Газеталде бачӏараб цониги кагъат кӏвар кьечӏого толаро
Дагъистаналда риччалел гӏемерисел газетазул ахирисеб гьумералда батӏи-батӏиял рубрикабазда гъоркь рукӏуна цӏалдолез СМСалъул кумекалдалъун ритӏун рачӏарал суалал. Гьеб буго хӏакимзабазухъа ва ихтиярал цӏунизе таразухъа кумекги щвечӏого, жидедаго законалги лъаларого, аскӏов гьикъизе, малъизе чиги гьечӏого, гьабизе жо тӏагӏиндал, балеб ахӏи. СМС битӏулаго, гӏадамал божун рукӏуна жидер ахӏи тӏалъиялда рагӏилин, гьеб рагӏизабизе ва гьезие жавабал щвезе газеталъги кумек гьабилин. Республикаялъул цогидал газетаз гьединал суалал къватӏире кьола, амма хадур лъугьун, гьезие жавабал ралагьун, хӏалтӏи гьабуларо.
2013 соналъул июналде щвезегӏан «Хӏакъикъаталъги» ахирисеб гьумералъул «Рекӏел ахӏи» рубрикаялда суалал рахъун гурони, батӏияб хӏалтӏи гьабулароан. Хадуб нижеда бичӏчӏана, гьел суалазе специалистазул чӏванкъотӏарал жавабал газеталда рахъани, гӏемерал чагӏазе кумек щвезехъин букӏин. Редколлегиялъул хӏукмуялда рекъон, «Хӏакъикъаталъул» щибаб номералда цӏалдолезул суалазе кьуна «Рекӏел ахӏи» абулеб тӏубараб гьумер. 2017 соналда жаниб «Хӏакъикъаталъул» гьурмаздасан цӏалдолезе щвана 281 суалалъе жаваб. Гӏемерисел суалал рачӏуна мугӏрузул районазул росабалъа, хасго Лъаратӏа, Шамил ва Гъуниб районаздаса. Гьезул гӏемериселги рукӏуна учительзабаз, пенсионераз ва ветераназ ритӏун рачӏарал. Гьезул суалазул 60-65 процент ккола коммуналиял хъулухъазухъ кьолеб гӏарцул, ЖКХялдасан гьарулел гӏарзазул ва субсидиялъул хӏакъалъулъ суалал. Гӏемерал рукӏуна пенсия чӏезабиялда ва гьеб цӏикӏкӏинабиялда хурхарал. Гӏадамазул гӏарз буго токалъул, газалъул, лъел счетчикал лъолаго, хисулаго, къачӏалаго мастеразул ва инспекторазул хъантӏиялъул, иман тӏагӏиналъул хӏакъалъулъ бицунел. Хӏалуцун, къварилъун цӏалдолез цӏехолеб буго ракьул масъалабазда сверухъ, хасго «зеленкаялъул» хъвай-хъвагӏай гьабулаго бугеб чорокаб бизнесалъе ахир кида лъезе бугебилан. Къокъго абила, «Рекӏел ахӏиялде» рачӏунел суалазул цӏех-рех гьабуни, республикаялъул тӏалъиялда лъазе буго киб коррупция тӏегьалеб ва лъица закон хвезабулеб бугебали. Амма лъиеха гьеб хӏажат бугеб?
Цӏалдолезул суалазе жавабазда хадур ниж ине ккола министерствабазде, ведомствабазде, юристазухъе, профсоюзазул нухмалъулезухъе ва хӏакимзабазухъе. Гӏемерисез берцинго къабул гьарула, гъираялда жавабалги кьола. Камуларо нерваби хвезарулелги. Кӏиго минуталда жаниб суалалъе жавабги кьун, тӏубазабизе бегьулеб ишалъе, гьез тӏалаб гьабула редакциялъул рахъалдаса официалияб кагъат. Гьединаб кагътида хъвараб суалалъе кьураб жавабги букӏуна тӏаса бихьизабураб. Гьедин, кьурал суалазе мухӏканал жавабал кьейилан цого идараялде чанго нухалъги ине ккола. Газеталдасан кьурал жавабал ричӏчӏизе ккола хӏакимасдаги дова магӏарда вугев вехьасдаги. «Дур жавабаздаса дида щибго бичӏчӏичӏо, суалазе жавабал гӏадатияв чиясда бичӏчӏулеб къагӏидаялъ кьезе къваригӏун буго», — ян бадибчӏвай гьабидал, цо-цо министерствабазул ва ведомствабазул хӏакимзабиги жавабиял специалисталги цӏакъ ццидахуна. «Нужерго редакциялда чӏезаве юрист», — абун кӏалъала. Гьединал лъугьа-бахъинал ккечӏого хутӏуларо, гьедин хъачӏго кӏалъарал чагӏазда магӏаруласе хасиятаб къагӏидаялъ рагӏи абичӏогоги тӏубаларо.
