Кӏудияб Ватӏанияб рагъул кор боркьараб 1942 соналда, гӏарзаги кьун, фронталде ана Болъихъ районалъул Хелекьуриса Султӏан Гӏабдусаламов. Рокъор хутӏана гьесул лъади ва лъабго гьитӏинав вас. Гьеб заманалда гьезул бищунго гьитӏинав Абулкъасимил букӏана лъагӏелги анлъго моцӏги.
Кӏудияб Ватӏанияб рагъ лъу-гӏидал, рокъове эмен вуссараб заманалда, Абулкъасим вукӏана анлъго сон барав вас. Фронталда щварал инсул рагъулал шапакъатаздаса вохун вукӏунаан гьев. Амма рохелалда цадахъ рокъосезе рахӏат хвезабулеб букӏана Султӏание фронталда щварал ругъназ гӏакъуба кьолеб букӏиналъ. Инсуеги, жеги судулел ругъналгун рагъдаса тӏадруссарал цогидал росуцоязеги ва унтаразеги хӏакъикъаталдаги гьечӏеб медицинаялъулаб кумекалъ бижун батила Абулкъасим Султӏановасулъ тохтурлъун вахъине анищ. Гьесул гӏумруялъул 14 сон тӏубайдал, ахираталъул рокъове ана эмен. Лъикӏал къиматазда лъугӏизабуна Хелекьури росдал анкьгосонилаб школа, хадусеб цӏали гьабизе ана Болъихъе, гьенив вукӏана интернаталда.
Болъихъ росдал школа лъугӏарав гӏолилас хӏукму гьабуна Буйнакскиялъул медицинаялъулаб училищеялде цӏализе лъугьине, гьенив педагогикияб училищеялда цӏалулев вукӏана Абулкъасимил кӏудияв вац Гъазлудинги.
Буйнакскиялъул медучилищеялда цӏалулеб заманалда Абулкъасимица жигараб гӏахьаллъи гьабулаан жамгӏиябгун спортивияб гӏумруялъулъ. Гьев вищун вукӏана училищеялъул комсомолалъул комитеталъул секретарьлъун, волейболалъул командаялъул капитанлъунги.
Медучилище лъугӏизе хутӏун букӏана ункъо моцӏ. Абулкъасим ахӏула Буйнакск шагьаралъул ра-гъулаб комиссариаталде ва Советияб Армиялда рагъулаб хъулухъ гьабизе ине кколилан лъазабула. Гьедин, 1961 соналда гьев витӏула СССРалъул МВДялъул жанисел аскаразда рагъулаб хъулухъ гьабизе Свердловск шагьаралде. Магӏаруласул къамартӏлъиги рагъулаб хӏадурлъиги бихьидал, часталъул командованиялъул цебелъеялда рекъон, Уралалъул рагъулаб округалъул рагъулабгун тохтурзабазул комиссиялъ (ВВК) Абулкъасим Султӏанов цӏализе витӏана санитариял инструкторазул, Вильнюсалда букӏараб школалде. Гьениб медицинаялъулаб комиссия гьабулаго, терапевтлъун хӏалтӏулев подполковник Дадоновас дагъистаниясда цӏехола мун киса, кив цӏаларавин, кин гьеб школалде ккаравин. Абулкъасимица жавабал кьедал, гьес гӏолохъанчиясда малъула, Буйнакскиялъул медучилищеялда рагӏалде бахъинчӏеб цӏали, Вильнюсалъул медучилищеялда лъугӏизабизе рес кьеян, санинструкторазул школалъул директорасухъе гӏарза хъваян. А. Султӏановас подполковникас ма-
лъухъе гьабула, амма гьесул гӏарзаялъе школалъул директорас инкар гьабула ва гьес Литва ССРа-лъул МВДялъул министрасухъе цӏидасан гӏарза хъвала.
— Цо къоялъ рагъулаб часталде бачӏана Литваялъул жанисел ишазул министрас дида хадуб битӏараб машина, — ян ракӏалде щвезабуна Абулкъасимица. — Дун гьесухъе вачана, гьесги воха-хинлъун къабул гьавуна. Щиб, дир вас, мун къварид гьавулевищ вугевилан цӏехана. Гьесул буюрухъалда рекъон, дие кьуна Вильнюсалъул медучилищеялде дарсазде хьвадизе пропуск.
