Гьавуна Гӏанди округалъул Аргъвани росулъ Шамил имамасул наиблъун вукӏарав Муртазагӏалил хъизамалда. Гӏ. Шамхаловасул эбел йикӏана Кӏаратӏа росулъа. Лъабго чӏужу ячарав Муртазагӏалил букӏана 13 лъимер – 7 вас ва 6 яс. Васазда гьоркьов бищун гьитӏинав Гӏабдулатӏип вукӏана. Гьес щуго сон бараб мехалда хвана гьесул эбел. Жеги кӏиго соналдасан хвана эменги.
Гьитӏинго бесдаллъарав Гӏабду-латӏип кӏудиял вацазул – Асадулагьилги Пахрудинилги цӏобалде ккана. 1908 соналда гьез гьитӏинав Гӏабдулатӏип кьола гӏараб гӏелму цӏализе росуцояв гӏалимчи Гъайирбегов Гӏисахъе. Хадув Болъихъ судалъул депутатлъун вукӏарав Пахрудиница Гӏабдулатӏип жиндаго аскӏове вачуна. Къад хьвадулаан Болъихъ светияб школалде, къаси кӏудияв вацас кьолаан гӏараб гӏелмуялъул дарсал.
1913 соналда гьес тӏокӏлъигун школа лъугӏидал, учительзабаз Пахрудинида гьарана Гӏабдулатӏип Темир-Хан-Шураве реалияб училищеялде цӏализе витӏеян. Амма Пахрудиние гьеб «капурзабазул» цӏали рекӏее гӏечӏо ва гьес чӏванкъотӏун инкар гьабуна. Амма Гӏабдулатӏипица гьесие рагӏи кьуна Шураве виччани, мударисги валагьун цадахъго гӏараб гӏелмуги цӏалилин. Училищеги лъугӏун, 1919 соналда Гӏабдулатӏип Аргъваниве тӏад вуссана ва довго Гӏ. Гъайирбеговасда цеве цӏализе лъугьана. Дол рукӏана Дагъистаналда граждан рагъул цӏа боркьарал 1919-1920 сонал. Гӏабдулатӏипил кӏудиял вацаз Хӏоцоса Нажмудинил рахъ ккуна.
1920 соналда Шурагьиб Совет власть бергьанилан рагӏидал, Гӏабдулатӏип гьениве гочана ва халкъияб лъай кьеялъул отделалъул инструкторлъун хӏалтӏана. Амма гьенив гӏемер мехалъ хӏалтӏизе рес ккечӏо. Октябрь моцӏалда Гӏандиб округалда байбихьана революциялда данде чӏаразул багъа-бачари. Гьез къана киналго советиял идараби. Хӏоцоса Нажмудинил ва Хъайтмаз Гӏалихановасул аскараз Болъихъ росу бахъидал, Гӏабдулатӏип Аргъваниве лъутана. Гьев тӏамуна росдал ревкомалъул председательлъун, хадув кӏиго моцӏалъ гьев хӏалтӏана Мелъелтӏа участкаялъул ревкомалъул секретарьлъун. Гьениса Гӏ. Шамхалов витӏана цевехун хӏалтӏулев вукӏараб Болъихъе, амма Цӏунтӏа жеги рагъал унел рукӏиналъ, лъай кьеялъул хӏалтӏи гӏуцӏизе рес букӏинчӏо. Цо моцӏалъ гьев хӏалтӏана Гӏанди округалъул милициялъул секретарьлъун, цинги Сагӏид Габиевас гьев Буйнакскиялде ахӏана областалъул лъай кьеялъул отделалда хӏалтӏизе ва лъималазе магӏарул мацӏалъул дарсал кьолеб школа рагьизе тӏадкъана. Гьелдаго цадахъ Гӏабдулатӏип цӏалулев вукӏана пачалихъияб техникумалъул учительзаби хӏадур гьарулеб хасаб отделениялда. 1922 соналъул риидал гьес математикаялъул дарсал кьолел рукӏана Буйнакскиялъул педтехникумалдаги.
