Бегана нилъер тарихалъул цоги тӏамач. Нуха регӏана 2020 сон.
100 сон тӏубана Дагъистаналъе автономия лъазабуралдаса.
Росабалъ рана цӏиял школал ва лъималазул ахал.
Республикаялда гӏемерго дагьлъана рахьдал мацӏалги хӏажалъуларин, нилъер адабиятгун маданиятги къваригӏун гьечӏин ахӏдолезул гьаркьал.
Лъалаго цӏикӏкӏана Дагъистаналде рачӏунел гьалбадерил, туристазул къадарги. Дагъистан ккана Россиялдаго туризм хехго цебетӏолеб республикалъун.
Хисана республикаялъул нухмалъулел. Дагъистаналъул хӏукуматалъул бетӏерлъуде, пачалихъияв секретарасул, цо чанго министерствабазул нухмалъиялде рачӏана магӏарулазул вакилзаби.
Исана тӏоритӏана Мухӏу Гӏалиевасул, Муи Хӏасановалъул, Мухӏамад Тӏолбоевасул, Патӏимат Нуцаловалъул, Манарша Дибировалъул, Гӏумар Муртазгӏалиевасул, Гӏабдула Дагановасул, Мухӏамад Ахӏмадовасул, Ибрагьимхан Камиловасул, Чӏанкӏал юбилеял.
Гьединго гӏадамазул кумекалдалъун гӏезегӏанго лъикӏаб хӏалтӏи ккана мугӏрузулаб Дагъистаналъе кӏвар бугеб Бузнасан нух гьабулеб букӏинги.
50 сон тӏубана 1970 соналда Дагъистаналда ракьбагъари ккаралдаса. Советиял республикабаз гьабураб кумекалъ, къокъаб заманалда жаниб рукӏалиде ккезабизе кӏвана. Гьезул кумекалдалъун рарал школаз, гостиницабаз, гӏадамал жанир чӏолел рукъзабаз жакъаги рохизарулел руго дагъистаниял.
Араб сон нилъер республикаялъе лъикӏаб букӏана нухал гьариялъул рахъалъги.
Лъикӏаб иш ккана республикаялъул школазе лъимал раччизе араб соналда нусгоялде гӏагарун автобус кьейги.
Бергьенлъабигун араб сон нуха регӏана республикаялъул спортсменазги. Гьезул сияхӏалда тӏоцебесеб бакӏалда хъвазе бегьила Хӏабиб Нурмухӏамадовасул цӏар. Боксалъул, гугариялъул, самбоялъул, дзюдоялъул рахъалъ цере рахъарал дагъистанияз, тӏадегӏанал хӏасилалги рихьизарун, росана меседил, гӏарцул ва мазгарул медалал. Цӏакъго гвангъарал мисалал рехсани, дунялалъул кубокалъе гӏоло Сербиялда тӏоритӏарал къецазулъ гӏахьаллъи гьабурав ичӏго дагъистаниясул микьгояс босана меседил медаль, цояс – гӏарцул. Россиялъул кубокалъе гӏоло регбиялъул къецазда Дагъистаналъул бихьиназул ва руччабазул кӏиябго командаялъ росана тӏоцересел бакӏал. Канлъул рахъалъ сакъатлъи бугезул мини-футболалъул рахъалъ Россиялъул чемпионаталда нилъер командаялъ ккуна тӏоцебесеб бакӏ.
Гьелдаго цадахъ араб соналъ нилъеде тӏаде бачӏана коронавирусалъул балагьаб унти, гӏумруялдаса ратӏалъана гӏезегӏан чагӏи. Медицинаялъул рахъалъ гьеб унтиялде данде мисалияб хӏалтӏи гӏуцӏун нилъеразухъа бажаричӏо. Амма жинда гӏайиб ккарав сахлъи цӏуниялъул министр, гьебги бичӏчӏун, гӏарзаги кьун, нахъе ана. Гӏайиб ккарав хӏаким гьедин хӏалтӏудаса ин — гьеб буго нилъер республикаялда цӏакъ къанагӏатаб иш.
Россиялъул цогидал халкъаздаго гӏадин, нилъер миллатаздаги хъат бана гурхӏел-рахӏму гьечӏеб мискинлъиялъ – халкъалда гьоркьор цӏикӏкӏана гӏумру гьабизе хӏажалъулелдаса дагьаб гурони харж бачӏунарел хъизамал. Европаялъул улкабазда араб соналда инсанасе щолеб пайда, бечелъи цӏикӏкӏана, нилъер улкаялдайин абуни, экономистазул пикруялда рекъон (щайгурелъул статистикаялъул лъагӏалил баянал жеги гьечӏелъул), гӏадамазе щолеб бечелъи гӏодобе ккана 4 проценталъ.
Гьединлъидал дунялалда ругелщинал тӏабигӏиял бечелъабазул 40 процент жинда жаниб бугеб улкаялда 20 миллионалдаса цӏикӏкӏараб халкъ мискинлъиялда букӏиналъул хӏужаялъ нилъ тӏуранго рохизе толел гьечӏо.
Россиялда федералияб бюджеталдаса бищунго гӏемер гӏарац щвараб 10 субъекталъул сияхӏалъул тӏоцебесеб бакӏалда буго Дагъистан. Араб соналда нилъер республикаялъе кьун буго 72,892 млрд. гъурущ гӏарац.
Гьедин бугониги, нилъер ракӏазулъ буго щулияб таваккал, тарихалда лъикӏаб лъалкӏ тезе гъира- шавкъ ва къин гьечӏеб жигарчилъи.
Тӏаде бачӏараб Цӏияб 2021 соналъ киналго дагъистаниязе гьарула сахлъи, сахаватлъи ва лъикӏаб букӏинеселде божилъи.