{
"word": "хъурайсен",
"stress": 5,
"forms": [
"хъурайсен",
"хъурайсеналъ",
"хъурайсеналъул"
],
"senses": [
{
"text": "мерлушка, каракулевая шкурка",
"comment": "в старину привозилось из Хорасана",
"examples": [
{
"av": "хъурайсен кьегӏер",
"ru": "ягнёнок-мерлушка",
"comment": "букв. хорасанский ягнёнок"
},
{
"av": "хъурайсен тӏагъур",
"ru": "хорасанский курпей, каракулевая папаха",
"comment": "которая ценилась в Дагестане"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъури",
"stress": 3,
"forms": [
"хъури"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "хъуризе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъуризаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хъуризаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "хъуризабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъуризабизе",
"stress": 3,
"stem": "хъуризаб",
"forms": [
"хъуризабизе",
"хъуризабула",
"хъуризабила",
"хъуризабуна",
"хъуризабе"
],
"senses": [
{
"text": "(ис)толочь, (раз)дробить; размельчать, размельчить что-либо",
"labels": [
"понудительная форма"
],
"examples": [
{
"av": "дос гамачӏ хъуризабуна",
"ru": "он дробил камень"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъуризе",
"stress": 3,
"stem": "хъур",
"forms": [
"хъуризе",
"хъурула",
"хъурила",
"хъурана",
"хъуре"
],
"senses": [
{
"text": "(раз)дробиться"
},
{
"text": "(рас)толочь, истолочь; (раз)дробить, размельчать, размельчить что-либо; становиться, стать толчёным, размельчённым"
},
{
"text": "говорить, молоть, калякать",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"av": "гьерсал хъуризе",
"ru": "врать, лгать"
},
{
"av": "жиндирабго хъуризе",
"ru": "не давать другому говорить"
},
{
"av": "рекӏехъе хъуризе",
"ru": "говорить без записи",
"comment": "букв. говорить наизусть"
},
{
"av": "дурабго хъурулев вукӏа",
"ru": "говори, говори — высказывай всё своё",
"labels": [
"соответствует русскому"
],
"comment": "мели, Емеля, твоя неделя"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурмал",
"stress": 6,
"stem": "хъурма",
"forms": [
"хъурмал",
"хъурмаз",
"хъурмазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множественное число"
],
"pluralfor": "хъумур"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъумур",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурмил",
"stress": 6,
"forms": [
"хъурмил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъумур",
"comment": "родительный падеж"
},
{
"text": "волчий",
"examples": [
{
"av": "хъурмил гӏамал",
"ru": "волчьи повадки"
},
{
"av": "хъурмил тӏинчӏ",
"ru": "волчонок"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъумур",
"kind": "from"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "родительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъуртагъал",
"stress": 6,
"stem": "хъуртагъа",
"forms": [
"хъуртагъал",
"хъуртагъаз",
"хъуртагъазул"
],
"senses": [
{
"text": "паховая грыжа",
"labels": [
"множественное число"
],
"examples": [
{
"av": "хъуртагъал лъугьине",
"ru": "образоваться — о грыже"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "множественное число",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъуру",
"stress": 5,
"forms": [
"хъуру",
"хъуруялъ",
"хъуруялъул",
"хъуруял"
],
"senses": [
{
"text": "палас, дорожка",
"labels": [
"диалектизм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "турут",
"kind": "see"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурумсахъ",
"stress": 8,
"forms": [
"хъурумсахъ",
"хъурумсахъица",
"хъурумсахъил",
"хъурумсахъал"
],
"senses": [
{
"text": "мерзавец, подлец",
"examples": [
{
"av": "хъурумсахъ вуго мун!",
"ru": "мерзавец же ты!"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурунжо",
"stress": 5,
"forms": [
"хъурунжо",
"хъурунжоялъ",
"хъурунжоялъул"
],
"senses": [
{
"text": "кукурузное зерно крупного помола",
"labels": [
"диалектизм"
],
"comment": "употребляется в качестве крупы для супа и каши",
"examples": [
{
"av": "хъурунжодул бог",
"ru": "каша из кукурузной крупы"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъуру-хъара",
"stress": 3,
"forms": [
"хъуру-хъара",
"хъуру-хъараялъ",
"хъуру-хъараялъул"
],
"senses": [
{
"text": "чернь",
"comment": "о людях"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъул-хъалам",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурща-кӏутӏи",
"stress": 3,
"forms": [
"хъурща-кӏутӏи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "хъурща-кӏутӏизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурща-кӏутӏизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хъурща-кӏутӏизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "хъурща-кӏутӏизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурща-кӏутӏизабизе",
