Коронавирусалде данде къеркьеялъул штабалъул баяназда рекъон, 13 декабралде щвезегӏан Дагъистаналда коронавирусалъ унтун вуго 63384 чи. Гьезда гьоркьоса сахлъана 58484 чи, хвана 3057 чи. 12 декабралда республикаялда 158 чи тӏадеги унтун ватана коронавирусалъ. Гьебго къоялъ больницаялдаса сахлъун рокъоре риччана 116 чи, хвана ункъоял. Пандемия байбихьаралдаса нахъе дунялалдаго коронавирусалъ унтун вуго 281 148 980 чи, гьезда гьоркьоса сахлъана 250 762 432-яв, хвана 5 619 182 чи. ДРялъул Сахлъи цӏуниялъул министерствоялъул ва республикаялда бугеб Роспотребнадзоралъул управлениялъул баяназда рекъон, коронавирусалъул эпидемиялъулаб ахӏвал-хӏал гӏемер хисун гьечӏо. Исана риидалалде дандеккун, цӏиял унтаразул къадар дагьлъун бугониги, сахлъун рокъоре риччалезул къадар цӏикӏкӏунеб гьечӏо. Масала, исана июль моцӏалда къойилго, гьоркьо хъеб хӏисабалда, 197 чи коронавирусалъ унтулев вукӏана, декабрь моцӏалдайин абуни – 158 чи. Коронавирус тӏибитӏиялде данде къеркьеялъул рахъалъ Дагъистаналда гӏуцӏараб штабалъул данделъиялда гьабураб баяналда рекъон, араб анкьалда жаниб коронавирусалъ унтаразул къадар цӏикӏкӏана республикаялъул 16 шагьаралдагун районалда. Гьезда гьоркьор руго Болъихъ, Хьаргаби, Гъуниб, Казбек, Гъизилюрт, Унсоколо районалги. Коронавирусалъ унтаразул къадар цӏикӏкӏарал районазда гӏураб къадаралда дараби ругищ, гьеб унти тӏатинабиялъул ва сах гьабиялъул рахъалъ кинаб ахӏвал-хӏал бугебали цӏех-рех гьабуна нижеца.

Гӏайшат Мухӏамадова, Унсоколо ЦРБялъул бетӏерай тохтур: «Гӏураб къадаралда дараби руго больницаялда. Унтаразул къадарги цӏакъго цӏикӏкӏараб гьечӏо. Сентябрь моцӏалъул ахиралдаса байбихьун дагьлъун букӏана коронавирусалъ унтаразул къадар. Ахираб анкьалда жаниб дагьабго цӏикӏкӏана унтаразул къадар. Гриппалъ унтун, пневмония лъугьун больницаялде рачӏаразул хал гьабидалги тӏатана коронавирусалъ унтарал цо-цоял. Кинавниги 40 чи вуго коронавирус унти букӏин тӏатарав. Гьезда гьоркьор руго больницаялда регарал гурелги, унтичӏого чорхолъ ковидалъул вирус батаралги».

Мухӏамад Шапиев, Гъуниб ЦРБялъул бетӏерав тохтур: «Гьел руго моцӏалъ цебе нижеца кьун рукӏарал баяназдаса росарал. Хӏакъикъаталдайин абуни нижер больницаялъул инфекциялъулаб отделениялда 10 чи вуго коронавирусалъ унтаразул хутӏун. Лъабго отделение букӏараб бакӏалда кӏигояб къана. Хутӏараб цо отделениялдаги

10 чи гурони хутӏун гьечӏо. Гьелги захӏматго унтун гьечӏо. Кигӏанги лъикӏаб ахӏвал-хӏал буго районалда гьеб рахъалъ. Коронавирус унти букӏин лъазабулел тесталги руго, хӏажатал дарабиги ЦРБялда гӏураб къадаралда руго».

Гӏагарлъиялдаса бахуна

Роспотребнадзоралъул ДРялда бугеб управлениялъул баяназда рекъон, ноябрь моцӏалде дандеккун коронавирусалъ унтаразул къадар дагьлъун буго Шамил районалда. Араб анкьида жаниб коронавирус унтиялъул цӏияб цониги хӏужа гьечӏо Гӏахьвахъ, Лъаратӏа, Цӏунтӏа ва Чӏарада районазда.

