{
"word": "арыгінал",
"stress": 7,
"forms": [
"оригинал"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "оригинал",
"precomment": "арыгінал",
"examples": [
{
"be": "арыгінал партрэта",
"av": "портреталъул оригинал"
}
]
},
{
"text": "тамашаяб гӏамал-хасияталъул чи",
"precomment": "дзівак",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "ён – вялікі арыгінал",
"av": "гъов тамашаяб гӏамал-хасияталъул чи вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыгінал",
"stress": 2,
"forms": [
"подлинник"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "подлинник, оригинал, документ",
"comment": "копия гуреб, жибго документ"
}
]
}
{
"word": "арыгінальнасць",
"stress": 7,
"forms": [
"оригинальность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "оригинал букӏин",
"examples": [
{
"be": "ўстанавіць арыгінальнасць рукапісу",
"av": "квералъ хъвараб (кагъат, тӏехь…) оригинал букӏин чӏезабизе"
}
]
},
{
"text": "жиндирго хаслъи (илмагӏлъи) букӏин, гӏадатияб гуреб букӏин",
"precomment": "своеасаблівасць",
"examples": [
{
"be": "арыгінальнасць задумы",
"av": "ургъараб жоялъул жиндирго хаслъи букӏин (гӏадатияб гуреб букӏин)"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыгінальны",
"stress": 7,
"stem": "ОРИГИНАЛЬН",
"forms": [
"оригинальный",
"оригинальная",
"оригинальное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакъикъияб, оригиналияб, жиндирго квералъ хъвараб",
"precomment": "сапраўдны"
},
{
"text": "жиндиего хасаб, илмагӏаб, гӏадатияб гуреб",
"examples": [
{
"be": "арыгінальнае сачыненне",
"av": "гӏадатияб гуреб сочинение"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыгінальнічаць",
"stress": 7,
"forms": [
"оригинальничать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "жиндехун гӏадамазул кӏвар буссинабулел тамашаял ишал гьаризе, гьарулел ишазулъ (пикрабазулъ) цогидазда релълъинчӏев чилъун вукӏине жигар бахъизе; хӏазе"
}
]
}
{
"word": "арыентавацца",
"stress": 7,
"forms": [
"ориентироваться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "вугеб бакӏ лъазе",
"examples": [
{
"be": "добра арыентавацца ў лесе",
"av": "рохьов живго вугеб бакӏ лъикӏ лъазе"
}
]
},
{
"text": "хӏисабалде босизе",
"precomment": "на каго-што",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "пры напісанні артыкула арыентавацца на масавага чытача",
"av": "макъала хъвалаго, киналго цӏалдолезул хӏисаб гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыентаваць",
"stress": 7,
"forms": [
"ориентировать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "битӏараб нухде ккезабизе, рекъон ккезабизе, хасаб нухдасан балагьизабизе",
"precomment": "каго-што (правільна накіроўваць)",
"examples": [
{
"be": "арыентаваць касмічны карабель у палёце",
"av": "космосалъул гамил боржин битӏараб нухде ккезабизе"
}
]
},
{
"text": "бичӏчӏи кьезе, баян гьабизе, кӏвар буссинабизе",
"precomment": "каго на што, у чым",
"examples": [
{
"be": "арыентаваць у пытаннях палітыкі",
"av": "политикиял суалазда тӏасан бичӏчӏи кьезе"
},
{
"be": "іх трэба арыентаваць на выкарыстанне мясцовых рэсурсаў",
"av": "бакӏалъулал бечелъабаздаса пайда босиялде кӏвар буссинабизе ккела гьезул"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыенталізм",
"stress": 9,
"forms": [
"ориентализм"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "ориентализм",
"comment": "бакъбаккул улкаби, гьезул культура лъазаби"
}
]
}
{
"word": "арыенталіст",
"stress": 9,
"forms": [
"ориенталист"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "ориенталист",
"comment": "бакъбаккул улкабазул тарих, экономика, мацӏал, маданият лъазабулеб гӏелмуялъул специалист"
}
]
}
{
"word": "арыентаровачны",
"stress": 9,
"forms": [
"ориентировочный",
"ориентировочная",
"ориентировочное"
],
"senses": [
{
"text": "вугеб бакӏ лъаялъе бугеб",
"precomment": "які служыць для вызначэння становішча",
"examples": [
{
"be": "арыенціровачны знак",
"av": "бугеб бакӏ лъазабулеб гӏаламат, гӏуж"
}
]
},
{
"text": "гӏага-шагараб, лъай-хъвай гьабизе гӏураб къадаралъул, мисалияб",
"precomment": "прыблізны, папярэдні",
"examples": [
{
"be": "арыентыровачны план",
"av": "гӏага-шагараб план"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыентацыя",
"stress": 7,
"forms": [
"ориентация"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "живго вугеб бакӏ лъазаби",
"precomment": "вызначэнне свайго месцазнаходжання"
},
{
"text": "ишалъулгун лъай-хъвай букӏин, нух бахъизе лъай",
"precomment": "уменне разбірацца ў чым-небудзь",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
},
{
"text": "иш (пикру) цо рахъалде балагьизаби (буссинаби)",
"precomment": "накіраванасць дзейнасці",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "арыентацыя на дзіцячы ўзрост",
"av": "лъималазул ригьалъул хаслъабазде пикру буссинаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыентыровачна",
"stress": 9,
"forms": [
"ориентировочно"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "гӏага-шагарго; цебеккунго хӏисабалде босун",
"precomment": "прыблізна, папярэдне"
}
]
}
{
"word": "арыенцір",
"stress": 7,
"forms": [
