Квандайищ «гӏайиб», лъедайищ?
Ленинаулалда ккараб ишалда бан хӏалтӏудаса махӏрумлъана райбольницаялъул бетӏерав тохтур
Цӏияб соналъул байрамкъоял чехь-бакьазул унтигун тӏамизе ккана Казбек районалъул Ленинаул росулъа 77 чияс, гьездаго гьоркьоб 56 лъимералъги. Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул баяназда рекъон, чехь-бакьазул унтигун Казбек районалъул больницаялъул инфекциялъулаб отделениялда вегизавуна 22 чи, гьезда гьоркьоб 14 лъимер. Жакъа къоялда гьел киналго больницаялдаса рокъоре риччан руго.
15 январалда, ДРялъул бетӏер Владимир Васильевасул нухмалъиялда гъоркь тӏобитӏараб данделъиялда ДРялъул сахлъицӏуниялъул министр Жамалудин Хӏажиибрагьимовас бицана 11 январалдаса хадуб Ленинаул росулъ чехь-бакь унтиялъул хӏужаби ккечӏин.
ДРялда бугеб Роспотребнадзоралъул управлениялъул баяналда рекъон, гьеб росдал гӏадамазул чехь-бакь унтиялъул гӏиллалъун ккана чорокаб лъим гьекъей. Росулъ цойиде бачараб лъим гьечӏелъул, гӏемерисел гӏадамаз жидецаго гьарурал гъуяздаса пайда босулеб буго. Росулъ гӏадамаз пайда босулеб лъел ункъо бутӏа гьабун цо бутӏа гьекъезе лъикӏаб гьечӏин лъазабулеб буго ДРялъул Роспотребнадзоралъул управлениялъги.
ДРялъул бетӏерас тӏобитӏараб данделъиялда ДРялъул Роспотребнадзоралъул управлениялъул нухмалъулей Элеонора Гӏумариевалъ бицана, Ленинаулалда ккараб лъугьа-бахъиналъул хӏакъалъулъ лъарабго, гьеб лъим къотӏизабунин.
«Росдал гӏадамазе бацӏцӏадаб лъим баччулеб буго Хасавюрт шагьаралдаса. Инфекция баккараб бакӏ бацӏцӏад ва гъуязулгун дренажалъул мухъазе дезинфекция гьабулеб буго. 17 сон бачӏел лъималазе гепатит А-ялде ва риххелалде данде прививкаби гьарулел руго», — ян бицана Э. Гӏумариевалъ. Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул баяназда рекъон, гепатиталде данде прививка гьабизе 1360 вакцина щвезабун буго Ленинаул росулъе.
ДРялъул сахлъицӏуниялъул министрас бицана чехь-бакь унтиялъул инфекция тӏибитӏун букӏиналъул хӏакъалъулъ лъазабунин Дагъистаналъул МВДялъул хӏалтӏухъабаз. Гьединал лъугьа-бахъиназул хӏакъалъулъ хехаб къагӏидаялъ, тӏоцебесеб иргаялда, лъазабизе кколаан районалъул централияб больницаялъул нухмалъиялъ. Гьарурал цӏех-рехаздаса хадуб, ДРялъул Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул буюрухъалдалъун хъулухъалдаса вахъана Казбек райбольницаялъул бетӏерав тохтур Мухӏамадрасул Латӏипов.
«Нижеца гӏуцӏизе буго битӏараб жавабчилъи бугеб нухмалъиялъул къагӏида, щивасда лъазе ккола жидеца сундул ва кинал ишазул жаваб кьезе кколебали», — ян лъазабуна Васильевасги.
Роспотребнадзоралъул баянал
Ленинаул росулъ ккаралъул хӏакъикъат цӏехон нижеца гара-чӏвари гьабуна Роспотребнадзоралъул пресс-хъулухъалъул хӏалтӏухъаналъулгун, Ленинаул росдал бетӏерасулгун ва цӏияб соналъул байрамазда унтун больницаялде ккаразул цо-цоязулгун.
Роспотребнадзоралъул пресс-хъулухъалъул хӏалтӏухъаналъ бицана:
«Исана риидалги, санитариял къагӏидабазде дандекколареб лъедалъун гӏадамал хьезарулеб букӏиналда бан, ДРялъул Роспотребнадзоралъул Гъизилюрт шагьаралда бугеб управлениялъул отделалъул хитӏабалдалъун, Казбек районалъул Ленинаул росдал администрациялда тӏад административияб дело гьабун букӏана. Гьанжеги Роспотребнадзоралъ Казбек районалъул прокуратураялде баян битӏана санитариял нормаби хвезариялда бан административияб дело рагьеян абун.
ДРялъул Ралел бакӏазул ва ЖКХялъул министерствоялъ ва ДРялъул МЧСалъ халгьабулеб буго ва рацӏцӏад гьарулел руго лъим бачарал мухъал, къватӏир рарал хӏажатханаби».
Кванида бараб бугодай?
Гьекъолеб лъел хӏакъалъулъ ва лъим чороклъиялъе гӏилла щиб ккарабилан цӏехон ниж кӏалъана Ленинаул росдал бегавул Малик Батилгереевасухъе.
«Жакъа къоялда росулъ ругел лъел мухъазда дезинфекция гьабулеб буго. Росулъе щибаб къойил цогидал росабалъа баччун бачӏуна бацӏцӏадаб лъим. 11 январалдаса нахъе цогӏаги унтарав чиги ккечӏо. Росулъ гӏумру гьабулеб буго анцӏазарго чияс, гӏадамал лъедалъун хьезаризе 1200 хӏавузги буго росулъ. Гьел хӏавузазухъе биччараб лъимги кидаго хӏалтӏизабулаан нижеца», — ян бицана Малик Батилгереевас.