Гьедин, Буйнакскиялъул мед-училищеялда гьоркьоса къотӏун букӏараб цӏали Абулкъасимица лъугӏизабуна Вильнюсалъул медучилищеялда ва гьениб гьесие щвана кӏиго мацӏалда хъвараб дипломги. Санинструкторазул школаги мед-училищеги лъугӏизабун, Свердловскиялде тӏадвуссарав Абулкъасим тӏамуна рагъулаб часталъул санитарияб бутӏаялъул фельдшерлъун. Гьев часталъул коммунистаз КПССалъул кьеразулъе восула ва гьесул тӏадегӏанаб медицинаялъулаб лъай босизе пикру ккола. Рагъулаб хъулухъалъул заман лъугӏизе лъабго моцӏ хутӏидал, гьес часталъул командованиялде гӏарза хъвала жив мединституталде цӏализе лъугьине экзаменазде хӏадурлъизе виччаян. Гьесул гьари къабул гьабула ва Свердловскиялъул медицинаялъулаб институталде экзаменалги кьечӏого восулев вукӏарав гьев Дагъистаналде тӏадвуссуна. Доб заманалда ДГМИялъул вукӏарав ректор Мухӏамад Макъсудовас жиндихъего вачӏарав гӏолохъанав сержантасда лъазабула, мун киназего гӏаммал шартӏазда цӏализе восизе вугин. Абулкъасим Султӏановас бергьенлъиялда кьола ДГМИялде цӏализе лъугьиналъул экзаменал ва 1964 соналъул тӏоцебесеб сентябралда байбихьула сах гьариялъулаб факультеталда цӏализе. Дагъмединституталда цӏалулеб анлъго соналда жаниб А. Султӏановас тӏадчӏун лъазаруна медицинаялъулал гӏелмаби, цӏикӏкӏун бокьулаан нейрохирургия, гӏахьаллъи гьабулаан машгьурав нейрохирург, жиндирго районцояв Рашидбег Гӏумахановас нухмалъи гьабулеб букӏараб студентазул гӏелмияб кружокалъул хӏалтӏулъ. Цӏалиялда цадахъго, рокъосан рес гьечӏолъиги хӏисабалде босун, Абулкъасим хӏалтӏана ДГМИялъул кафедраялъул лаборантлъун, республикаялъулаб централияб больницаялъул нейрохирургиялъулаб отделениялда фельдшерлъун.
1970 соналда мединститут багӏараб дипломалда лъугӏизабурав Абулкъасим гьенивго ординатураялда цӏализе ва хӏалтӏизе тезе кколаан. Гьеб нухалдаги ректор Макъсудовас гьеб хӏужа хӏисабалде босичӏо ва Султӏанов хӏалтӏизе витӏана Марий-Эл республикаялде. Иошкар-Ола шагьаралъулаб больницаялда байбихьана гӏолохъанав хирургасул захӏматалъулаб хӏаракатчилъи ва гьеб гьоркьоса къотӏичӏо 50-гӏанасеб соналъ.
Гӏадамал хирияв, хабар гьуинав, гьабулеб ишалде гъира бугев Абулкъасим гьеб больницаялъул коллективалъ къабул гьавуна, камиллъана махщелги. Амма тӏадеги лъай босизе бугеб гъираялъ гьесие рахӏат толеб букӏинчӏо. Гьесул анищ тӏубазе кӏудияб кумек гьабуна доб заманалда ДАССРалъул сахлъи цӏуниялъул министрлъун вукӏарав Наби Къураевас.
— Гьес Дагъистаналъул Сахлъи цӏуниялъул министерствоялъе кьун букӏараб цо бакӏ (квота) дие кьуна, ва дун цӏализе лъугьана Казаналъул мединституталъул клиникияб ординатураялде, — ян ракӏалде щвезабуна Абулкъасимица.
