Бежтӏа участокалда буго анлъго гьоркьохъеб, цо аслияб ва цо заочнияб школаги, лъималазул спортивияб лъабго школаги, лъималазул творчествоялъул кӏиго школаги, искусствоялъул цо школаги, цо лъималазул ахги ва гьелъул цо филиалги. Участокалъул лъай кьеялъул управлениялъул нухмалъиялда гъоркь хӏалтӏулел руго информациялъулгун методикаялъул пагьмуял лъималазулгун хӏалтӏи гӏуцӏиялъул централ.
Рехсарал лъай кьеялъул идарабазда хӏалтӏулев вуго укънусгогӏанасев педагог. Бежтӏа участокалъул школазда хӏалтӏулев вуго кӏикъогониги «ДРялъул мустахӏикъав учитель», «РФялъул гӏаммаб лъай кьеялъул хӏурматияв хӏалтӏухъан» абураб цӏаралъе мустахӏикълъана 12 учитель.
«Лъай кьей» абураб миллияб проекталда рекъон, щуго гьоркьохъеб школалъе кьуна цӏалдохъаби школалде раччизе автобус, буго предметияб 18 кабинет ва 62 компьютер. Киналниги школал хьезарун руго интернет-бухьеналдалъун ва 1-4 классазул цӏалдохъабазе кьолеб буго къадеквен.
Участокалъул школазул лъабго учитель мустахӏикълъана 100 азарго гъурщил гранталъе ва 2008 соналда Россиялъул бищун цӏакъал школазул сияхӏалда гьоркьобе ккараб Хашархотӏа росдал школалъе щвана миллион гъурщил грант.
Гьединал хӏасилал ккеялъе сабаблъун батана гӏемерал соназда Бежтӏа участокалъул росабалъ хӏалтӏарал педагогазул ва лъай кьеялъул гӏуцӏарухъабазул хӏаракат.
Бежтӏа росдал школалъе кьучӏ лъуна 1928 соналда. 1930 соналда гьениб рагьана байбихьул школа (ликпункт). 1938 соналда гьелъул бакӏалда рагьана анкьгосонилаб школа. 52 соналъ бежтӏадерил лъималазе лъайгун тарбия кьурав дир эмен Хӏасан Сулеймановасул ракӏалдещвеязда хъван буго: «Дун школалда цӏалулеб заманалда анкьгосонилаб школалъул классазул къадал лахӏчӏегӏерлъун рукӏунаан. Цӏияб цӏалул соналде школа хӏадуриялъул рахъалъ районалъул хӏакимзабазухъа школалъе кинабгӏаги кумек щолеб букӏун батиларо. Хасало классал хинлъизарулаан бакӏалъул маххул къебедас гьарурал печалги ракун. Нухал гьечӏелъул ва школалъе гӏолеб къадаралда тӏурччи-цӏул щунгутӏиялъ, росдал советалъ щибаб хъизамалда тӏадкъан букӏана школалъе цо-цо кубометр цӏулал хӏадуризе ва щвезабизе. Гьеб цӏул сокӏкӏунаан школалъул азбаралда. Печалъул мащаби хехго цӏолаан лахӏул ва гьебмехалда кӏкӏуй чӏолаан классазда. Гьелда бан, дарсалги гьоркьор къотӏизарун, цӏалдохъаби рокъоре ритӏулаан. Хасало лъимал квачалаан дарсида ва гьединлъидал гӏемер унтулаан.
60-абилел соназул ахиралда классазда хинлъи чӏезабиялъе хӏалтӏизаризе байбихьана тӏурччи балел печал. Школалъул букӏана ункъо цӏалул корпус. Цониги чиясда ракӏалде кколеб букӏинчӏо Бежтӏа росулъ цӏияб школа базе кколин абун. Тайпадулаб школа гьечӏеб районалъул центрлъун хутӏун букӏана гӏицӏго Бежтӏа росу», — ян.
БАРКАЛА, ТАМАРА СТЕПАНОВНА!
1947 соналда гьеб школалъул кьучӏалда рагьана школа-интернат. Гьенир цӏалулаан мадугьалихъ росабалъа захӏматчагӏазул лъимал. 1958 соналда рагьана гьоркьохъеб школа.
70-абилел соназул байбихьуда Бежтӏа росдал школалда хӏалтӏизе рачӏана гӏурус учительзаби. Ленин- градалда гӏагарлъухъ бугеб Гатчинаялда педучилищеги лъугӏизабун, 25 выпускник витӏана Цӏунтӏа районалде. Школалъул тарихалда даим хутӏила меседил хӏарпаз хъварал гьезул цӏарал: Н. И. Никитин, Т. С. Тотоева, Т. С. Колодяжная, Г. И. Матченко, В. Г. Белова, Е. В. Семенова, Н. Л. Гагуноева, А. А. Хорко, В. А. Курткова, Е. А. Анесинова, А. Я. Гришина, З. Ф. Епова, Г. А. Рогозина, Т. С. Лукичева, Т. А. Мукеева, Т. Т. Белоусова, Г. С. Рябченко, С. И. Тонари, Н. Ф. Кирина ва цогидалги. Школалъул директорлъун йикӏана Нина Федоровна Кирина.
Тамара-ийо (Тамара-эбел) – гьедин абулаан нижеца Тамара Тотоевалда. Гьей йикӏана Моздок шагьаралдаса асатӏинай. Хӏакъикъаталдаги, гьелъ эбеллъи гьабуна Аминат Анжоевалъе. Тамараца гӏумру гьабулаан Аминатил рокъоб. Дарсаздаса рокъое щведал, кумек гьабулаан Аминатие кӏудияб хъизан хьихьизе. Школалда ниж цӏалулеб заманалда гьей тӏад юссана жиндирго ватӏаналде. Аминатил яс Музиятицаги дицаги кагътал хъвалаан Моздокалда, Коста Хетагуровасул къотӏноб гӏумру гьабулей Тамара Степановналъухъе. Жакъаги бухьен тӏезе тун гьечӏо Аминатил яс Патӏиматицаги Тамарал яс Азацаги.