"ориентир"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏуж, гӏаламат, нух",
"examples": [
{
"be": "светлавы арыенцір",
"av": "канлъул гӏуж, гӏаламат"
},
{
"be": "выбраць правільны арыенцір",
"av": "битӏараб нух тӏаса бищизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыенціроўка",
"stress": 9,
"forms": [
"ориентировка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "вугеб бакӏ лъазаби, нух бахъун бажари",
"precomment": "па дзеяслову арыентаваць"
},
{
"text": "вугеб бакӏ лъай, нух бахъи",
"precomment": "па дзеяслову арыентавацца"
},
{
"text": "сверун бугеб ахӏвал-хӏал бичӏчӏизе кӏвей",
"precomment": "уменне разрадзіцца ў навакольнай абстаноўцы",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "арык",
"stress": 3,
"forms": [
"арык"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "лъадал рахъ, лъим бачараб рахъ"
}
]
}
{
"word": "арыставаць",
"stress": 8,
"forms": [
"арестовать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне",
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "туснахъ гьавизе, жанив тӏамизе",
"precomment": "каго-што"
},
{
"text": "арест лъезе",
"precomment": "каго-што"
}
]
}
{
"word": "арыстакрат",
"stress": 9,
"forms": [
"аристократ"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "аристократ",
"comment": "дворяназулаб къадру-къимат бугев тӏадегӏанаб даражаялъул чи"
},
{
"text": "аристократ",
"comment": "халкъалда гъорлъ жуваларев, живго тӏадегӏанавлъун вихьун, батӏа кӏанцӏун вукӏунев чи",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "арыстакратка",
"stress": 9,
"forms": [
"аристократка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "аристократка",
"comment": "дворяназул къадру-къъимат бугей тайпаялъул тӏадегӏанаб даражаялъул чӏужугӏадан"
},
{
"text": "аристократка",
"comment": "халкъалда гъорлъ жуяларей, жийго тӏадегӏанайлъун йихьун, батӏа кӏанцӏун йикӏуней чӏужугӏадан",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "арыстакратызм",
"stress": 11,
"forms": [
"аристократизм"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "аристократазе хасиятаб хьвада-чӏвади, гӏамал-тӏабигӏат; тӏасан бихьулеб назуклъи"
}
]
}
{
"word": "арыстакратычны",
"stress": 11,
"stem": "АРИСТОКРАТИЧЕСК",
"forms": [
"аристократический",
"аристократическая",
"аристократическое"
],
"senses": [
{
"text": "аристократияб, аристократазулаб",
"examples": [
{
"be": "арыстакратычнае грамадства",
"av": "аристократазулаб общество"
},
{
"be": "арыстакратычныя манеры",
"av": "аристократазулаб гӏамал-хасият, рагъа-рачари"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыстакратыя",
"stress": 9,
"forms": [
"аристократия"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "аристократия",
"comment": "бечедазухъ ва къадруязухъ кверщел бугеб пачалихъияб гӏуцӏи"
},
{
"text": "аристократия",
"comment": "ханзабазул, бегзабазул бади-кӏалдисеб тӏел; обществоялъул тӏадегӏанаб къокъаялъулги бищунго рагӏи-иш кодосел гӏадамал"
}
]
}
{
"word": "арыстантка",
"stress": 6,
"forms": [
"арестантка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "туснахъ, туснахъалда тӏамурай гӏадан, жаний тӏамурай гӏадан"
}
]
}
{
"word": "арытмія",
"stress": 6,
"forms": [
"аритмия"
],
"labels": [
"медыцына",
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏел хӏалтӏул низам гьечӏолъи, низам хвей"
}
]
}
{
"word": "арыфметыка",
"stress": 6,
"forms": [
"арифметика"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "арифметика, хӏисабгӏелму"
}
]
}
{
"word": "арыфметычны",
"stress": 8,
"stem": "АРИФМЕТИЧЕСК",
"forms": [
"арифметический",
"арифметическая",
"арифметическое"
],
"senses": [
{
"text": "арифметикаялъул",
"examples": [
{
"be": "арыфметычная задача",
"av": "арифметикаялъул масъала"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыфмометр",
"stress": 6,
"forms": [
"арифмометр"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "арифмометр",
"comment": "арифметикиял гӏамалал механикияб къагӏидаялда гьарун, хӏасилал рахъулеб прибор"
}
]
}
{
"word": "арышт",
"stress": 3,
"forms": [
"арест"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "туснахъ гьави, жанив тӏами",
"examples": [
{
"be": "узяць каго-небудзь пад арышт",
"av": "жанив тӏамизе"
}
]
},
{
"text": "арест",
"comment": "гӏарцуда яги къайи-къоноялда ихтияр гьабизе судалъул хӏукмуялдалъун гьукъи",
"labels": [
"юрыдычны тэрмін"
],
"examples": [
{
"be": "накласці арышт на маёмасць",
"av": "къайи-къоноялда арест лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "арыштаваны",
"stress": 6,
"forms": [
"арестованный"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "туснахъ, туснахъ гьавурав, жанив тӏамурав"
}
]
}
{
"word": "арыштаваць",
"stress": 6,
"forms": [
"арестовывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "арестовать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "арыштант",
"stress": 6,
"forms": [
"арестант"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "туснахъ, туснахъалда тӏамурав чи"
}
]
}
{
"word": "арыя",
"stress": 1,
"forms": [
"ария"
],
"labels": [
"жаночы род",
"музыка"
],
"senses": [
{
"text": "ария",
"comment": "операялда цо гьаркьие яги цо музыкалияб алаталъе бугеб партия"
}
]
}