Махӏачхъалаялъул порталъулаб больницаялда хӏалтӏулев вукӏарав Дагъмединституталъул хирургия-лъулаб кафедраялъул нухмалъулев, профессор Герай Гераевасул гьариялда рекъон, 1976 соналда ординатура лъугӏизабун хадуб, Абулкъасим тӏадвуссана Дагъистаналде ва хӏалтӏизе лъугьана гьеб больницаялъул хирургиялъулаб отделения-лъул заведующийлъун.
Хирургиялъулаб махщел камиллъизабиялда цадахъго А. Сул-тӏанов хӏалтӏана медицинаялъулаб гӏелмуялда тӏадги. 1981 соналда Казаналъул мединституталда «Перитонит сах гьаби» абураб темаялда гьес цӏунана медицинаялъулал гӏелмабазул кандидатлъиялъе диссертация.
Дагьал гьечӏо Султӏановасул цӏар хӏурматалда рехсолел гӏадамал. Масала, Татарстаналъул Шаймурзино станциялдаса Роза Абдракиневалъ щибаб байрамалда баркалаялъул кагъат бачӏунаан тӏадбуссинабураб сахлъиялъухъ. Гьединго баркалаялдалъун А. Султӏанов ракӏалде щвезавула Тарумовкаялдаса Сергеевазул, Махӏачхъалаялдаса Ямовазул, Хановазул, Южно-Сухокумскиялдаса Ахӏмадовазул, Гъизилюрталдаса Хӏамзатовазул ва анцӏ-анцӏ цогидалги хъизамаз.
Хӏамид Аскерхановас абуна Абулкъасим Султӏанов вугин Дагъистаналъул бищунго лъикӏал, махщел бугел хирургазул цоявилан.
— Тӏолабго гӏумруялъ, ай 50 соналъ, гьес сах гьаруна ва хваликьа рорчӏизаруна аза-азар чи. Гьев вуго гьунар бугев гӏуцӏарухъан, гӏалимчи, ритӏухъав гьалмагъ, жинца гьабулеб ишалдехун тӏадегӏанаб жавабчилъи бугев магӏарулав. Дирго эбелалъе захӏматаб операция гьабизе дица гьесде божилъи гьабун букӏана, — ян.
Гьесие кьуна «ДРялъул муста-хӏикъав тохтур», «РФялъул мус-тахӏикъав тохтур» абурал цӏаралги. Дагъистаналъул пачалихъияб медицинаялъулаб академиялда цере гьарурал хъулухъазе гӏоло гьеб идараялъул медалалъе мустахӏикълъана, гьединго кьуна «Захӏматалъул ветеран» медальги. Гьев восун вуго Дагъистаналъул Кӏудияб Энциклопедиялдеги (БЭД).
Жиндирго гӏумруялъул гьудул Илажугьарида цадахъ гьез гӏезабуна лъабго лъимер: кӏиго вас ва цо яс. Гьесдаса мисалги босун, гьесул васасги ясалъги инсул махщел тӏаса бищана. Яс Мадинаца лъугӏизабуна Дагъистаналъул медакадемиялъул стоматологиялъулаб факультет. Хадубго лъугӏизабуна гьебго факультеталда клиникияб ординатураги, Москваялъул медицинаялъулгун стоматологиялъулаб университеталда аспирантураги. Гьениб гьелъ цӏунана медицинаялъулал гӏел-мабазул кандидатасул цӏаралъе диссертация. Гьабсагӏаталда хӏалтӏулей йиго Дагъмедуниверситеталъул терапиялъулаб стоматологиялъул кафедраялда ассистентлъун.
Инсул нухдасан унев вуго вас Шамилги. 1995 соналда, Дагъмедакадемияги лъугӏизабун, гьевги вахъана хирурглъун.
1999 соналда хирургиялъулаб ординатураги лъугӏизабун лъугьана аспирантураялде ва 2002 соналда бергьенлъиялда цӏунана медицинаялъулал гӏелмабазул кандидатасул цӏаралъе диссертация.
Шамил Султӏанов хӏалтӏулев вуго Дагъмедуниверситеталъул госпиталияб хирургиялъул кӏиабилеб кафедраялда. Абулкъасимил цогидав вас Дамирица лъугӏизабуна Дагъистаналъул пачалихъияб техникияб университет, хӏалтӏулев вуго инженерлъун.