Унтуде данде прививкаби гьаризе инкар гьабуразул къадар бахана 15000 чиясде
Гьабсагӏат ругел баяназда рекъон, республикаялда месед унти бахун буго 154 чиясде. Гьебги буго хехго бахунеб ва цебеса цебе унеб унти.
Прививка гьабичӏев ва цевеккун меседалъ унтичӏев чиясде цӏакъ хехго бахуна гьеб. Жиндир заманалда тохтурасухъе бачун бачӏараб унтараб лъимер хехго сах гьабизеги кӏола.
Цебе, месед унтуда данде вакцинация гьабулареб заманалда, гӏемерисел лъимал холел рукӏана меседалъ унтун. 2019 соналъул байбихьуда Грузиялда, Украинаялда месед унтиялъ гӏадамал хвеялъул хӏужабиги ккана.
Республикаялда месед унти бахарал къо-йидаса къойиде цӏикӏкӏунел рукӏиналда бан, ДРялъул хӏукуматалъ, Сахлъицӏуниялъул министерствоялъ, Роспотребнадзоралъул управлениялъ ахӏи балеб буго ва халкъалъе бичӏчӏикьеялъул тадбирал тӏоритӏулел руго.
24 апрелалда, «Дагъистан» РИАялда тӏобитӏараб дандчӏваялда, ДРялъул сахлъицӏуниялъул мурадалда халкъалъе медицинаялъулаб кумек гьабиялъул отделалъул начальник Муслимат Хӏасановалъ ва ДРялъул муфтияталъул вакил, исламияб медицинаялъул специалист Мухӏамад Гӏабдурахӏмановас бицана месед унтудаса цӏуниялъул ва прививкабазул хӏакъалъулъ.
Муслимат Хӏасановалъул баяналда рекъон, меседалъ унтаразул къадар цӏикӏкӏин бараб буго прививкабаздаса инкар гьабулезул къадар цӏикӏкӏиналда.
«2010-2011 соназда республикаялда прививкабаздаса инкар гьабулезул 200-300 чи вукӏун ватани, гъоркьиса гьединазул къадар 15000-ялде бахана. Абизе бегьила республикаялда прививкабазде данде информациялъулаб рагъ унеб бугин. Интернеталда бицунеб букӏуна, вакцинаби квешал ругин, гьез лъимер унтизабулин, цере гӏадинал вакцинаби гьанже гьечӏин, медицинаялъул хӏалтӏухъабаз гьел жидеего гьаруларин абун. Гьел руго кьучӏ гьечӏел харбал. Вакцинаби цӏунизе цӏорорал камерабиги, цогидаб хӏажатаб техникаги буго республикаялда.
Абула советияб заманалъул вакцинаби лъикӏал рукӏанин, гьанже лъикӏал гьечӏин. Гьеб пикруги мекъаб буго. Цебеялде дандеккун гьанже ругел вакцинаби гӏезегӏан лъикӏалги рацӏцӏадалги руго. Меседалде данде прививкаби гьаризеги хӏалтӏизабула кӏиго батӏияб вакцина – месед унтул бакъвараб (сухая) вакцина ва месед унтуде данде гьабулеб «чӏагояб» вакцина. Гьеб кӏиялъулго хӏакъалъулъ ва гьелда гъорлъ рукӏунел жалазул хӏакъалъулъ бокьарав чияс цӏализе бегьула Интернеталдасан. Чӏагоябин абулеб вакцинаги букӏуна гӏадамасе зарал гьабулареб хӏалалда загӏип гьабураб. Киналго вакцинабиги руго нилъерго улкаялда гьарурал.
Гӏемерисезда бичӏчӏулеб гьечӏо месед унтул инфекциялдаса хадур кколел захӏмалъабазул хӏакъалъулъ. Гьел жиндир заманалда больницаялде ккани, сах гьаризе кӏола, амма рокъорги чӏун унти сах гьабизеян лъугьани, гьелъул жаваб тохтурзабаз
кьоларо. Месед унтиги байбихьула ОРВИ яги ОРЗ (мегӏерччин, къватӏул унти) унтабазулго гӏадал гӏаламатаздалъун. Гьединлъидал, эбел-инсуца рокъорго сах гьарулелинги абун, лъимал жеги захӏматаб хӏалалде ккезарула.
Цо-цояз абула жидер лъимер загӏипаб бугин, аллергия бугин, гьединлъидал прививкаби гьаризе инкарги гьабула. Нагагь лъимер унтун бугони, тохтурас жинцаго нахъбахъула прививка гьабиялъул заман, гьеб сахлъизегӏан. Киназдаго лъазе кколеб жо буго, загӏипал ва унтарал лъималазде месед унти бахани, гьеб цӏакъго захӏмалъула хӏехьезеги», — ян бицана Муслимат Хӏасановалъ.
Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул хӏалтӏухъаналъ лъазабуна, захӏматал унтабаздаса цӏуниялъул «АКДС» прививка гьабичӏел лъималазде хӏалцен ва щокърол унти бахани, цӏакъго захӏмалъизе ва лъимер хвезецин бегьулин.
Прививкабаз гьабизе бегьулеб заралалъул хӏакъалъулъ цӏехедал, Муслимат Хӏасановалъ абуна гӏадатияб аспириналъцин зарал гьабизе бегьулин. Амма прививка гьабичӏолъиялъ лъимаде месед бахани, унтуца гьабулеб зарал цӏакъго кӏудияб букӏунин, прививка гьабун хадуб ккезе бегьулеб
захӏмалъиялдаса. Прививкаби раккилалдего меседалъ унтарал гӏадамал беццлъулаан, гӏинкълъулаан.
Исламияб медицинаялъул специалист Мухӏамад Гӏабдурахӏмановас бицана инсанасул сахлъи цӏуниялъе гьабулеб дару исламалъ гьукъулареблъиялъул.
«Тӏадегӏанав Аллагьас Къуръаналда абулеб буго: «Нужедаго лъалеб батичӏони, лъалезда цӏехе», — ян («ал-Анбияъ» сурат, 7 аят). Гьаб суалалъулъги лъалеллъун ккола медицинаялъул хӏалтӏухъаби. Имам Нававиясги гьедин гьабулаан, гьесухъе медицинаялъул рахъалъ щиб бугониги цӏехон гӏадамал рачӏиндал. Тохтурзабаз, гӏадамал унтиялъе хӏинкъи бугин абулеб бугони, гьезухъ гӏенеккизе ккола. Гьединлъидал диналъ гьукъуларо инсанасул сахлъиялъе гӏоло гьабулеб тадбир. Щайгурелъул сахгьари суннат буго. Жиндирго сахлъиялъул тӏалаб гьабулаан свалат-салам лъеяв аварагасги ва цогидаздаги абулаан сахлъи цӏунейин.
Исламалъ гьукъараб буго гъорлъ нажас бугеб жо хӏалтӏизабизе. Амма байбихьуда жиндир букӏараб формаги хисараб, жиндаса цогидаб жо лъугьинабураб дару яги прививка хӏалтӏизабизе гьукъараб гьечӏо. Гьелъ инсанасул сахлъи цӏунизе квербакъулеб бугелъул. Исламалда прививкабазги дарабазго гӏадинаб бакӏ ккола», — ян бицана Мухӏамад Гӏабдурахӏмановас.
Патӏимат Султӏанмухӏамадова