Сахлъиялъе пайдаяб диналъ гьукъуларо

Прививкабаздаса инкар гьабизе ихтияр буго, амма…

Республикаялъул сахлъицӏуниялъул идарабаз ахӏи балеб буго республикаялда месед унти тӏибитӏиялъул хӏужаби цӏикӏкӏунел ругилан. Январь моцӏалда жаниб месед унтиялда щаклъи бугев 44 чи вугин республикаялдаян лъазабун букӏана Сахлъицӏуниялъул министерствоялъги.

Месед унти бахиналъул хӏужаби ахираб лъабго соналда жанир цӏикӏкӏунел руго. 2016 соналда Дагъистаналда месед унти бахарав лъабго чи гурони вукӏун ватичӏони, 2017 соналда унтаразул къадар 98-ялде бахана. 2018 соналдайин абуни унтаразул къадар лъабго нухалъ цӏикӏкӏана (280 чи). Сахлъицӏуниялъул министерствоялъ месед унти тӏибитӏиялъе гӏиллалъун рикӏкӏунеб буго гӏадамаз прививкабаздаса инкар гьаби. Прививкабазул хӏакъалъулъ Интернеталдасан рицунел харбазухъ гӏенеккидал, гӏемерисел хӏинкъулел руго вакцинация гьабизе. Гӏаммаб къагӏидаялда прививкабаздаса инкар гьабиялъе гӏилла щибали ва халкъалда гьоркьоб гьелдехун кинаб бербалагьи бугебали, Интернеталдаса ва цогидал ресаздаса пайда босун, цӏех-рех гьабуна нижецаги.

Гьал хадур рехсарал жавабазда гьоркьоса дандекколеб тӏасабище, бокьани гьелъие гӏиллаги хъвай.

1) Прививкабазул календаралда рекъон, киналго прививкаби гьарула.

2) Цо-цо прививкабаздаса инкар гьабула.

3) Вакцинабазулъ ругел жал чорхолъе риччай диналде дандекколареб букӏиналъ, инкар гьабула.

4) Прививкабазул пайдаялда божуларо, гьел сабаблъун лъимер унтизе рес буго.

Гӏемерисез тӏасабищана кӏиабилеб жаваб. Цо-цо привикаби гьоркьор риччалел руго. Жал гьаричӏого цӏалул идарабазде лъимал къабул гьаруларел прививкаби хутӏизегӏан, цогидал прививкабаздаса инкар гьабулеб буго гьез.

Щивав чиясул ихтияр буго прививкаялдаса инкар гьабизе. Амма прививкаби гьаричӏел лъимал, ахирал анкьазда республикаялда месед унти тӏибитӏун букӏиналда бан, лъайкьеялъул идарабазде риччалел гьечӏо.

Прививкабазул хӏакъалъулъ

пикраби

Хадижат, щуго лъимадул эбел: «Дица дирго лъималазе гьабулеб цогӏаги прививкаялдаса инкар гьабичӏо. Тохтурзаби Аллагьас нилъее сабабалъе тӏамурал гӏадамал руго».

Хӏамзат: «Бил Гейтс тохтурищха кколев? Довлъидал прививкаби тӏиритӏизарулезул аслияв чи. Амма гьес жиндирго лъималазе гьарулел гьечӏоха прививкаби. Дунялалъулго халкъалъул къадар дагь гьабиялъе ургъараб хӏилла буго вакцинация».

Шамил: «Цониги прививка гьабизе бегьуларо. Цониги прививкаялъул пайда букӏин чӏезабураб хӏужаги гьечӏо. Къваригӏараб жо буго гӏадамаз, хасго тохтурзабаз кӏиябго пикруялъул: прививкаби гьарейилан абулезулги, гьаризе бегьуларин абулезулги далилазухъ халгьабизе. Гьебмехалда бегьула, анализги гьабун, къимат кьезе. Рекламаялъги телевизоралъги махсараде кквезе щай чӏолел?

Шагьрузат: «Цониги прививка гьабичӏо, гьезул пайдаги гьечӏо, зарал гурони».