Цоги мисал, Махӏачхъала шагьаралъул администрациялъул пресс-хъулухъалъул жавабияв хӏалтӏухъан чӏана, редакциялъул рахъалдасан суалалъе жаваб кьейилан гьарун хъвараб официалияб кагъат гьечӏого специалистазе жавабал кьезе ихтияр букӏунарин. Хъвана «анкьго суалалъе жавабал кье» абун гьарун официалияб кагъат, гьелдаса нахъе ана анлъго моцӏ, ахӏана телефоналъ, ккечӏо хӏасил, унеб буго тӏубараб лъагӏел, «довго хурив довго Мусаги» вуго. Гьединабго къисмат ккана ДРялъул Социалияб рахъалъ цӏуниялъул министерствоялде ритӏарал суалазулги. Кин тӏубалеб гьеб тайпаялъул жавабчилъи гьечӏел «жавабиял хӏалтӏухъабазда» «берцинаб» рагӏи абичӏого?
Газеталде суалал ритӏун рачӏарал чагӏазул хӏалкъай бичӏчӏулел ва гъираялда гьезул суалазе жавабал кьолел хӏакимзабиги, специалисталги, юристалги гӏезегӏан руго. Гьеб рахъалъ баркалаялъе мустахӏикъал руго: ДРялъул Сахлъицӏуниялъул министерствоялъул отделалъул начальник Мухӏамадова Зоя, ДРялъул Захӏматалъул ва социалияб рахъалъан цӏуниялъул министерствоялъул специалист Хӏажимухӏамадова Сайхат, ДРялъул медицинаялъул хӏалтӏухъабазул профсоюзалъул рескомалъул юрист Султӏанов Гӏалидар, ДРялъул Пенсиялъул фондалъул хӏалтӏухъан Закалиева Патӏимат, ДРялъул Лъайкьеялъул министерствоялъул хӏалтӏухъан Гӏалиева Хадижат. Нижее бищунго цӏикӏкӏун кумек гьабулел чагӏи ккола ДРялъул Лъайкьеялъул хӏалтӏухъабазул профсоюзалъул юрист Мухӏамадсагӏидов Мансур ва адвокат Гъазимухӏамадов Шехмухӏамад. Баркала буго гьезие.
«Рекӏел ахӏиялде» рачӏарал киналго суалазе жавабал кьун нижехъаги бажаруларо. Щайгурелъул «Хӏакъикъаталда» гьелъие цо гьумер гурони бихьизабун гьечӏо.
СМСазда ва кагътазда хъван, нижехъе рачӏунел суалазул бугеб аслияб гӏунгутӏи ккола цӏехолеб жоялъул гӏураб мухӏканлъи гьечӏолъи, бичӏчӏизецин захӏмалъула щиб гьезие бокьун бугебали. Лъикӏаб букӏинаан, суалал хъвалаго, херал чагӏаз гьеб рахъалъ бичӏчӏи бугел гӏадамазда дандрани. Редакциялде битӏулеб кагътида хъвай нужерго телефоналъул номер, бичӏчӏулареб жо ккани, нужехъе ахӏун, гьелъул мухӏканлъи гьабизе санагӏат букӏине.
«Хӏакъикъаталъул» «Рекӏел ахӏиялъ» гьабулеб хӏалтӏиялда цӏалдолезул ракӏрекъолеб букӏиналъе нугӏлъи гьабула баркала кьун нижехъе ахӏулеб, дандчӏвараб мехалда, гьезул бицунеб букӏиналъги, цо-цояз редакциялдеги рачӏун, нижер квер бачиналъги.
«Рекӏел ахӏиялде» ритӏун рачӏарал инсанасул напс гӏодобегӏан гьабулел, хӏакимзаби ва нухмалъулел какун кьучӏ гьечӏел, нужеда жаваб кьезе кӏоларел СМСал ва кагътал газеталда рахъуларо. СМСалги ритӏе чияр телефоналдасан гурел, нужерго телефоназул номералги мухӏканго гъоркь хъван.
Нури Нуриев