Хьул къотӏизе биччаларо
Регионалда бищунго кӏудияблъун ва бищун лъикӏаблъун рикӏкӏуна лъималазул
сахлъи рукӏалиде ккезабиялъул «Надежда» центр
Гьеб бана лъабго соналда жаниб ва гьелъие харж гьабуна 218 миллион гъуруш. Гьелъул лъикӏаб рахъ ккола ралъдада аскӏоб букӏинги. Гьенир чӏезарун ругел ресазул, церечӏарал суалазул ва масъалабазул бицун, нижеца гара-чӏвари гьабуна централъул директор Мухӏамад Ибрагьимовасулгун.
Гьелъул лъикӏаб рахъ ккола ралъдада аскӏоб букӏинги. Гьенир чӏезарун ругел ресазул, церечӏарал суалазул ва масъалабазул бицун, нижеца гара-чӏвари гьабуна централъул директор Мухӏамад Ибрагьимовасулгун.
— Мухӏамад, бокьилаан дуца нухмалъи гьабулеб идараялъул хӏалтӏул хӏакъалъулъ къокъго бицани.
— 200 лъимадуе бакӏ бугеб централде къабул гьарула нервабазул системаялъе жагъаллъи ккарал, опорниябгун двигательнияб аппарат унтарал, Даунил синдром ва кӏалъаялъе къварилъи бугел 18 сон тӏубачӏел лъимал ва гӏолилал. Централъул хӏалтӏул аслияб мурадги ккола гьезие кумек гьаби. Гьеб мурадалда хӏалтӏулеб буго диагностикияб, социалиябгун медицинаялъулаб рахъ рукӏалиде ккезабиялъул, психологиябгун педагогияб кумекалъул ва стационарияб отделениял.
Сахлъи рукӏалиде ккезабиялъе гьарулел хъулухъалги гьезие хӏажалъулел алаталги къойидаса къойиде цӏикӏкӏунел руго. Тӏоцебесеб иргаялда, гьеб ккола медицинаялъулаб бутӏа. Гьезда гьоркьобе уна массажалъул цо чанго батӏияб тайпа. Руго щивав унтарасул жагъаллъи
хӏисабалде босараб программа жаниб цӏунараб, мугъзагьод цӏалеб цӏияб тайпаялъул кӏиго алат, ДЦПялъ унтарал лъималазе цӏакъ пайдаяб «Баланс-мастер» тренажер, эхетиялъул ва хьвада-чӏвадиялъул гӏунгутӏаби ругел лъималазе тренировкабазе къваригӏунеб вертикализатор. Дагьаб цебе босана жидерго чӏаголъиялдалъун рилълъанхъизе бажаруларел лъималазе пайдаяб Гроссил кӏиго тренажер. Централда буго спелеокамера (цӏамул рукъ). Жигаралда хӏалтӏизарула цӏамул грелкаби.
Хадусеб ккола логопедиябгун дефектологияб бутӏа. Нижеца пайда босула логоритмика абулеб методикаялдаса. Фланелеграфе абулел занятиязда загӏипал лъимал ругьун гьарула рагъа-рачаризаризе, гаргадизе. Психологиябгун педагогикияб бутӏаялда педагогаз пайда босула салул терапия, арт-терапия, сказкотерапия, трудотерапия, пластилинография ва цогидалги къагӏидабаздаса. Палхӏасил, лъималазул сахлъи рукӏалиде ккезабиялъе хӏажатабщинаб централда буго.
— Нужеца пайда босулищ цогидал бакӏазда хӏалтӏизаруларел, ай къанагӏаталин рикӏкӏунел батӏиял-тӏокӏал къагӏидабаздаса?
— Босула. Гӏакълу мукъсанал лъималазе (аутисты) (нижер централъ гуроги гьединал лъимал къабул гьаруларо) кумек гьабиялъе хӏалтӏизарула хасал программаби: Концепция DIR — унти чӏезабиялъе ва хадуб гьабулеб хӏалтӏи гӏуцӏиялъе, PECS система -кӏалъазе лъаларел лъималазе ва гь.ц.
— Лъималазеги гьезие хъулухъ гьабун ругел улбузеги централда кинал шартӏал гӏуцӏун ругел?
— Буго хӏаязул рукъ ва майдан, библиотека, нусго чи цадахъго кваналеб столовая, актовияб зал. Къокъго абуни, жалго лъималги гьезул улбулги гьел шартӏаздаса рази рукӏуна. Ва бищунго аслияб жо, централда кинабго гьабула чӏобого.
— Сахлъи рукӏалиде ккезабиялъе централде восиялъе лъие инкар гьабизе бегьулеб?
— Захӏматал психиатрикиял ва рекӏел унтаби ругел чагӏазе, наркоманазе ва гьединго рак, эпилепсия ва бахунеб унти бугел чагӏи гьанире росуларо.
— Централде киса лъимал рачӏунел ва кинал документал къваригӏунел?
— Лъимал рачӏуна республикаялъул шагьараздасаги росабалъаги. Гьезда цадахъ рукӏине ккола: социалияб хъулухъ гьабиялъе къваригӏунеб хасаб индивидуалияб программа, паспорт яги гьавиялъул хӏакъалъулъ свидетельство ва гьелъул копия, сахлъи рукӏалиде ккезабиялъе дандеккунгутӏи гьечӏилан абун, медицинаялъул идараялдаса справка, амбулаторияб картаялъул выписка, инвалидлъиялъул справка, прививкаби гьариялъул карта, анализал ва флюорография.
— Лъималазе ракӏгъеялъулал тадбирал тӏоритӏиялъе кинал ресал ругел?
— Тӏоритӏула экскурсиял, уна театразде ва выставкабазде. Централда гӏуцӏун буго музыкалиябгун драмаялъулаб ва ясикӏабазул театрал. Азбаралда руго, резиналъул маталги гӏодор тӏамурал, хӏаязул майдан ва инвалидал-колясочниказе хасал аттракционал. Гьелъие хӏалтӏизабула лъедезе ва салудаса ине бажарулеб инвалидазул коляска.
Ругьун гьарула рокъор тӏуразаризе кколел хӏалтӏабазе: квен гьабизе, ретӏел къачӏазе, рукъ бакӏаризе.
— Спонсоразул кумекго щолищ централъе?
— Щола, центр цебетӏезабиялъе ва гьелъие алатал росизе 2017 соналда спонсораз гьабуна 300 азаргоялдаса цӏикӏкӏун гъуршиде кумек.
— Цо лъагӏалида жаниб чан лъимералъе кумек гьабун бажарулеб?
— 2017 соналда нижеца къабул гьабуна 1641 лъимер, ай цебесеб соналде данде- ккун 258-ялъ цӏикӏкӏун лъимер.
Нури Нуриев