"stress": 3,
"stem": "хъурща-кӏутӏизаб",
"forms": [
"хъурща-кӏутӏизабизе",
"хъурща-кӏутӏизабула",
"хъурща-кӏутӏизабила",
"хъурща-кӏутӏизабуна",
"хъурща-кӏутӏизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"понудительная форма"
],
"forceto": "хъурща-кӏутӏизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъурща-кӏутӏизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурща-кӏутӏизе",
"stress": 3,
"stem": "хъурща-кӏутӏ",
"forms": [
"хъурща-кӏутӏизе",
"хъурща-кӏутӏула",
"хъурща-кӏутӏила",
"хъурща-кӏутӏана",
"хъурща-кӏутӏе"
],
"senses": [
{
"text": "поползти",
"examples": [
{
"av": "хъурща-кӏутӏун ине",
"ru": "поползти; идти медленно"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурщи",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"хъурщи",
"хъурщиялъ",
"хъурщиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"глагол"
],
"masdarfrom": "хъурщизе"
},
{
"text": "ползание"
},
{
"text": "шаркание"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурщи",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"stem": "хъурщ",
"forms": [
"хъурщи",
"хъурщиялъ",
"хъурщиялъул",
"хъурщаби"
],
"senses": [
{
"text": "ящик (выдвижной), ящичек",
"examples": [
{
"av": "дир столалъул хъурщиялъуб буго дуца кьураб тӏехь",
"ru": "книга, подаренная тобой, лежит в ящике моего стола"
},
{
"av": "шкафалъул хъурщи рагьун буго",
"ru": "ящичек шкафа открыт"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурщизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хъурщизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"masdarforceto": "хъурщизабизе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурщизабизе",
"stress": 3,
"stem": "хъурщизаб",
"forms": [
"хъурщизабизе",
"хъурщизабула",
"хъурщизабила",
"хъурщизабуна",
"хъурщизабе"
],
"senses": [
{
"text": "подставлять, подставить что-либо под что-либо",
"labels": [
"понудительная форма"
],
"examples": [
{
"av": "бакӏ столалде гъоркье хъурщизабизе",
"ru": "подставлять табуретку под стол"
}
]
},
{
"text": "двигать, подвинуть, передвинуть что-либо",
"comment": "таща по поверхности чего-либо"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъурщизе",
"stress": 3,
"stem": "хъурщ",
"forms": [
"хъурщизе",
"хъурщула",
"хъурщила",
"хъурщана",
"хъурще"
],
"senses": [
{
"text": "ползать, ползти",
"examples": [
{
"av": "ункъитӏа хъурщизе",
"ru": "ползать на четвереньках"
},
{
"av": "чахьалтӏа хъурщизе",
"ru": "ползти на животе"
}
]
},
{
"text": "волочить (ноги); шаркать",
"comment": "ногами"
},
{
"text": "двигать фигуры при игре в шахматы и шашки",
"examples": [
{
"av": "пешка цебе хъурщизе",
"ru": "ходить пешкой"
}
]
}
],
"pos": "глагол",
"form": "инфинитив",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъур-хъури",
"stress": 8,
"homonym": 1,
"forms": [
"хъур-хъури",
"хъур-хъуриялъ",
"хъур-хъуриялъул"
],
"senses": [
{
"text": "гул, шум",
"examples": [
{
"av": "хъур-хъури бахъине",
"ru": "(за)гудеть, (за)шуметь"
},
{
"av": "моторазул хъур-хъури бахъана",
"ru": "моторы загудели"
}
]
}
],
"pos": "существительное",
"form": "именительный",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъур-хъури",
"stress": 8,
"homonym": 2,
"forms": [
"хъур-хъури"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"глагол"
],
"masdarfrom": "хъур-хъуризе"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъур-хъуризаби",
"stress": 8,
"forms": [
"хъур-хъуризаби"
],
"labels": [
"масдар",
"учащательная форма",
"понудительная форма",
"глагол"
],
"see_also": [
{
"target": "хъур-хъуризабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "масдар",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъур-хъуризабизе",
"stress": 8,
"stem": "хъур-хъуризаб",
"forms": [
"хъур-хъуризабизе",
"хъур-хъуризабула",
"хъур-хъуризабила",
"хъур-хъуризабуна",
"хъур-хъуризабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "хъур-хъуризе",
"labels": [
"понудительная форма",
"учащательная форма"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъур-хъуризе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "понудительная форма",
"source": "av-ru.2006"
}
{
"word": "хъур-хъуризе",
"stress": 8,
"stem": "хъур-хъур",
"forms": [
"хъур-хъуризе",
"хъур-хъурула",
"хъур-хъурила",
"хъур-хъурана",
"хъур-хъуре"
],
"senses": [
{
"text": "(раз)дробиться; становиться, стать толчёным, размельчённым",
"labels": [
"учащательная форма"
]
},
{
"text": "(рас)толочь, истолочь; крошить, (раз)дробить, размельчать, размельчить что-либо"
}
],
"pos": "глагол",
"form": "учащательная форма",
"source": "av-ru.2006"
}