Бежтӏа росдал школа лъугӏизабурав лъабнусгоялдаса цӏикӏкӏун чияс тӏаса бищана учителасул махщел. Тӏоцеесей учительницалъун ва комсомолкалъун ккола 1946 соналда анкьгосонилаб школа лъугӏарай Гӏашурат Абакарова.
Батӏи-батӏиял соназда гьеб школалда хӏалтӏана Анцухъа Зияудин Абакаров, Сагьадаса Рамазан Мухӏамадов, Латӏип Мухӏамадов; Шапихъа Жамал Мухӏамадов, Кьадалиса Жамал Давудов, Тажудин Дибиров, Шамсудин Жамалудинов, Нажмудин Мухӏамадов; Хунзахъа Жамал ва Патӏимат Гьиматовал (Жамал хӏалтӏана школалъул директорлъунги районоялъул нухмалъулевлъунги), Каримула Набиев, И. Къурбанов ва Гьоцӏалъа Гӏума Хӏажиев; Сугъралъа Мухӏамад Агъаев, Гьолокьа Гӏайшат Мухӏамадтӏагьирова, Кӏососа Байдук Мухӏамадов, Гьинухъа Идрис Закаряев, Гӏали Гӏабдулаев, Мухӏамад Хӏусенов, Мокъокъиса Иляс Увайсов ва гь.ц.
МАШГЬУРАЛ ВЫПУСКНИКАЛ
Школалъул выпускниказда гьоркьор руго машгьурал гӏадамалги. Масала, школалъул тӏоцевесев медалист, политикиял гӏелмабазул кандидат, контрразведкаялъул федералияб хъулухъалъул полковник, «Азия ва Африка» абураб журналалъул редколлегиялъул членлъунги, Зимбабвеялда рагъулав атташелъунги вукӏарав, гьанже хӏалхьиялда вугев Арсен Гъаниев; филологиял гӏелмабазул доктор, ДФИЦалъул ИЯЛИялъул отделалъул нухмалъулев, словаразул автор Мажид Халилов; тарихиял гӏелмабазул доктор, ДГУялъул профессор Мухӏамадсагӏид Исмагӏилов, экономикиял гӏелмабазул доктор, Доналда бугеб Ростовалъул Халкъияб магӏишаталъул университеталъул профессор Рамазан Сомоев, Ленинград областалъул Волосово шагьаралъул искусствоялъул школалъул педагог, ДРялъул ва РФялъул мустахӏикъав художник, РФялъул Художниказул союзалъул член Зубайр Мухӏамадов ва гь.ц.
Росу бакьулъ бугеб гӏагараб росдал школа нижее, 1980-абилел соназул выпускниказе, букӏана гӏицӏго лъай кьолеб идаралъун гуребги, тарбия кьеялъулги, гьудуллъи куцаялъулги, ватӏаналде рокьи цӏубаялъулги къебелъилъун. Школалда цӏалулаго, нижеца гьудуллъи гьабуна улкаялъул цогидал регионаздаса цӏалдохъабазулгун (гӏахьаллъулаан Интернационалияб гьудуллъиялъул клубалъул (КИД) хӏаракаталъулъ): хъвалаан гьезухъе кагътал, бицунаан сверухъ бугеб гьайбатаб тӏабигӏаталъул ва машгьурал росуцоязул хӏакъалъулъ, бахъулаан къадал газета. Кӏудияб адаб гьабулаан нижее лъайгун тарбия кьолел учительзабазул: нижеда хъвазеги цӏализеги малъарай тӏоцеесей учительница Майсарат Абакаровалъул, классалъул нухмалъулев, мунагьал чураяв Анвар Хӏасановасул, биологиялъул учитель Мухӏамад Исмагӏиловасул, химиялъул учитель Гӏабдулатӏип Адаевасул, физкультураялъул учитель Хӏусен Гӏарадаховасул… Гьанжего-гьанже хӏалтӏизе вачӏарав физикаялъул гӏолохъанав учитель Шамсудин Султановичасул нухмалъиялда гъоркь классцоял-васаз гӏуцӏун букӏана футболалъул команда. Гьелда лъун букӏана доб заманалда машгьураб «Бордо» абураб парангазул командаялъул цӏарги.
Школагун вуз лъугӏун хадубги ниж гӏемер ракӏарулаан Анвар Исмагӏиловичасул рокъор, гьабулаан гьесие магӏишатияб рахъалъ кумек. Гьанже нижер учительзабазул гӏемерисел гьечӏо, гьел ана абадияб дунялалде. Хисун буго школалъул тӏолабго сипатги. Ункъо корпусалъул бакӏалда эхетун буго кӏитӏалаяб мина. Школалъе кьуна Россиялъул Бахӏарчи Гӏабдухаликъ Къурбановасул цӏар. Рагьун буго гьанже заманалъул «Точка роста» абураб тарихазулгун интеллектуалияб центр ва цогидал идараби. Буго школалъул музей, искусствоялъул школа. Хисун руго цӏалдохъабазе тарбия кьеялъул гӏуцӏаби. Амма даим рекӏелъ цӏунун буго дол соназул хӏикматаб суратги гьитӏинго цоцазде бижараб вацлъиялъул асарги.
Кавсарат СУЛЕЙМАНОВА