Чӏухӏизе мустахӏикъав ракьцояв
Москва шагьаралъул бищун лъикӏав тохтурги «Медицинаялъулаб идараялъул бищун лъикӏав нухмалъулевги»
Гьаб макъалаялда дие бицен гьабизе бокьун буго Москваялда гӏумру гьабун вугев дагъистанияв, Россиялъул мустахӏикъав тохтур Исмагӏил Гӏусмановасул. Гъоркьиса гьесие Москваялъул мэр Сергей Собяниница кьуна «Москваялъул бищунго лъикӏав бетӏерав тохтур» абураб цӏарги дипломги.
Исмагӏилил махщалие тӏадегӏанаб къиматги кьолаго, гьадин абуна Рималъул университеталъул профессор, тохтур, дагъистанияв Жалал Сагӏидбеговасги:
— Дунялалда дир руго гӏемерал гьудулзаби-тохтурзаби. Гьезда гьоркьовги бищун лъикӏазул цояв ккола Исмагӏил. Гьесда лъала чанго батӏияб мацӏ. Гьесулъ гьечӏо гӏамал кӏодолъи, кидаго хӏадурав вуго кумекалъе вачӏине. Гьеб кинабго лъикӏабщиналде тӏадеги кӏудияб махщел буго гьесул гӏуцӏарухъан ва нухмалъулев хӏисабалдаги.
Исмагӏил Гӏусманов — Москваялъул бетӏерав педиатр, Н. И. Пироговасул цӏаралда бугеб РНИМУялъул клиникаялъул директор, З. А. Башляевалъул цӏаралда бугеб ДГКБялъул бетӏерав тохтур, Бафаллоялда бугеб университеталъул госпиталалъул (США) Хӏурматияв профессор, Дагъистаналъул халкъияв тохтур. Гьавуна гьев Мелъелтӏа росулъ. Исмагӏилица кӏиго сон тӏубайдал, хъизан гочана Махӏачхъалаялде. Гьений эбел цӏализе лъугьана медучилищеялде. Школалда цӏалулев Исмагӏил гӏемер щолаан больницаялде эбелалъухъе, гьесие цӏакъ бокьулаан гьелъ унтарал сах гьурулел ругеб куцалъухъ балагьизе. Гьел лахӏзатазго бачӏана Исмагӏилихъе тохтурлъун вахъинин абураб анищги. Махӏачхъалаялъул №5 школа лъугӏарав гӏолилав цӏализе лъугьана Дагъмединституталъул педиатриялъул факультеталде. Гьелдаса хадув цӏалана РСФСРалъул Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул Москваялъул НИИялъул педиатриялъул ва лъималазул хирургиялъул аспирантураялда. 1988 соналда цӏунана медицинаялъул кандидатасул цӏаралъе диссертация. 1991 соналде щвезегӏан хӏалтӏана Дагъмединституталда доцентлъун. 1990 соналда цӏализе ана СШАялде. 1992 соналда лъугьана НИИялъул педиатриялъул докторантураялде ва 1996 соналда гьев вахъана медицинаялъул гӏелмабазул докторлъун. 2012 соналдаса байбихьун нухмалъи гьабулеб буго бищунго кӏудиязул цояблъун кколеб, Москва шагьаралъул лъималазул больницаялъе.
— Исмагӏил, кӏиго соналъ шагьаралъул бищунго лъикӏаблъун рикӏкӏараб гьеб хӏикматаб больницаялъул хӏакъалъулъ щай бицунареб?
— Нижер больница ккола бищунго гӏолохъанаб ва бищунго лъикӏазул цоябги. Нижеца кӏудияб баркала кьола Москваялъул хӏукуматалъе больницаялъул коллективалъул хӏалтӏуе кьураб тӏадегӏанаб къиматалъухъ. Больницаялъул тохтурзабазги жидерго лъай борхизабула Италиялда, Гӏизраилалда, Германиялда, Чехиялда, Великобританиялда, Югалъулаб Кореялда. Нижехъеги рачӏуна цогидал улкабаздаса делегациял. Дагьал церегӏан нижеца къабул гьаруна Шри-Ланкаялдаса гьалбал. Жибго больницаялъул хӏакъалъулъ бицани, гьениб буго 810 лъимадуе бакӏ. Лъагӏалида жаниб медицинаялъулаб кумек щола 170 азарго лъимадуе. Тохтурзабазул гьоркьохъеб харж бахуна 150 азарго гъуршиде. Больницаялда хӏалтӏулеб буго РМАПОялъул 12 кафедра, Н.И. Пироговасул цӏаралда бугеб РНИМУЯлъул щуго кафедра, университетаталъул кӏиго клиника. Цоялъе нухмалъи дицагоги гьабула.
— Мунги цӏалана Америкаялдаги ва Европаялъул цогидалги пачалихъаздаги. Гьениб щвараб лъаялдаса пайда босулищ жакъасеб дурго хӏалтӏуда?
— Гьайгьай, босула. Амма ракӏбохула цогидал улкабазул клиникабаздаса къураб хӏалтӏи нилъер гьанибги гьечӏеблъи бихьидал. Ракӏчӏун абизе кӏола Москваялда гӏадаб лъималазул тӏалаб гьабулеб больница кибго гьечӏилан.