Гӏабидат: «Дица лъимадуе цохӏо БЦЖ (туберкулезалде данде) прививка гурони гьабичӏо. Цогидал прививкаби гьаризеги ракӏалда гьечӏо. Прививка гьабураб лъимадеги бахине рес бугелъул бокьараб унти. Кинаб букӏаниги прививка гьабураб лъимер 21 къоялъ гьеб унтул гьитӏинаб бутӏа чорхолъ бугеблъун рикӏкӏунин абула. Гьеб вакцина гьабураб лъимер лъималазул ахикье яги школалде, прививкабиго гьаричӏел яги цереккунго гьел гьарурал лъималазда цадахъ букӏунеб буго. Иммунитет загӏипаб лъимаде унти хехго бахине рес бугелъул».

Гӏайшат: «Дица лъималазе цогӏаги прививка гьабизе биччачӏо. Батӏи-батӏиял вакцинаби кин гьарурал ругелали халгьабизе бегьула Интернеталдасан яги бокьарав тохтурасда цӏехезе бегьула. Батӏи-батӏиял унтабазде данде вакцинаби гьарун рукӏуна гьел унтаби ругел гӏадамазул биоматериалалдаса яги гьеб унтудалъун хварал гӏадамазул клеткабаздаса. Диналда рекъон, нажасаб жоялда квер хъвазе бегьулареб мехалда, гьеб чорхолъе биччазеги бегьуларин рикӏкӏуна дица. Прививкабазулъ дагьаб къадаралда рукӏуна лъамамесед, формальдегид (рак унти ккезабулеб жо) гӏадал заралиял жал. Нижер гӏагарлъиялъул гӏадамазги инкар гьабула прививкабаздаса».

Исламалда рекъон

Ахираб заманалда гӏемер бицунеб буго кинаб бугониги вакцина нажасаб жоялъул гьабураб бугин, гьединлъидал чороклъи чорхолъе биччайги диналда дандекколарин абун. Батӏи-батӏиял унтабазде данде гьарулел вакцинаби чорокабщинаб жоялъул, унтарал гӏадамазул ва хвараб боцӏул клеткабаздаса гьарурал рукӏунин, гьединлъидал, исламалда рекъон, прививкаби гьаризе бегьуларин абураб пикру битӏараб бугищ? Гьелъул хӏакъалъулъ гӏалимзабазул пикру цӏехана ДРялъул муфтияталъул централияб округалда вугев вакил Идрис Асадулаевасда.

«Исламалъ кӏвар кьола инсанасул рухӏияб ва чорхол сахлъиялде. Пикру гьабизе ккела исламалда гӏибадат гьабигицин инсанасул сахлъиялъе пайда бугеблъун букӏиналъулги. Исламалъ рахъккола сахаб къагӏидаялъ гӏумру гьабиялъул. Прививкабаз ва дарабаз инсанасул сахлъиялъе зарал гьабулеб гьечӏелдаса нахъе гьел гьукъаралги гьечӏо», — ян абуна Идрис Асадулаевас.

Тохтуралъул пикру

Махӏачхъалаялъул лъималазул №5 поликлиникаялъул педиатр Патӏимат Шамсудинова:

«Ахирал соназда меседалъ ва паротиталъ (свинка) унтаразул къадар цӏикӏкӏунеб буго. Гьелги рукӏана церего кӏочон тарал унтаби. Халкъалда гьоркьор тӏиритӏизарулел ругел батӏи-батӏиял харбал сабаблъун, цо-цояз прививкабаздаса инкар гьабизе байбихьана. Гьанжего гьанже прививка гьабураб лъимадаса прививка гьабичӏеб лъимаде унти бахине рес буго. Масала, полиомиелиталде данде прививка гьабурал тӏоцересел къоязда лъимадулъ букӏуна гьеб унтул инфекция. Гьелда данде къеркьолаго, щулалъулеб букӏуна лъимадул иммунитет. Лъимадуе прививка гьабурал къоязда гьеб, прививкаго гьабичӏеб лъимада аскӏобе биччани, прививка гьабичӏелде инфекция бахине рес буго. Гьединлъидал прививка гьабураб лъимер бугеб лъайкьеялъул идараялде прививка гьабичӏеб лъимер къабул гьабизе бегьуларо. Прививкабиян абуни гьаризе рес буго батӏи-батӏияб заманалъ, лъималазул ригьалъухъ балагьун, ай прививкабазул календаралда рекъон», — ан бицана тохтуралъ.

Патӏимат Султӏанмухӏамадова