«Дагестанская правда» газеталъул редакциялда республикаялъул журналистазулгун букӏараб данделъиялда промышленносталъул ва даран-базаралъул министр Низам Халиловас бицана гьабсагӏаталда экономикаялъул гьеб бутӏаялда бугеб ахӏвал- хӏалалъул. Гьес кьурал баяназда рекъон, промышленность цебетӏеялъе республикаялда руго киналго ресал. Цӏикӏкӏунеб буго къватӏибе биччалеб продукциялъул къадар, рагьулел руго цӏицӏиял предприятиял, гӏуцӏулел руго гӏадамазе хӏалтӏизе бакӏал.
– Щиб ва кинаб продукция нилъер гьаниб къватӏибе биччазе бегьулебин гьикъани, дица абила щиб бокьаниги биччазе бегьулин абун. Чанго соналъ цебе производствоялда ругез абулаан нижеда ралагьейин жидее заказалин абун. Гьанжейин абуни заказал руго кигӏан бокьаниги. Захӏмалъи буго гьел тӏуразе кӏвеялъулъ ва гьелъие буго чанго гӏилла. Тӏоцебесеб, гӏемерисел предприятиял техника- ялъул ва технологиялъул рахъалъ нахъе ккей. Кӏиабилеб, гӏемерал предприятиязул гьечӏо киналго юридикиял тӏалабалги цӏунун гьабураб хъвай-хъвагӏай, гьел хӏалтӏулел руго рахчахъван. Гьединлъидал гьезие щоларо ва щвезе ресги гьечӏо пачалихъалъулаб кумек. Лъабабилеб, хӏалтӏи гьечӏезул къадар республикаялда бахуна 15 проценталде. 28 проценталде бахарабги заман букӏана. Гьебго заманалда гӏолел гьечӏо «хӏалтӏул кверал», щолел гьечӏо предприятиязда хӏалтӏизе гӏадамал. Гьеб «унти» буго бокьараб махщалида сверухъ. Гӏадамазе, хасго гӏолохъанаб гӏелалъе бокьун гьечӏо фабрик-заводазда, цехазда хӏалтӏизе. Масала, Буйнакск шагьаралда буго цӏиял технологиязда рекъон хӏалтӏулеб, лъикӏал шартӏал чӏезарураб «БОФ» абураб хьитал гьарулеб фабрика. Гьабсагӏаталда гьенив хӏалтӏулев вуго 150 чи. Амма заказал рукӏиналъ хӏажат вуго жеги гьедигӏанасевго хӏалтӏухъан. Бокьаразе гьениб щола махщел, гьабураб хӏалтӏуда рекъон — лъикӏаб мухь (45-50 азарго гъурущ). Амма гӏолохъаби рачӏунел гьечӏо хӏалтӏизе. Гьеди- набго хӏал буго цогидал предприятияздаги. Буго цоги масъала. Гӏемеразе бокьулеб гьечӏо, хӏалтӏулел ругониги, хӏалтӏуда букӏине кколеб куцалъул хъвай-хъвагӏай гьабизе. Гьеб гьабун хадуб камулелъулха хӏакъикъиял гурел цо-цо социалиял пенсиялгун пособиял, – ан бицана министрас.
Гьес рехсана хӏакъикъаталдаги хӏалтӏулел предприятиязе пачалихъалъул рахъалдасан ругел бигьалъабиги. Масала, республикаял- да хӏалтӏулеб «Фонд развития промышленно- сти» гӏуцӏиялъ хӏалтӏи цӏи гьабиялъе, цӏияб къайи-алат босиялъе предприятиязе кьола къарзалъулаб гӏарац, цӏакъго гьитӏинаб (1-3) процентгун.
Россиялда лъазарурал санкциязда хурхун лъугьун бугеб ахӏвал-хӏалалъ росдал магӏишат цебетӏеялъе кьуна лъикӏал ресал. Гьебго буго промышленносталдаги. Мисалалъе, Дагъ- огни шагьаралда къватӏире риччазе байбихьана «цӏорол шарикал». Цӏикӏкӏараб тӏалаб бугел ва гӏемерал бакӏазда хӏажалъулел гьел дагьал цереги нилъеца росулаан Китаялдаса. Гӏадатиябин кканиги гьеб буго цебетӏураб техникагун технология хӏалтӏизабулеб производство, Россиялда цоги гьечӏеб. Гьединабго къагӏидаялъул буго дагьаб цебе КАМАЗалъул специалистазул кӏудияб къокъа республикаялде бачӏиналъе гӏиллаги. Цебе гӏемерал запчастал доз росулел рукӏун ратани къватӏисел пачалихъаздаса, гьанже гьелъие хӏалтӏизаризе кколел руго нилъерго ресалгун сурсатал.
Гӏ. ГӏАБАШИЛОВ