Ленинаул росулъа чехь-бакьалъул (ОКИ) унтигун больницаялде ине ккарал гӏадамазулгун гара-чӏвариги гьабуна нижеца.
Зулпат Шамирзаева, 80 сон: «Доб къоялъ къадеквандаса хадуб мандариналги кванан рукӏана дица. Кванан хадуб цо бащдаб сагӏат гурони ун букӏинчӏо, чехь унтизе лъугьана. Гьеб къоялъго дун больницаялдеги щвезаюна. Анкьго къо бана дица больницаялда. Нижеца кидаго лъим хӏавузалъуса хӏалтӏизабула, гьанжелъизегӏан лъеца унтизавурав чиги вукӏинчӏо. Нижер минаялъуб гӏумру гьабун ругел лъималазги гьезул лъималазги гьекъолеб буго гьебго лъим, амма гьел унтичӏоха дун гӏадин».
Шамай Ярагъиева: «Дун хӏалтӏулей йиго Хасавюрталда. Хӏалтӏулеб бакӏалда лъикӏ гьечӏого лъугьиндал, рокъое ячӏана. Рокъое щведал цӏа-кан бахун лъугьана. Гьеб къоялъ батӏияб кванараб жоги букӏинчӏо, хӏалтӏуда къадекванан гурони. Риххелги щвечӏо, бетӏер унтулеб ва цӏа-кан бахун букӏана. Гьеб сордоялъго больницаялде ана ва дару-сабаб гьабуна. Кӏиабилеб къоялдаго мадар лъугьун букӏана дие, амма больницаялдаса нахъе йиччачӏо, микьго къо базе ккана гьениб. Нижер рокъор ругезулги цогӏаги чи унтичӏо. Дун гӏемерисеб мехалда Хасавюрталда хӏалтӏулей йигелъул, гьенийго кӏодол бакӏалда йикӏуна гӏумру гьабун. Доб къоялъги унтун йикӏиналъ ячӏун йикӏана росулъе».
Ленинаулалдаса гӏадамаз бицаралдаса хадубги нижеца бухьен ккуна ДРялъул Роспотребнадзоралъул управлениялъулгун. Кванил нигӏматаздалъун гӏадамал унтиялъул хӏужа гьез нахъчӏвалеб буго.
«ДРялда рацӏцӏалъиялъул ва эпидемиологиялъул центр» ФБУЗалъул лабораториялда халгьабуна Ленинаул росдал гӏадамаз гьекъолеб лъел ва чехь-бакь унтарал гӏадамазул материалалъухъ. Гьел материалазул ва лъел анализ гьабидал гьезулъ дизентериялъул (риххалил) унти багъаризабулеб жо батана», — ян жаваб кьуна Роспотребнадзоралъул пресс-хъулухъалда.
Ленинаул росдал больницаялъул бетӏерав тохтур Шамсудин Жамалдиновас бицана жакъа къоялда чехь-бакьалъул (ОКИ) унтабигун больницаялда цогӏаги чи гьечӏин.
«Больницаялде рачӏаразул захӏматаб хӏал букӏинчӏо. Больницаялде рачӏанщиназул анализал росана. «ДРялда рацӏцӏалъиялъул ва эпидемиологиялъул центр» ФБУЗалде ун рукӏана анализал гьаризе гӏадамазул биоматериалал росун. 77 чиясда гьоркьоб щуго чиясул батана дизентерия, хутӏаразулин абуни бигьаял ОКИял (чехь-бакьалъул) ратана. Гьел ккола гӏумруялъе хӏинкъи гьечӏел инфекциял. Роспотребнадзоралъул хӏалтӏухъабаз байбихьудаго халгьабулеб букӏана квараб квандаса лъугьараб унти бугищали», — ян бицана Шамсудин Жамалдиновас.
Ленинаулалде лъим бачарал турбаби цӏакъ басралъун, турун руго. Гьединлъидал, зама-заманалдаса гьел къачӏазеги ккола. 2014 соналдаго байбихьун букӏана росулъе цӏиял мухъаздасан лъим бачине. Амма гьеб жеги бачун лъугӏун гьечӏо.
Росулъе лъим биччала анкьида жаниб цо нухалда, ай рузманкъоялъ. Росулъе лъим биччан букӏана ункъабилеб январалда ва гьеб къоялъ гӏадамаз жидерго хӏавузалги цӏезарула, цинги гьенисан рокъобеги насосаз кьабула. Тӏоцере унтарал гӏадамалин абуни больницаялде рачӏун руго кӏиабилеб январалда. Гьединлъидал хӏакъикъаталдаги гӏадамал унтиялъе гӏилла щиб букӏарабали мухӏканго абизе кӏоларо.
Ленинаулалда ккараб лъугьа-бахъиналда бан тӏобитӏараб данделъиялда кӏалъалаго гьадин абуна Казбек районалъул бетӏер Хӏажимурад Мусаевас: «Лъел мухъалъул жанисеб хӏалтӏи Ленинаулалда гьабун букӏана «Росабазул ракьазул чӏара-хьараб цебетӏей» абураб федералияб программаялда рекъон. Амма объект тӏубанго бан бахъун гьечӏо жеги. Хӏадурун гьечӏо гьелъул техникияб экспертиза ва биччан гьечӏо лъимги. Гьабун гьечӏо лъел мухъазул хӏалбихьиги, рорцун гьечӏо рогӏороялъул роценалги гьеб битӏизабун лъун бугищалиги», — ян.
Патӏимат Султӏанмухӏамадова,
Избодин Мухӏамадов