Экономикаялъул ва политикаялъул рахъалъ араб соналъе цо-кӏиго рагӏиялдалъун чӏванкъотӏараб къимат кьезе захӏмат буго. Щайгурелъул халкъалъул гӏумруялъулъ ккарал лъугьа-бахъиналги батӏи-батӏиял ругелъулха.
Дагъистаналъул хӏукуматалъул бетӏер Артем Здуновас абухъе, 2019 соналъ республикаялъул экономикаялъул цебетӏей борцуна 1,1 проценталдалъун. Гьеб гӏей гьечӏеб бугин абизе бегьиларо, щайгурелъул арал соназде дандеккун гӏемерал субъектазул гуро бугеб гьедигӏанабцин цебетӏей. Мисалалъе, Россиялдаго 2018 соналда гӏадамазул харжал цӏикӏкӏине кколел рукӏун ратани 3,4 проценталъ, хӏакъикъаталдаги цӏикӏкӏана гӏицӏго 0,5 проценталъ.
Экономикияб цебетӏеялъул хӏасиллъун, лъалеб букӏахъе, букӏине ккола кагътида саламатал тарихал рихьизари гуреб, тӏоцебесеб иргаялда, гӏадамазул хӏакъикъияб рукӏа-рахъин лъикӏлъизаби. Жакъа Россиялда моцӏрое щолеб гьоркьо-хъеб харжалъул бицани, нилъер республикаялда беццилеб хӏал гьечӏо. Амма ракӏ гӏодобе биччазабулеб жо буго нилъер жамгӏияталда гьеб суалалде кӏвар кьезе байбихьун букӏин. Гьелъие нугӏлъи гьабула учительзабазе, тохтурзабазе харж, лъималазе бачӏунеб пособие цӏикӏкӏинабиялъул мурадалда, ахираб заманалда Халкъияб Собраниялъул депутатаз къабул гьарурал цо-цо хӏукмабаз, ва гьединго В. Путинил указаздалъун гӏумруялде рахъинарулел ругел миллиял проектазда рекъон республикаялда гьабулеб хӏалтӏи лъикӏлъулеб букӏиналъ.
Нилъер республикаялда, масала, Росдал магӏишаталъул министерствоялъул баяназда рекъон, 2019 соналда ран лъугӏизарун, хӏалтӏизе кьун руго спорталъул кӏалгӏаби, ФАПал, 120,4 километралда газ бачунел рогӏрал, 61,5 километралъул манзилалъ бачана лъим.
Гӏамм гьабун босани, гьеб ра-хъалъ иш квеш гьечӏолъи бихьула Россиялъул президент В. Путиница республикаялъул экономикияб ва социалияб рахъ цебетӏезабиялъулъ лъураб бутӏаялъе гӏоло Дагъистаналъул бетӏер Владимир Васильевасе кӏиабилеб даражаялъул «Ватӏаналъе гьабураб хъулухъалъе гӏоло» орден кьеялдасанги.
Гьединго лъикӏаб ишлъун ккана Дагъистаналъе лъикӏаб хӏалтӏухъ федералияб бюджеталдаса 1,2 млрд гъурщил грант кьейги. Гьеб гӏарац кибе харж гьабизе бугебали республикаялъул нухмалъулез дандбалеб буго жамгӏиял гӏуцӏабаздаги.
2019 соналда 20 сон тӏубана нилъер республикаялде халкъазда гьоркьосел хъачагъал кӏанцӏаралдасаги. Гьеб лъугьа-бахъин республикаялда Россиялъул президент Владимир Путинги вачӏун, кӏудияб политикияб даражаялда тӏобитӏана. Гьелъул хӏасиллъунги ккана Дагъистаналъул ополченцазул кӏвар цӏикӏкӏинаби ва хасаб закон бахъиялдалъун гьел кӏодо гьаризе хӏукму гьаби.