— Исмагӏил, кинав вукӏине кколев унго-унгояв лъималазул тохтур?
— Педиатр — гьев ккола цӏакъго жавабчилъи цӏикӏкӏарав тохтур. Гьес хӏехьезе ккола лъимерги гьелъул гӏодиги, унтиги ва цогидаб гӏамалги. Унтарасдаги тохтурасдаги гьоркьоб бугеб бухьенлъун ккола больницаялда цӏолел анкетабиги. Гьениб унтараз хъваралда рекъон, кьола тохтурасул хӏалтӏуе къиматги. Гьенир ратарал бадирчӏваяздеги кӏвар кьола нижеца.
— Россиялъул регионаздаса унтарал рачӏунищ нужехъе?
— 30 процент лъималазул регионаздаса рачӏаразул букӏуна. Нижгоги гӏемер щола регионазде. Дагьал церегӏан руссана Магаданалдаса ва Камчаткаялдаса. Ахираб чанго соналъ больницаялъул тохтурзабазул кумек щвана щуазарго лъимералъе.
— Нуж ккола «Медицинаялда волонтерал» абураб конкурсалъул лауреаталги. Больницаялда тӏоритӏулел цо-цо тадбиразул хӏакъалъулъги бицани бокьилаан.
— Нижеца кидаго бухьен ккола унтарал лъималазул улбузулгун, гара-чӏварула гьелгун, гьабула бичӏчӏикьеялъулаб хӏалтӏиги. Гьединго больницаялда хӏалтӏулеб буго лъимаде ругел яги заман щвелалде лъимал гьарурал улбузе школаги. Гьеб кинабгоги буго чӏобого гьабулеб иш. «Эбел-инсуе медицинаялъулаб кумек, гӏакълу» абураб рубрикаялда дунгоги чанго нухалда вахъана цеве. Гьенире ахӏула лъикӏаб лъай бугел тохтурзаби ва бицуна батӏи-батӏиял унтабазул хӏакъалъулъ. Гьединго тӏоритӏула рагьарал нуцӏбузул къоялги. Байрамазде дандеккезарун лъималазе кьола сайгъаталги.
— Гьединал тадбираз квалквал гьабулищ тохтурасул аслияб хӏалтӏуе?
— Гьелъул гӏаксалда, гьединал тадбираз коллектив дагьабги гъункараблъун гьабула. Дир хӏисабалда, кидаго лъималазул унтул ургъалида нижги ругони, гьезда кинха унти кӏоченеб. Гьединлъидал нижецаги хӏаракат бахъула гьезда жидерго унтаби кӏоченаризе ва гьезие гьими сайгъат гьабизе.
Нижеца больницаялда тӏобитӏулеб бищунго кӏудияб ва кӏвар бугезул цояблъун ккола санайил тӏоцебесеб июналда тӏобитӏулеб «Лъималазул сахлъиялъул ва хӏинкъигьечӏолъиялъул фестиваль». Гьеб заманалда тӏоритӏула машгьурал артистазул ва лъималазул къокъабазул концертал, хӏалтӏула лъималазул махщелчилъиялъул павильонал, махщелчилъиялъул мастер-классал. Гьединго байрам гӏуцӏараз лъималазе кьола сайгъаталги.
— Нужер больницаялда кидаго рукӏуна хиса-басиял, цӏигьариял…
— Битӏараб буго. Гьал къоязда рагьана медицинаялъул тӏадегӏанаб технологиялдалъун хьезабураб нейрохирургиялъулаб отделение. Гьединго цӏигьарурал лъималазе рагьана патологиялъулаб отделениеги.
— 2017 соналда «Лъагӏалил менеджер» абураб Тӏолгороссиялъул конкурсалда дуца ккуна тӏоцебесеб бакӏ. 2018 соналда мун вахъана Москва шагьаралъул бищунго лъикӏав тохтурлъун, бергьана «Медицинаялъулаб идаралъул бищунго лъикӏав нухмалъулев» конкурсалда. Гьединго больница кӏиго соналъ рикӏкӏана бищунго лъикӏаблъун. Гьел киналго бергьенлъабазул балъголъи сундулъ бугеб?
— Кинаб бугониги балъголъи гьечӏо гьениб. Гьеб буго 1500 тохтурасдаса гӏуцӏараб коллективалъул жавабчилъи цӏикӏкӏараб кӏудияб хӏалтӏул хӏасил. Кӏиабизеги, гьабулеб хӏалтӏи бокьи ва гъираялда гьаби.
— Мун кколаха Москваялъул бетӏерав педиатрги, университеталда цебе бугеб педиатриялъул клиникаялъул директорги, педиатриялъул журналалъул бетӏерав редакторги, медицинаялъул батӏи-батӏиял цолъабазул ва гӏуцӏабазул членги. Дур аслияб хӏалтӏуе гьеб киналъуго квалквалгойищха букӏунареб?
— Мун бицун божа, букӏунаро. Гьелъ тӏадеги гъира базабула хӏалтӏуде, махщелги жеги камил гьабула.
Патӏимат Расулова