed here yesterday and went up into the mountains"
},
{
"av": "цо лъалев чи",
"en": "an acquaintance [person]"
},
{
"av": "цо лъалев чияс бицана дида гьеб",
"en": "a friend told me this"
},
{
"av": "цо росдал гӏадамал",
"en": "villagers; fellow villagers"
},
{
"av": "цо роцадул",
"en": "of the same height; of the same size"
},
{
"av": "цо тӏил къотӏе гьаниса",
"en": "cut some stick here"
}
]
},
{
"text": "please",
"labels": [
"verb"
],
"comment": "used in the sense of the particle '-ka'; placed after imperative verb forms",
"examples": [
{
"av": "вагъаричӏого чӏая цо",
"en": "don't move, please"
},
{
"av": "цӏалея цо",
"en": "have a read"
},
{
"av": "гьаниве вачӏая цо",
"en": "come over here"
},
{
"av": "гьеб тӏехь дихъе кьея цо",
"en": "please pass me this book"
},
{
"av": "цо бугони",
"en": "firstly; first of all",
"labels": [
"parenthetical"
]
},
{
"av": "цо къадаралда",
"en": "definitely; certainly"
},
{
"av": "цо кӏалдисан",
"en": "unanimously; with one accord",
"comment": "lit. from one's own mouth"
},
{
"av": "цо кӏалдисан гӏадин кӏалъазе",
"en": "to speak unanimously"
},
{
"av": "цо лахӏзаталда",
"en": "instantly; lightning-fast; in an instant"
},
{
"av": "цо нухалъ",
"en": "once; one time"
},
{
"av": "цо нухалъ вихьаравго",
"en": "at first glance"
},
{
"av": "моцӏида жанив цо нухалъ вачӏуна дов росулъе",
"en": "he comes to the village once a month"
},
{
"av": "цо нухалъ риидал",
"en": "once in the summer"
},
{
"av": "цо речӏчӏаралъ",
"en": "with one shot"
},
{
"av": "цо хьвагӏаралъ",
"en": "in one fell swoop"
},
{
"av": "цо рахъалъ босани",
"en": "firstly; first of all",
"labels": [
"parenthetical"
]
},
{
"av": "цо хӏал ккунгутӏи",
"en": "inconstancy; instability"
},
{
"av": "цо чанго",
"en": "several; a few"
},
{
"av": "цо чанго тӏехь",
"en": "several books"
},
{
"av": "цо хутӏичӏого",
"en": "every single one; each and every one"
},
{
"av": "цо хутӏичӏого нахъе ана",
"en": "everyone left without exception"
},
{
"av": "цо хӏалалда",
"en": "calmly; peacefully"
},
{
"av": "цо хӏалалда чӏа",
"en": "stand still; stay calm"
},
{
"av": "цо-цо мехалъ",
"en": "sometimes; at times"
},
{
"av": "цо нухалъ",
"en": "once upon a time; once"
}
]
}
],
"pos": "numeral",
"form": "—"
}