Лъикӏал ишазда гъорлъ рехсезе бегьула республикаялъул нухмалъиялде цӏиял гӏадамал рачине хӏаракат бахъиги, гьениб тухумчилъиялде данде гьабулеб къеркьейги. Амма квешаб рахъ буго нилъер миллиял мацӏал, миллатазул маданият цӏуниялде, гьел лъазариялде хашаб бербалагьи букӏин. Гъоркьиса Халкъияб Собраниялъул депутаталгун, жамгӏиял гӏуцӏабигун цадахъ лъугьун гьеб рахъалъ чанго тадбирал тӏоритӏаниги, гӏунгутӏаби хутӏулел руго.
Республикаялда лъикӏ ккана гьитӏинаб ва гьоркьохъеб бизнес цебетӏеялъул миллияб программа тӏубаялъул ишги. Гьеб мурадалъе харж гьабизе бихьизабун букӏана 525 млн гъурущ.
Гъоркьиса хиса-басиял ккана хӏукуматалъул хъулухъазда ругел кадрабазулъги. Ахирал соназда миллаталъул рахъ хӏисабалде босичӏого, гӏицӏго профессионалияб лъаялъул кьучӏалда кадраби тӏаса рищи билълъанхъизабулеб бугониги, хӏукуматалъул тӏадегӏанал хӏалтӏабазда ругел магӏарулазул къадар дагьлъичӏин абизе бегьула. Конституциялъулаб судалъул нухмалъулесул, Халкъияб Собраниялъул председателасул заместителасул, республикаялъул Хӏисабалъул палатаялъул нухмалъулесул, Дагъистаналъул хӏукуматалъул председателасул заместителасул, республикаялъул Жамгӏияб палатаялъул председателасул хъулухъазда хӏалтӏулел руго магӏарулал. Жакъа республикаялъул
хӏукуматалъул къого министерствоялъул щугоялда нухмалъулеллъунги руго магӏарул халкъалъул вакилзаби. Гьединго республикаялъул комитетазул цо-цоязул нухмалъулеллъунги руго гьел. Амма республикаялда гӏумру гьабулезул лъабил бутӏа кколеб нилъер миллаталъул кадрабаздехун нухмалъулез дагьаб цӏикӏкӏун пикру буссинабуни лъикӏаб букӏинаан.
2019 сон бечедаб букӏана юбилеяздалъунги. Масала, 130 сон тӏубана революциялъул хӏаракатчи Чӏохъа Гӏумаров Мухӏамад гьавуралдаса; 110 сон тӏубана пачалихъияв ва жамгӏиявгун политикияв хӏаракатчи Хӏажимурад Хашаев ва Дагъистаналъул халкъияв артист, Авар театралъе кьучӏ лъурав Гӏабдурахӏман Магаев гьаруралдаса.
100 сон тӏубана генерал-полковник, рагъул гӏахьалчи Мухӏамад Танкаев, машгьурав хъвадарухъан Мухӏамад Сулиманов, СССРалъул
халкъияв учитель, Кӏудияб Ватӏанияб рагъул гӏахьалчи Булач Хӏажиев гьаруралдаса.
Исана 70 сон тӏубана советияв ва Россиялъул археолог, гӏалимчи, Россиялъул Гӏелмабазул академиялъул академик Хизри Гӏамирхановасулги. Республикаялда, гьел кӏодо гьарун, батӏи-батӏиял тадбиралги тӏоритӏана.
Гьединалго юбилеял тӏоритӏана магӏарул районаздаги. Масала, Гъуниб, Болъихъ, Цӏумада, Чӏарада, Хунзахъ, Шамил районазда. Кӏодо гьабуна районал гӏуцӏаралдаса 90 сон тӏубаялъул юбилеял.
Кин батаниги, аралда хадуб ракӏ хвеларо. Гьелдаго цадахъ, жеги лъикӏал хӏасилалги щун, нилъ рохизе хъванги батаги цӏияб соналда.