Тӏоцебесеб июналда РФялъул Пачалихъияб Думаялда цебе лъуна педагогиял хӏалтӏухъабазул харжал цӏикӏкӏинариялъул хӏакъалъулъ законалъул проект. Гьелъул автор ккола ЛДПРалъул депутат Максим Зайцев. Кинал хиса-басиял гьаризе кколин абулеб бугеб проекталъул авторас?
Масала, гьес абулеб буго РФялъул Захӏматалъул кодексалъул №144 статьяялъул лъабабилеб бутӏаялда гьадин хъвазе кколин: «Гӏаммаб лъай кьеялъул программаби гӏумруялде рахъинарулел пачалихъиялги муниципалиялги лъай кьеялъул идарабазул педагогиял хӏалтӏухъабазул базовияб оклад чӏезабула бищун дагьаб моцӏрол харжалдаса (МРОТ) ункъо нухалъ цӏикӏкӏараб роценалда», — ян.
2021 соналъул тӏоцебесеб январалдаса нахъе Россиялда МРОТ бащалъула 12792 гъурщида. Гьебги хӏисабалде босун, депутатас абухъе ункъцӏул харж цӏикӏкӏинабуни, учителасул оклад бахине буго 51168 гъурщиде. Рехсараб проекталда хъван буго: «РФялъул хӏукуматалъул официалиял баяназда рекъон, гьабсагӏаталда улкаялъул учительзабазе моцӏрое щола, гьоркьохъеб къагӏидаялъул хӏисабги гьабун, 42000 гъурущ.
Гьелдаго цадахъ, батӏи-батӏиял цӏех-рехазулги мониторингазулги хӏасилазда рекъон, гӏемерисел учительзабазе хӏакъикъаталда щола регионалда бугеб гьоркьохъеб харжалдецин бахунареб гӏарац ва гьеб, РФялъул субъекталъухъ балагьун, гӏемерго батӏияб буго», — ян.
Хадуб депутатас рехсон руго гьадинал мисалалги: Ростов, Кострома, Курган, Псков областазул учительзабазе щола 19000 гъурущ, Архангельск, Свердловск областазул ва Пермь краялъул педагогазе – 24000 гъурущ, Мурманск ва Сахалин областазда – 30000 гъурущ (севериял процентал тӏаде жураялъул хӏасилалда). Дагъистаналда учителасул гьоркьохъеб харж буго 24484 гъурущ (https://www.trud.com/ сайталъул баяналда рекъон).
Максим Зайцевасул проекталъе хъвараб баяналда мухӏкан гьабун буго: учителасул харжалъул рехсараб роцен ккола, аслияб окладалде тӏаде цогидал хъулухъал тӏуразариялъухъ щолеб гӏарацги жубан кколеб хӏасил.
Масала, жинца кьезе тӏалъулел дарсазда тӏадеги дарсал кьей, методистлъун, школалъул психологлъун яги библиотекарьлъун хӏалтӏи.
Гӏемерисеб мехалда харжалде тӏаде жубала гъирабазабиялъул бутӏаялдаса щолел гъурщалги – гьебги кколаро щивав учителасе щолеб жо. Мукъсанаб харж щолеб букӏиналъ, гӏолилал унел гьечӏо школалда учительлъун хӏалтӏизе.
Лъабгогӏан соналъ бицунеб буго учителасул харж цӏикӏкӏинабизе кколин абун. Гьелда тӏасан бахӏсалги лъугӏулелго гьечӏо. Цебеккун Пачалихъияб Думаялде кьун букӏана КПРФалъ хӏадурараб гьединабго магӏнаялъул проектги, амма гьеб депутатаз къабул гьабичӏо. Гьанже гьединабго хӏаракат загьир гьабулеб буго ЛДПРалъул депутатаз.
Гӏемерал суалал рижизарула гьеб законалъул проекталъ.
Масала, проекталъул тексталда хъван буго учителасул отпускалде тӏаде анлъго къо жубазе кколин абун, ай 42 къоялъул бакӏалда 48 къо гьабизеян абун. М. Зайцевасда лъалеб гьечӏо учителасул отпускалъул 56 къо бугеблъицин. Пачалихъияб Думаялде проект кьелалде гьес абулеб букӏана учителасул харж лъабцӏул цӏикӏкӏинабизе кколин абун. Проекталда хъван бугоан ункъцӏулилан абун.
Кин бугониги, ЛДПРалъ Думаялде кьураб законалъул проекталъухъ хал гьабизе буго хасалихъе – ихдалилаб сессиялде гьеб кватӏана. (Ургъунгоцин гуродай кватӏарабин абураб суалги бачӏунеб буго – хасалихъе Пачалихъияб Думаялде рищиял рукӏине ругелъулха).
Проекталъул рахъ кквезе бугищ депутатаз? Гьелъие жаваб щвела цӏияб цӏалул сон байбихьун хадуб.
Кавсарат СУЛЕЙМАНОВА