Араб анкьалда коронавирусалъ унтаразда гьоркьор бищунго цӏикӏкӏун руго 30-59 сонил ригьалда ругел гӏадамал (42,9 процент), 60-65 соназул ригьалда ругел (33,7 процент), 65-ялдаса цӏикӏкӏун сонал рарал (22 процент).

Аслияб къагӏидаялда коронавирус унти бугезда гьоркьор руго хӏалтӏи-хъулухъалда гьечӏел гӏа

дамал – 48,7 процент, пенсионерал – 19,8 процент, хӏалтӏуда ругел – 18,6 процент. Араб анкьалъ гьарурал цӏехрехазул баяназда рекъон, гӏемерисеб мехалда коронавирус цоцазде бахунеб буго гӏагарлъиялда гьоркьоб — 72,7 процент, хӏалтӏуда — 6,8 процент, гӏемерал гӏадамал данде ракӏарулел жамгӏиял бакӏазда – 20,4 процент, базаразда, тукабазда, рестораназда – 11,4 процент, кверкьовуда, магӏирокъоб – 5,7 процент, бертабалъ – 3,4 процент.

Коронавирусалъ унтаразда гьоркьоб гьабураб цӏех-рехалда рекъон, гьезул гӏемерисез (79,8 процент) маскаби ххолел рукӏинчӏо ва гӏемерал гӏадамал данделъарал тадбиразда гӏахьаллъулел рукӏана.

Коронавирусалъул инфекция тӏибитӏиялъул гӏиллалъун рикӏкӏунеб буго эпидемиялде данде гьаризе кколел масъалаби тӏуразаричӏолъи, вакцина гьабулезул къадар дагьаб букӏин. Гӏемерисез кӏвар кьолеб гьечӏо маскаби ххун короновирусалдаса цӏуна-къаялде.

Цӏияб штаммалде данде

РФялъул пачалихъияв санитарияв бетӏерав тохтурасул тӏадкъаялда рекъон, 2021 соналъул 15 ноябралдаса байбихьун улкаялдаго Covid-2019 унти тӏатинабиялъе тесталги цӏикӏкӏинаруна. Кинабниги 31528 экспресс-тест гьабун буго республикаялда.

Чанго улкаялда коронавирусалъул «омикрон» абураб цӏияб штамм тӏибитӏиялда бан РФялде гьеб бачӏинаредухъ «Махӏачхъала» халкъазда гьоркьосеб аэропорталда санитариябгун карантиналъулаб хъаравуллъи гӏуцӏун буго. Гьеб унтул штамм тӏибитӏарал улкабаздаса тӏад руссун рачӏунел гӏадамазулгун профилактикияб, эпидемиялде дандечӏеялъулаб хӏалтӏи гьабулеб буго. «Омикрон» штамм тӏибитӏарал улкабаздаса тӏад руссарал дагъистаниязулъ гьеб вирус бугищали тестал гьарулел руго. Гьеб унти букӏин тӏатарал 14 къоялъ батӏаго чӏезе бакӏги хӏадур гьабулеб буго ДРялъул хӏукуматалъ.

ДРялъул бетӏер Сергей Меликовас 17 ноябралда гьабураб бихьизабиялда рекъон, республикаялъул цо-цо бакӏазде (ресторанал, кӏудиял тукаби ва гь.ц.), коронавирусалде данде вакцина гьабиялъул нугӏ — QR-код гьечӏев чи гьукъулевги вуго.

Ахираб заманалда республикаялда цӏикӏкӏун буго грипп ва ОРВИ унтаби ругезул къадарги. Амма эпидемия лъазабизегӏанасеб къадаралде бахунги гьечӏо. Коронавирусалъ унтаразда гьоркьор чӏахӏияб гӏелалъул гӏадамал цӏикӏкӏун ратани, грипп ва ОРВИялъ унтулел руго 7-14 сон барал лъимал.

Роспотребнадзоралъул ДРялда бугеб управлениялъ гьоркьоса къотӏичӏого хал гьабулеб буго лъималазул ахазда, школазда, вузазда ва колледжазда. Гриппалъ ва ОРВИялъ унтарал гӏемерлъарал лъай кьеялъул идараби къалелги руго. Араб анкьил ахиралде щвезегӏан лъай кьеялъул 79 идара, карантинги лъун, къана республикаялда. Жакъа къоялдайин абуни жеги 41 идара карантиналда буго.

П. СУЛТӏАНМУХӏАМАДОВА