1923 соналъул августалда Дагъистаналъул лъай кьеялъул комиссариаталъ Гӏабдулатӏип витӏула Москваялде Бакъбаккул халкъазул институталде гӏарабгун перс мацӏазул факультеталда цӏализе. 1927 соналда гьеб лъугӏидал восула аспирантураялде. Гӏ. Шамхалов вищула РСФСРалъул ЦИКалда цебе гӏуцӏараб цӏияб алипалъул (алфавиталъул) Тӏолгороссиялъул комитеталъул членлъун, 1928 соналда – Дагъистаналъул мацӏазе хӏадур гьабураб цӏияб латин алипалъул авторазул цоявлъунги. 1929 соналда аспирантура лъугӏигун Гӏабдулатӏип хӏалтӏизе восула Бакъбаккул халкъазул институталъул гӏараб мацӏалъул мугӏалимлъун, СССРалъул гӏелмабазул академиялде гӏелмияв хӏалтӏухъанлъунги. Гӏ. Шамхалов вукӏана Дагъистаналда советияб гӏуцӏиялда вахъарав тӏоцевесев гӏалимчи. 1921 соналда гьев редакторлъун вукӏана республикаялъул магӏарул мацӏалда бахъу-
леб «Багӏарал мугӏрул» газеталъул.
ДАССРалъул нухмалъиялъул гьариялда рекъон, гӏолохъанав доцент Москваялдаса Махӏачхъалаялде тӏад вуссана. Гӏ. Шамхалов тӏамуна Дагъистаналъул халкъазул миллияб культураялъул гӏелмиябгун цӏех-рехалъул институталда отделалъул нухмалъулевлъун. Гьес кӏудияб кӏвар кьолеб букӏана магӏарулазул некӏсиял халкъиял асарал ракӏариялде, гьезул гӏелмияб цӏех-рех гьабиялде. Тӏадчӏун хӏалтӏулев вукӏана магӏарул мацӏалъул грамматикаялда тӏад. Гьеб хӏалтӏул хӏасилалда 1931 соналда басмаялда бахъана «Магӏарул мацӏалъул битӏун хъваялъул къагӏидабазул мажмугӏ», басмаялда бахъизе хӏадур гьабуна «Магӏарул мацӏалъул диалектал» абураб монографияги. Гьес хӏадур гьабураб тӏоцебесеб «Магӏарул-гӏурус» словарь 1936 соналда басмаялда бахъана Гӏабдулатӏипил гьудул ва мугӏалим, машгьурав гӏалимчи, профессор Л. И. Жирковас.
Гӏ. Шамхаловас гӏурус мацӏалде таржама гьабун цогидал миллатазул цӏалдолезе «рагьана» Хъахӏабросулъа Махӏмуд. Гӏабдулатӏипица ракӏарун, гӏуцӏун данде гьарун къватӏире риччана – «Хъахӏабросулъа Махӏмудил кучӏдузул кӏиго мажмугӏ» (Буйнакск, 1926 сон), «Хъахӏабросулъа Махӏмудил кучӏдузул мажмугӏ» (1928 сон), «Авар миллаталъул некӏо заманаялъул кучӏдулги харбалги данде гьабураб мажмугӏ» (1929) – абурал тӏахьал. Гьенире данде гьарун рукӏана Махӏмудил, Инхоса Гӏалихӏажиясул, Цӏадаса Хӏамзатил, Гьаракӏуниса Гӏабдурашидил асарал. Гьеб тӏехь хехго тӏибитӏана ва машгьурлъана магӏарулазда гьоркьоб.
Магӏарулазул гьунар бугев хъвадарухъан ва журналист, 25 соналъ аваразул республикаялъулаб газеталъул редакторлъун хӏалтӏарав Мухӏамад Шамхаловас гьеб тӏехьалъул хӏакъалъулъ гьадин хъвалеб буго: «Кисаяли дида лъаларо, доб заманалда дир гьудул Асхӏабихъе щвана Мавраевасул типографиялъ къватӏибе биччараб аваразул кучӏдузул мажмугӏ. Гьеб гӏажам хатӏалъ авар мацӏалда кьабун букӏана. Данде гьабун букӏана Аргъваниса Гӏ. Шамхаловас. Гьеб тӏехьалъул букӏараб къиматха магӏарухъ. Гьелъухъ Асхӏабие маузер кьолеб букӏана. Маузералъухъ доб мехалъ гӏака щолеб букӏана», — абун.
