Гьал къоязда ДРялъул хӏукуматалда тӏобитӏана республикаялда туризм цебетӏезабиялъе, аслияб куцалда, муниципалитетаз гьабулеб хӏалтӏул хӏакъалъулъ бицараб данделъи. Гъоркьиса нилъехъе цо миллион турист вачӏун вукӏун ватани, туроператоразухъги экспертазухъги ругел баяназда рекъон, исана вачӏине вуго кӏиго миллион чи. букӏине кколеб куцалда къабул гьабизе гӏурал ресал республикаялда ратиялда щаклъи загьир гьабуна Сергей Меликовас, интернеталда гӏадамаз гьарулел хъвай-хъвагӏаялги ракӏалде щвезарун. Масала, тӏубанго щвалде щун гьечӏо нухазул, кафеязул, гьалбал къабул гьарулел рукъзабазул, тӏабигӏаталъухъ балагьизе туристал чӏолел майданазул, площадкабазул, сверухълъи бацӏцӏад гьабиялъул ва цогидалъул иш. «Туризмалъул сезон байбихьизе кӏиго анкьгӏан мех хутӏун буго. Амма киналго муниципалитетаз гуро гьелъие лъикӏаб хӏадурлъи гьабулеб бугеб», — ин абуна С. Меликовас. Кӏиго миллион турист республикаялде вачӏине вукӏин цебеккунго кин лъалебали жинда бичӏчӏуларин, амма магӏарухъ гостиницаби гӏураб къадаралда ралел гьечӏолъи бихьулеб бугин бицана «Хӏакъикъаталъе» гид-экскурсовод Яна Мартиросовалъ. «Лъикӏаб отелалъухъ бокьанагӏан гӏарац кьезе хӏадур рукӏуна туристал. Амма магӏарухъ гьединаб бакӏ гьезда бихьизабизе бажаруларо. Щайин абуни жидерго бугеб ресалда рекъон, жидедаго лъикӏилан кковухъе мина-картги хиса-сверизабун, квешги-лъикӏги ралел руго гӏадамаз магӏарухъ гьалбадерил рукъзал. Амма унго-унгоял отелазда релълъараб жо гьечӏо гьезул цонигиязул. Гьедин гьабичӏого батӏияб рес гӏадамазулги гьечӏо – рукӏине кколел шартӏазда рекъон, хас гьабун отель бай нужеца гьалъухъилан, лъицаниги кьолеб гӏарацги гьечӏелъул гьезие. Гьанже кватӏичӏого рии байбихьула, гьеб мехалъ баккула цоги масъала – ралъдал рагӏалда чӏезе рукъзал щунгутӏи. Магӏарухъ цо-кӏиго къо гурони баларо туристаз. Кутакал шартӏал гьечӏониги, мугӏрул гьаваялъ, беричаб тӏабигӏаталъ, умумузул квен-тӏехалъ кӏоченарула гьезда цо-цо гӏунгутӏаби. Ралъдал рагӏалда абуни гӏадамазе гӏемер мехалъ бокьула хӏухьбахъизе. Дагьабниги бегьулеб хӏалалда шартӏал чӏезарураб цохӏо «Джами» абураб пляж буго нилъер, тӏокӏаб гьечӏо», — ян бицана Я. Мартиросовалъ. Отелазулго гӏадал гӏунгутӏаби руго хӏажатханабазулги, нухаздагун туризмалъул объектазда хӏинкъи гьечӏолъи чӏезабиялъулги рахъалъ. Гьел лъугӏизаризе ккелин абураб магӏнаялъул данделъи букӏана муниципалиял гӏуцӏабазул нухмалъулезулгун, туризмалъул гӏоркь кодоб бугезулгун Сергей Меликовасги тӏобитӏулеб. Пачалихъалъ дагьа-макъаб гӏарац гуро гьел хӏажалъабазе биччалеб бугеб. Масала, агротуризм цебетӏеялъе биччалеб 10 миллион гъурущги, туристазе шартӏал чӏезариялъегун халкъиял махщелал церетӏезариялъе муниципалиял гӏуцӏабазе биччалеб 138,5 миллион гъурущги малъичӏого, «Развитие туристско-рекреационного комплекса и народных художественных промыслов в Республике Дагестан» абураб пачалихъияб программаялда рекъон, ичӏго батӏияб проект гӏумруялде бахъинабиялъе кьолеб буго 2,5 миллиард гъурущ.