Солдатазда аскӏов гьев вукӏана солдатлъун, генералзабазда аскӏов – генераллъун

25 октябралда Махӏачхъалаялъул Батирайил къотӏноб бугеб майданалда генерал-полковник Мухӏамад Танкаевасул памятникалда цебе, гьев гьавуралдаса 99 сон тӏубаялъул хӏурматалда, тӏобитӏана данделъи. Цӏар рагӏарав ракьцояв ракӏалдещвезавизе гьенире рачӏун рукӏана генераласул гӏагарал чагӏи, гьудул-гьалмагъзаби ва гӏадатиял махӏачхъалаялъулал. Гьесул гӏумруялъул, рагъулаб ва ракълилаб нухлул хӏакъалъулъ бицун кӏалъана генералгун дандчӏварал ва гьев лъалел рукӏарал гӏадамал.

ДРялъул культураялъул министрлъун хӏалтӏарав Гӏабдулатӏип Хӏажиевас абуна, Танкаевасда къадру бащадав рагъулав начальник Дагъистаналда жеги вахъинчӏин. ДРялъул Хъвадарухъабазул союзалъул правлениялъул секретарь Махсутӏ Зайнулгӏабидовас бицана генераласулгун рукӏарал цо-цо дандчӏваязул хӏакъалъулъ. Ракӏалдещвезаруна, Расул Хӏамзатовас Танкаевасе къимат кьолаго, абурал гьал рагӏаби: «…Мухӏамад Танкаев киданиги гьимичӏо лъидаялиго берцин вихьизелъун, гьес лъиего бетӏерги къуличӏо. Гьес бетӏер къулана Ватӏаналда цебе, гӏумруялде нилъер бугеб бербалагьиялда цебе. Солдаталгун гьев вукӏана солдатлъун, генералзабигун — генераллъун», — ан.

Гӏакъилзабаз абула, бахӏарзал гӏезарурал халкъазе дунялалда хвел букӏунарин. Нилъеда тӏадаб буго Мухӏамад Танкаев гӏадал бахӏарзазул хӏакъалъулъ гӏолилазда кӏванагӏан гӏемер бицине ва гьезул мисалазда гӏун бачӏунеб гӏелалъе тарбия кьезе.

Рагъ байбихьараб тӏоцебесеб къоялдаса нахъе гьев вукӏана фронталда. Командирлъи гьабуна взводалъе, ротаялъе, полкалъе. Танкаев вагъана рагъ лъугӏизегӏан ва гьеб лъугӏана полкалъул командирасул хъулухъалда, подполковникасул чиналда. Рагъулъ бихьизабураб бахӏарчилъиялъе гӏоло ракьцояв мустахӏикълъана гӏемерал шапакъатазеги.

Бергьенлъиялъул къоялда Мухӏамад Танкаевас дандчӏвай гьабуна Чехословакиялъул тахшагьар Прагаялда.

Рагъдаса хадуб Танкаевас хӏукму гьабуна рагъулаб хъулухъалда чӏезе. Гьесда лъалаан рагъул хъулухъалъе лъикӏаб лъай къваригӏунеблъи, гьединлъидал 1948 соналда гьес лъугӏизабуна М. В. Фрунзел цӏаралда бугеб Рагъулаб академия, 1960 соналда – СССРалъул Рагъулал къуватазул генералияб штабалъул Рагъулаб академия, кӏиябгоги меседил медалазда. Хадуб букӏана ГДРалъул миллияб халкъияб армиялда Варшаваялъулаб къотӏи-къаялъул пачалихъазул-гӏахьалчагӏазул Цолъизарурал Северияб Рагъулал къуватазул Бетӏерав командующиясул хъулухъ. 1978-1988 соназда нухмалъи гьабуна Москваялъул Рагъулаб институталъе.

Рагъдаса хадусел соназда Мухӏамад Танкаевасе хӏукуматалъ кьуна гӏемерал шапакъатал, гьездаса бищунго тӏадегӏанал ккола Ленинил орден, Октябралъулаб революциялъул орден, «Багӏараб Байрахъ» орден ва тӏоцебесеб даражаялъул Ватӏаналъул рагъулаб орден, «Багӏараб Цӏва» орден, Командирасул хъанчгун ва цӏвагун Польшаялъул «Возрождение орден», ГДРалъул «Ватӏаналъе гьабураб хъулухъалъе гӏоло» меседил орден, Болгариялъул ва Монголиялъул орденал ва медалал.

Кигӏан кӏудияб хъулухъалда вугониги, Мухӏамад Танкаев кидаго хутӏана Ватӏан бокьулев, гьудулзабазул, ракьцоязул, росуцоязул ва гӏолилазул къимат гьабулев инсанлъун.

1998 соналда Мухӏамад Танкаев нилъедаса ватӏалъана. Амма гьев нилъеда абадиялъ кӏоченаро. Гьеб мурадалда генераласе лъуна памятникал, къватӏазда цӏар ва гьесул гӏагараб Гӏурада росулъ балеб буго цӏияб музей, гьеб рагьизе буго 2019 соналъул 25 октябралда — Мухӏамад Танкаевасул нусгосонилаб юбилеялъул тадбиралда.

Нури Нуриев