1939 соналда байбихьараб ва 1945 соналъ лъугӏараб рагъалда абула Кӏиабилеб дунялалъул рагъилан. Гьедин абиялъе гӏиллаги ккола гьеб рагъда 72 улкаялъ гӏахьаллъи гьаби ва 40 улкаялда рагъул кьаби щвей.
Гьеб халат бахъана 2194 сордо-къоялъ. Гьелда гӏахьалъи гьабураллъун рикӏкӏуна рагъул кьаби жидеда щварал улкабазда гӏумру гьабун рукӏарал 1 миллиардгун 700 миллион чи. Кӏиабилеб дунялалъул рагъул хӏасилалда хун вуго 60 миллионалдасаги цӏикӏкӏун чи.
Щал улкабазха Кӏиабилеб дунялалъул рагъда гӏахьаллъи гьабураб? Гъоркьехун рехсолел руго рагъда гӏахьаллъи гьабурал улкабазул цӏарал.
Австралия
Гӏахьаллъи гьабураб заман: 1939 соналъул 3 сентябрь — 1945 соналъул 2 сентябрь (2191 сордо-къо).
Халкъалъул къадар (1939 сон): 7,7 млн чи.
1939 соналъул лъабабилеб сентябралда, Великобританиялъул гьудул хӏисабалда букӏараб Австралия, Великобританиялъ Германиялъулгун рагъ лъазабун хадуб хӏажатаблъун ккана Германиялъулгун рагъ лъазабизе. 1940 соналъул январалдаса 1943 соналъул февралалде щвезегӏан, австралиялъулаз гӏахьаллъи гьабуна Северияб Африкаялда, Грециялда ва Гӏагараб Бакъбаккуда унел рукӏарал рагъазулъ.
Австралиялъул 450 летчикас гӏахьаллъи гьабуна Британиялъул ВВСалда цадахъ Европа фашизмалдаса эркен гьабиялъулъ.
Аргентина
Гӏахьаллъи гьабураб заман: 1945 соналъул 27 март — 1945 соналъул 2 сентябрь (160 сордо-къо).
Халкъалъул къадар: 15,39 млн чи (1945 сон).
Рагъ байбихьилалде цебе Аргентинаялъул лъикӏал гьоркьорлъаби рукӏана Германиялъулгун. Гьеб улкаялда гӏумру гьабун вукӏана 200 азаргогӏанасев немцав. Гьединлъидал, рагъ байбихьараб заманалда, ай 1939 соналъ гьеб улкаялъ лъазабуна жидеца лъил бугониги рахъ кколарин ва рагъда гӏахьаллъуларин. Амма 1942 соналда, Америкаялъ тӏадецуй гьабидал, Аргентина хӏажатаблъун ккана СШАялъул гумузе пайда босизелъун жидерго портал рагьизе.
1944 соналъин абуни, Аргентинаялъ Германиялъулгун ва Япониялъулгун дипломатиял гьоркьорлъаби хвезаруна, гьел къезехъин рукӏин бичӏчӏидал рагъулъеги лъугьана.
Гьедин бугониги, Аргентинаялъ къабул гьарулел рукӏана Германиялдаса лъутун рачӏунел ва 1946-1950 соназда гьеб улкаялда гӏумру гьабун вукӏана 180-ялдаса цӏикӏкӏун немцазул офицер. Гьезие рес кьун букӏана Аргентинаялъул рагъулал къуватазда хъулухъ гьабизеги.
(Хадусеб букӏине буго)