Мискинчиясул чвантида битӏахъе нацӏ базабулеб буго
Центробанкалъул баяналда рекъон, 2019 соналда хиралъизе руго нигӏматалги къайиги. Гьелъие гӏиллалъунги рикӏкӏунеб буго 5,5 проценталъ инфляция бахине рес букӏин. Лъагӏалил ахиралдайин абуни гьеб, цо чӏараб ва гӏадатаб 4 проценталде бачӏине буго.
Лъагӏалил тӏоцебесеб бащалъиялда бичулеб къайиялде тӏаде бахъулеб гӏарцуда лъолел налогал цӏикӏкӏине руго.
1 январалдаса нахъе НДС цӏикӏкӏине буго 18-20 проценталде щвезегӏан. Гьелдалъун батӏи-батӏиял кванил нигӏматал хиралъизе руго, автомобилазул, ретӏел-хьиталъул, техникаялъул
ва цогидалги нигӏматазулгун къайиялъул багьаби цӏикӏкӏине руго.
Налогал цӏикӏкӏинариялъ, 75 процент къайиялъул ва хъулухъазул хиралъизе буго. Гьелъул хӏакъалъулъ бицунеб буго РФялъул Экономикияб цебетӏеялъул министерствоялъги. Цо-цо социалияб тайпаялъул нигӏматаздагун къайиялдайин абуни, кидаго гӏадин, льготабазда рекъон, 10 процент гурони НДС лъоларо. Гьел ккола лъималазе къайи, цо-цо дараби, тӏахьал, цо-цо кванил нигӏматал (хӏан, щарил нах, ханал ва цогидабги).
Тӏолгодунялалъулго банкалъ (ВБ) гьабураб хӏисабалда ре-къон, НДС цӏикӏкӏиналъ, гӏадамаз бичулеб жоялде бачӏунеб хайирги 0,8-0,9 проценталъ гӏодобе ккезе буго. ВБялъул цӏех-рехазда бицунеб буго гьеб ахӏвал-хӏалалъ пенсия хисизе гьечӏин.
Коммуналиял хъулухъал
Россиялда санайил коммуналиял хъулухъазухъ кьезе кколеб багьа хиралъула. 2019 соналдайин абуни коммуналиял хъулухъазухъ багьаби рахине руго кӏиго нухалда — тӏоцебесеб январалда ва тӏоцебесеб июлалдаса нахъе, 1,7 ва 2,4 проценталъ.
Тӏасияб соналдаса нахъе цӏикӏкӏине буго рищни-къул нахъе баччаралъухъ кьезе кколеб мухьалъул къадарги. 2019 соналдаса нахъе цӏияб къагӏидаялда бакӏаризеги батӏа гьабизеги бугелъул туруларебги цогидабги рищни-къул.
Бензин
Россиялда бензин хиралъизе байбихьана ихдалидасаго нахъе. Гьебги чӏегӏернартил багьаялдацин бараб букӏинчӏо. Бензин ва дизелалъул цӏатари хиралъизе буго хадусеб соналъги. Гьеб бараб букӏине буго 1 январалдаса нахъе акцизал цӏикӏкӏиналда. Дизелалъул цӏатариялъе акциз цӏикӏкӏине буго 2700 гъурушалъ, бензиналъул тоннаялъухъ – 3700 гъуруш. Хӏисабалъул палатаялдаги лъазабун букӏана, акцизал цӏикӏкӏиналдалъун цӏатариялъухъ багьа цӏикӏкӏине бугин.
Бензиналъухъ багьа хиралъизе буго 31 марталдаса хадуб. Цӏатариялъул рынокалда багьа цого къагӏидаялда цӏуниялъе гӏоло гьабун букӏараб къотӏиялъул заман лъугӏула 31 марталдаса хадуб. Чӏегӏернарт бичулезулгун хӏукуматалъ къотӏи гьабун букӏана, цадахъго босулеб мехалда, цӏатариялъухъ багьа учуз гьабиялъе.
Бензин хиралъи бараб букӏине буго цогидаб къайи ва нигӏматал хиралъиялдаги.
«Киналго нигӏматазде тӏаде бахъун букӏуна гьеб баччара-лъухъ (транспортировка) багьаги. Гӏемерисеб къайиялъухъ тӏолалго регионазда 7-10 проценталъ багьа цӏикӏкӏине буго. Рикӏкӏадал регионаздайин абуни цӏикӏкӏун хиралъизе руго нигӏматал. Хиралъизе руго чед, макаронал, росдал магӏишаталъул нигӏматал», — ан баян гьабулеб буго Россиялъул финансовиял директоразул клубалъул вице-президент Тамара Касьяновалъ.
2019 соналъул тӏоцебесеб июлалдаса нахъе индексация гьабизе буго «Платон» мониторингалъул къагӏидаялъулги.
Транспорт
Россиялда гӏадат буго санайил жамгӏияб транспорталъухъ гӏарац цӏикӏкӏинабулеб. Автобусазул ва цогидабги транспорталъул билетазухъ багьа бахиналъул ва цо багьа чӏезабиялъул иш бараб букӏина бакӏалъул нухмалъулезда…
2019 соналда, авиакеросин хиралъиялда бан, хиралъизе бегьула авиабилетазухъ багьаги.
Тӏасияб соналъ хиралъизе буго бухьеналъул хъулухъги. Цо-цо регионазда байбихьун буго рукъалъулаб Интернет хиралъизе. Гьебги бараб буго НДС цӏикӏкӏиналда.
Январалъул байбихьуда Россиялда долларалъул багьа бахине буго 70-72 гъуршиде.
Патӏимат Султӏанмухӏамадова