2022 сон Лъай кьеялъул лъагӏеллъун лъазабураблъиги ракӏалде щвезабун, Сергей Меликовас гьадин абуна, данделъи рагьулаго: «2022 соналда аслияб кӏвар кьезе ккола республикаялъул лъай кьей цебетӏезабиялъе квербакъулел масъалаби тӏуразариялде. Аслиял масъалабазул цояблъун буго хӏалтӏи гьечӏого хутӏарал гӏадамал гӏемерлъи. Гьебго заманалда цӏакъ хӏажат руго махщел камилал хӏалтӏухъаби. Гьединаб дандеккунгутӏиялъ бихьизабулеб буго нилъер гӏумруялъул батӏи-батӏиял рахъазда, гьезда гьоркьоб лъай кьеялдаги, масъалаби ругеблъи», — ян.
Регионалъул нухмалъулес абуна, 2022 соналъул февралалда тӏобитӏараб Пачалихъияб Советалъ- ул президиумалъулги Гӏелмуялъул ва лъай кьеялъул рахъалъ советалъулги цадахъаб данделъиялда РФялъ- ул президентасги бицанила улкаялъул экономика кадрабаздалъун хьезабизе хӏажат бугин абун. Гьеб масъала тӏубазабиялъул мурадалда, Владимир Путиница лъазабуна министерствабаздагун ведомствабазул ва гӏелмиял центразулгун пачалихъиял вузазул ва хасал компаниязул хӏаракатги цолъизабун, щивасда жавабчилъиги тӏадкъазе кколин абун. Гьелде тӏадеги, кӏвар бугеблъун рехсана гьес гӏелмияб цӏехрехалдаса чӏванкъотӏараб ишалде гӏунтӏун ва гӏатӏидаб производство байбихьизегӏан халкквейги букӏине ккеялде. Гьединаб хӏалтӏул стратегия гӏуцӏиялъе кьучӏлъунги президентас бихьизабун буго РФялда къабул гьабураб Лъай кьей цебетӏезабиялъул концепция.
«Щаклъи гьечӏо – гьел суалазулъ нилъеца мугъчӏвай гьабизе ккола 2030 соналде щвезегӏан Дагъиста- налъул социалиябгун экономикияб цебетӏеялъул стратегиялде: гьелда рехсон руго улкаялъул церетӏурал регионазул сияхӏалде Дагъистан ккезабиялъе хӏажалъулел киналго шартӏал. Гьелъие хӏажат руго махщел камилал хӏалтӏухъаби, гьезда гьоркьоб – лъай кьеялъул идарабазеги», — ян бицана регионалъул бетӏерас. Данделъиялда бицана 2030 соналде щвезегӏан ДРялда лъай кьей цебетӏезабиялъул концепциялъул хӏакъалъулъ. Аслияб кӏалъай гьабуна ДРялъул лъай кьеялъул ва гӏелмуялъул министрасул ишал тӏуралев Яхӏя Бучаевас. Гьес абуна, регионалъул бетӏер Сергей Меликовасул тӏадкъаялда рекъон, министерствоялъ хӏадурун бугила рехсараб Концепциялъул проект. Гьеб цебелъун букӏана 2021 соналъул 23 ноябралда тӏобитӏараб ДРялъул бетӏерасда цебе бугеб Гӏелмуялъул ва лъай кьеялъул советалъул данделъиялда. Концепция хӏадуриялъе гӏиллалъун министрасул ишал тӏуралес рехсана республикаялъул лъай кьеялда бугеб хашаб хӏал. Министерствоялъ хӏадурараб Концепциялда бицунеб буго лъай кьей камил гьабиялъул мурадалда церелъурал масъалабазулгун гьаризе кколел тадбиразул хӏакъалъулъ.
