РФялъул президентас гъолбасана пенсиялъул реформаялда бан хӏадурарал законазда гъоркь
2018 соналъул 27 сентябралда Пачалихъияб Думаялъ къабул гьабуна ва лъабабилеб октябралда Федерациялъул Советалъ тасдикъ гьабуна «РФялда пенсия чӏезабиялдаги гьеб кьеялдаги бан цо-цо законалъул актазда хиса-басиял гьариялъул хӏакъалъулъ» абураб закон. Гьал къоязда гьеб законалда гъоркь гъолбасана улкаялъул президент Владимир Путиница.
Цӏияб закон къабул гьабиялъул хӏасилалда хиса-басиял гьаризе ккана цогидал законаздаги. Гьединлъидал рехсараб законалда цадахъ Путиница гъолбасана гьадинал законазда гъоркьги: «РФялъул пенсиялъул фондалъул хайиразулаб бутӏа гӏатӏид гьабиялъул бутӏаялда хъинтӏулел РФялъул бюджеталъул кодексалъул 46-абилебги 146-абилебги статьяябазда хиса-басиял гьариялъул хӏакъалъулъ», «Социалияб рахъалъ хьезариялъул бищун дагьал роценазул бицунеб конвенциялъул (конвенции № 102) ратификация гьабиялъул хӏакъалъулъ», «РФялъул Захӏматалъул кодексалда хиса-басиял гьариялъул хӏакъалъулъ», «РФялъул Уголовнияб кодексалда хиса-басиял гьариялъул хӏакъалъулъ».
Пенсиялъул ригь цӏикӏкӏинаби
Пенсиялъул ригь цӏикӏкӏинабиялда бан кӏудияб ахӏи бахъана Россиялда. Гӏуцӏун рукӏана митингал, дандечӏеялъул батӏи-батӏиял тадбирал, амма гьелъул хӏасилго ккечӏин абуни, мекъи ккеларо.
Нижеца цебеккун хъван букӏана, пенсиялъул ригь цӏикӏкӏинабизе бугин абун: руччаби пенсиялде ине руго 60 сон байдал ва бихьинал – 65 сонил ригьалде рахиндал. Федерациялъул советалда гьеб законалъул рахъккуна 149 сенаторас, гьелде дандечӏана щугояв. Гьедин къабул гьабураб цӏияб законалда рекъон, 2019-2023 соназда, ай лъагӏалидаса лъагӏалиде пенсиялъул ригь цӏикӏкӏинабизе буго.
Болжал тӏаде щвелалде пенсиялде ине ихтияр букӏине буго 42 соналъул захӏматалъул стаж бугев бихьинчиясеги 37 сонил стаж бугей чӏужугӏаданалъеги. Пенсиялъул нахъраталилаб бутӏа (накопительная) кьезе байбихьизе буго 55 сон бараб мехалда руччабазеги 60 сон барал бихьиназеги.
Тамихӏалде цӏазе руго
РФялъул «Пенсиялъул хӏакъалъулъ» законалда рекъон, пенсиялда цебесеб ригьалъул чилъун рикӏкӏине вуго страховияб, ай херлъиялда бан кьолеб пенсия босизе щуго лъагӏел хутӏарав чи. Гьеб ригьалде гӏагарлъулев хӏалтӏухъан хӏалтӏудаса нахъе витӏизе ихтияралдаса махӏрум гьарулел руго идарабазул, предприятиязул ва гӏуцӏабазул нухмалъулел.
Пенсиялде ине заман щолев чи, кьучӏаб гӏилла гьечӏого, хӏалтӏудаса вахъани яги хӏалтӏуде восизе инкар гьабуни, хӏалтӏикьолесухъа бахъизе буго 200 азарго гъуруш гӏакӏа, яги предприятиялъул (идараялъул) нухмалъулесул 18 моцӏрол харж, ялъуни гьев хӏалтӏизавизе вуго 360 сагӏаталъ. Гьединаб закон къабул гьабуна РФялъул Пачалихъияб Думаялъ, тасдикъ гьабуна Федерациялъул Советалъ ва гъолбасана президентас.
Пенсия босизе бегьула 55 яги
60 сон байдалги
Цебеккун букӏараб низамалда рекъон, 55 сон барай чӏужугӏаданалъги 60 сон барав бихьинчиясги босизе бегьула пенсия. Амма ихтияр буго гӏицӏго пенсиялъул нахъраталилаб бутӏа ва пачалихъияб гуреб пенсиялъул фондалдаса (НПФ) гьеб босизе. Президентас гъолбасараб цӏияб законалда рекъон, тӏасияб соналъул январалдаса нахъе цӏикӏкӏинабизе буго пенсиялъул ригь. Амма пачалихъияб гуреб пенсиялъул фондалъулгун къотӏи гьабурал ва нахъраталилаб бутӏаялде процентал данде ракӏарарал гӏадамазе рес буго 60 яги 65 сон базегӏан чӏечӏого, нахъраталилаб бутӏаялъул гӏарац нахъе босизе. Гьабсагӏаталда гӏадамазе кьолеб гьечӏо пачалихъияб пенсиялъул фондалъул (ПФР) нахъраталил бутӏаялда данделъараб гӏарац. Абулеб буго, ПФРалъул счеталда бугеб нахъраталил бутӏаялъул индексация гьабизе бугин, амма пенсиялдалъун хьезариялъул пачалихъияб гуреб фондалдаса (НПФ) гӏарцул индексация гьабуларин. Гьеб рикӏкӏуна гӏадамаз жидеего бокьун гӏуцӏулеб пенсиялъул фонд ва гьелъухъ жавабчилъи пачалихъалъ жиндаго тӏаде босуларо.
Чарагьечӏеб диспансеризация
Пенсиялъул ва пенсиялда цебесеб ригьалъул гӏадамазул чарагьечӏого гьабизе буго диспансеризация. Гьелда бан къабул гьабураб цӏияб законалда рекъон, щивасул ихтияр буго лъабго лъагӏалида жаниб цоцӏул ва кӏиго хӏалтӏул къоялъ поликлиникаялде ине ва жиндирго сахлъиялъул халгьабизе. Пуланав чи хӏалтӏуда гьечӏин абун, гьев поликлиникаялде араб къоялъухъ цӏунизе буго харж. Махӏрум гьавизе бегьуларо гьев хӏалтӏудасаги (хӏалтӏуда камунилан гӏиллагун). Хӏалтӏухъанас жиндир идараялъул нухмалъулесда цебеккунго лъазабизе ккола, поликлиникаялде ине вугилан.
Хӏадурана
Кавсарат
Сулеймановалъ.
Хӏалтӏизаруна «gazeta19.ru», «interfax.ru» сайтаздаса баянал.