Гьаб анкьида жаниб дунялалъулго информалатаз кӏвар буссинабураб хабарлъун рикӏкӏине бегьула Китаялдаса загьирлъун бачӏараб цӏияб унти. Коронавирусилан цӏар кьураб гӏузруялъ рецун ралел руго гьенир гӏадамал.
Ахирисел баяназда рекъон, Китаялда гьелъ хун вуго 200-ялде гӏагарун чи. Унтаразул къадар анкьазаргоялде бахун буго. Улкаялда рахӏат хвараб ахӏвал-хӏал буго. Коронавирусалъ унтарал регизаризе хас гьабун балеб буго цӏияб больницаги. Ункъо къоялда жаниб бан бахъанин гьебилангицин бицен буго. Китаялдаса къватӏиве, я гьениве жаниве виччалев гьечӏо къватӏиб хӏукуматалдаса чи. Гьоркьор къотӏун руго гьенире турфирмабазул сапаралги.
Гьединго коронавирусалъул тӏири щун буго Япониялде, Кореялде, Таиландалде, Канадаялде, Франциялде ва СШАялде. Россиялде гьеб унти жеги щун гьечӏо. Амма Воронежалда гьеб букӏиналда щаклъи ккарал кӏигоял, «Хехаб кумекги» бачӏун, больницаялде рачун ругин хъвалеб буго интернеталда. Коронавирус кколищ гьебали мухӏканго лъала чанго къоялдасан.
Нилъер республикаялдаги гьеб рахъалъ цӏуна-къаялъул тадбирал гьаризе байбихьун буго. Хас гьабун гьеб суалалда тӏасан 28 январалда данделъи ахӏун букӏана хӏукуматалъул нухмалъулев Артем Здуновас. Аэропортаздагун республикаялъул гӏорхъи бахунел бакӏазда къватӏисел хӏукуматаздаса вачӏунев чиясул халгьабулеб буго.
ДГУялдаса биологиял гӏелмабазул доктор Мухӏамадрасул Мухӏамадовас абулеб буго
— Коронавирус абураб инфекция цебеги букӏана, амма гьаб нухалъ гӏадин цересан гӏадамал чӏвалел рукӏинчӏо гьелъ. Цӏияб инфекциялъул батӏалъилъун ккола инсанасул иммуннияб системаялъухъа гьелда дандечӏезе бажарулеб къуват гьечӏолъи. Гьеб гуребги, цӏияб коронавирус хехаб куцалда цогидал вирусалгун жубалеб буго ва гьелъ кинабго ахӏвал-хӏалги хӏалуцинабулеб буго.
Гӏелмуялда жаниб буго генал доре гьанире роси абураб бичӏчӏи. Бичӏчӏуледухъ абуни, цо вирусалъул генетикияб материал цолъулеб буго инсанасул къаркъалаялъубе бигьаго лъугьун бажарулеб цогидаб вирусгун. Гьелъул хӏасилалда баккулеб буго цебе эволюциялда рагӏунцин букӏинчӏеб цӏияб унти иммуннияб хӏадурлъи гьечӏого. Гьелде данде къеркьей гьабизе бажаруларо гӏадамасухъа. Гьединал вирусал инсанасул гӏумруялъе цӏакъго хӏинкъи цӏикӏкӏаралги руго. Гьединал рукӏана хӏанчӏазул ва болъонил грипп абун цӏар лъурал унтабиги, гьебго даража гьанже загьирлъун буго коронавирусалъулги, — ян.
Амма гӏалимчиясул ракӏчӏей буго нилъер республикаялде гьедигӏан хеккого гьеб гӏузру щвеларилан.
— Россиялъул медицина къуватаб буго. Гьеб унтуда данде къеркьей гьабун бажарулел институталги лабораториялги хӏалтӏизе риччан, инфекциялда цебе галан къазе бажарула нилъер хӏукуматалъухъа, — ян рикӏкӏунеб буго гьес.
Амма кин букӏаниги, улкаялда, гьединго нилъер республикаялдаги халкъалда гьоркьоб бихха-хочи цӏикӏкӏун буго.
Дагьабниги инфекциялда релълъараб гӏузру халлъани, хъата-масан «Хехаб кумек» ахӏизе рортулел руго гӏадамал. Сордо-къоялда жаниб микьнусго ахӏи къабул гьабунин жидеца ахираб лъабго-ункъо сордоялда жанибилан бицана «Хӏакъикъаталъе», Республикаялъул «Медицина катастроф» идараялъул тохтур Гӏабдурахӏман Хайрулаевас.
— Коронавирус Дагъистаналде щун гьечӏо, щвезе хъванги батугеги. Кин бугониги, гӏадамалги батӏи-батӏиял рукӏунелъулха. Тӏубараб дунялалдаго рахӏат хун бугеб мехалъ нилъералги хӏинкъичӏого рукӏинищ. Узухъда, гьеб микьнусабго нухалъ коронавирус сабаблъун гуро «Хехаб кумек» ахӏараб. ОРВИялъ унтаралги ругелъул гӏемерал. Амма 800-ялда гьоркьоб 200-яб ккола коронавирусалъухъа хӏинкъун ниж ахӏараб, — илан бицана Гӏабдурахӏманица.
P.S. РФялъул хӏукуматалъул премьер Михаил Мишустинил тӏадкъаялда рекъон, 30 январалдаса байбихьун, Дальний Востокалда бугеб Россиялъул гӏорхъи къалеб буго. Рес батун Китаялде ва коронавирус щун бугел пачалихъазде сапарал гьаричӏого теян халкъалде хитӏаб гьабуна улкаялъул МИДалъги. 28 январалда тӏобитӏараб хасаб данделъиялда президент Владимир Путиница хӏукуматалъул кабинеталдаса тӏалаб гьабуна хӏинкъи цӏикӏкӏараб вирус нагагь Россиялде щвани, гьелде хӏадурлъи гьабизе. Вице-премьер Татьяна Голиковалъ абуна вирус жеги Россиялде щун гьечӏин, амма февралалда гьеб нилъер пачалихъалдеги борчӏизе ресал гӏемерал ругилан.