«Концепция гӏумруялде бахъинабиялъулъ гӏахьал гьаризе ккола лъай кьеялъул гурелги, пачалихъияб власталъулги идараби ва республикаялъул тӏолабго жамгӏият. Лъай кьей цебетӏезаби лъугьине ккола нилъер стратегияб мурадлъун, Гьеб гӏумруялде бахъинабулаго, нилъехъа бажарила республикаялъул социалиябгун экономикияб цебетӏеялъул, жамгӏияб хӏинкъи гьечӏолъи цӏуниялъул ва гьанжезаманалъул Россиялъул жамгӏияталъе чарагьечӏого хӏажатал цогидал рахъазулги масъалаби тӏуразе», — ян бицана Яхӏя Бучаевас.
Экономикаялъе хӏажатал хӏалтӏухъаби хӏадуриялъул рахъалъ республикаялъул вузазда бугеб ахӏвалхӏал загьир гьабуна ДГУялъул ректор Муртазагӏали Рабадановас
«Дагъистан Республикаялда руго цебетӏеялъе санагӏатал лъикӏал ресал: гьеб ккола СКФОялда бищун кӏудияб республика. Гьаниб буго анлъго пачалихъияб вуз, РАНалъул Дагъистаналда бугеб цӏех-рехалъул федералияб центр (ДФИЦ), гьоркьохъеб махщелалъул лъай кьеялъул (СПО) лъебергониги идара ва цогидалги гӏелмиялгун лъай кьеялъул гӏуцӏаби. Гӏуцӏун буго ДРялъул вузазулги гӏелмиял идарабазулги консорциум. Гьелдаго цадахъ кӏвар бугеблъун ккола республикаялъул росабазул школал учительзабаздалъун хьезариялъул масъала. ДРялъул Лъай кьеялъул ва гӏелмуялъул министерствоялъул баяназда рекъон, мугӏрузул районазул школалда гӏолел гьечӏо гӏурус мацӏалъулги, математикаялъулгун информатикаялъулги, къватӏисел улкабазул мацӏазулги учительзаби», — ян бицана Муртазагӏали Рабадановас.
Ректорасул баяназда рекъон, студентазул практика тӏобитӏиялъул мурадалда университеталъ гьабун буго 468 къотӏи-къай ва стратегиял партнеразулгун бухьен щулалъизабизелъун республикаялъул предпри-ятияздагун батӏи-батӏиял идарабазда рагьун буго 19 кафедраги.
СПОялда бугеб хӏал баян гьабуна Техникияб колледжалъул директор Мафият Рахӏмановалъ.
«Жакъа Дагъистаналда хӏалтӏулеб буго гьоркьохъеб махщеллъиялъул программа гӏумруялде бахъинабулеб 85 лъай кьеялъул идара. 114 лъай кьеялъул программаялда рекъон, гьенив цӏалулев вуго 69 азаргогӏанасев чи. Выпускникал хӏалтӏудалъун хьезариялъе квербакъилаан Координациялъул совет гӏуцӏани – гьелда гъорлъ рукӏине ккела регионалъул власталъулги, хӏалтӏи кьолел идарабазулги, СПОялъулги ва тӏадегӏанаб лъай кьеялъулги вакилзаби. Гьебмехалда бигьалъилаан жакъа экономикаялъе хӏажатал махщелчагӏазул сияхӏ гьабизеги гьелда рекъон лъай кьеялъул идарабазул хӏалтӏи гӏуцӏизеги», — ян бицана гьелъ.
Данделъиялъул ахиралда Сергей Меликовас тасдикъ гьабуна ДРялъул Лъай кьеялъул ва гӏелмуялъул министерствоялъ хӏадурараб Концепция ва тӏадкъана ДРялъул бетӏерасда цебе бугеб Гӏелмуялъул ва лъай кьеялъул советалда гъорлъ хӏалтӏул къокъа гӏуцӏеян. Хӏалтӏул къокъаялъе нухмалъи гьабизе буго ДРялъул хӏукуматалъул председателасул заместитель Муслим Телякавовас.
ДРялъул Лъай кьеялъул ва гӏелмуялъул министерствоялъул пресс-хъулухъ