2011 соналда Россиялъул гӏелмабазул Академиялъул Дагъистаналъул гӏелмияб централъул мацӏазул, литератураялъул ва искусствоялъул институталъ къватӏибе биччана Гӏ. Шамхаловасул «Некӏсиял аваразул кучӏдузул ва харбазул мажмугӏ» абураб тӏехь. Гьеб институталъул рукописный фондалда цӏунун буго Шамхаловас гӏажамалъ хъварал аваразул халкъиял кучӏдузул 14 папка. Гӏ. Шамхаловасул Аллагьасго кьураб пагьму-гьунар букӏиналъе нугӏлъи гьабула гьесда анлъго батӏияб мацӏ – лъарагӏ, гӏурус, гӏараб, немец, паранг, турк – щвалде щун лъалеб букӏиналъги.
Къокъабго гӏумруялда жаниб магӏарулазул адабияталда ва маданияталда гьес гьабураб хӏалтӏи бергьун кӏудияб буго. Гьаризе ругел ишазул планалги къасдалги гьесул гӏемерал рукӏана. Пайда щиб, доб заманалъул репрессиязул квачӏикье ккун талихӏ къосана Гӏабдулатӏипил.
1933 соналъул щуабилеб январалда Шамхалов ОГПУялъ жанив тӏамуна. Гьебго соналъул 13 октябралда ОГПУялъул тройкаялъ хӏукму гьабуна: «Гумбет района-лъул Аргъвани росулъа цӏакъго бечедав кулакасул вас, 33 сон барав Гӏабдулатӏип Шамхалов, Уголовнияб кодексалъул 58 статьяялъул
кӏиабилеб пункталда рекъон, анцӏго сонил болжалалъе лагералде витӏизе». Гьелдаса нахъе Шамхаловасул хӏакъалъулъ хабар къотӏана.
Гьанибго абизе ккола, доб заманаялъ политикиял гӏайибал гӏунтӏизаризе ккани, гӏемераб мехалъ гӏелмиял хӏалтӏабазул жидее данде кколеб анализ гьабулеб букӏана. Тӏадехун рехсараб аваразул фольклор данде бачараб тӏехьалъе гьабун букӏана ОГПУялъе данде кколеб гьединабго анализ.
Дагъистаналъул гӏелмияб цӏех-рехазул институталъул директор Ибрагьим Гӏалиевас Шамхаловас хъвараб тӏехьалъул анализ гьабураб макъалаялда гьадин хъвалеб буго: «Гьеб буго идеологияб рахъалъ зарал гьабулеб тӏехь.
…Гьениб бугеб чанго кечӏ халкъалъухъе кьей ккола дагъистаниязда гьоркьоб гӏарабистазул, имаматалъул, шайихзабазул ва революциялда данде чӏараб цоги идеология тӏибитӏизаби», — абун.
Гьеб анализалда рекъон ОГПУялъ Гӏабдулатӏип Шамхаловасде гӏунтӏизабуна киданиги букӏинчӏеб революциялда данде чӏараб гӏуцӏиялъе нухмалъи гьабиялъул гӏайиб, гьединго «национализм», «панисламизм» ва гь. ц.
Ракьцоясул къисматалъ пашман гьавурав гьунар бугев магӏарул шагӏир Мелъелтӏаса Гӏабас Шейховас гьесде гьабуна рекӏее асар гьабулеб магӏу-кечӏ:
Надалде гӏунтӏичӏеб лъедерабго кар,
Цӏороберал рараб бихьинаб гьумер.
Бице, Микагӏилов, киве арав дов –
Кунчӏи бихьилалде
тӏерхьун бугин цӏва.
Хъвалаго хутӏараб гӏелмияб хӏалтӏи,
Бахъизеян абун нахъе лъураб тӏехь.
Тӏегь балаго хвелалъ
къотӏараб гӏаркьел,
Тӏор балаго цӏералъ
чӏвараб тӏабигӏат.
Магӏарухъе рогьел рехулеб мехалъ,
Къисматалъ вижарав
лъаялъул лъимер,
Мугӏрул газетаялъ бана духъ чӏегӏер,
Гӏазул тӏогьаз балъго
тӏуна духъ магӏу.
Тӏоцевесев гӏалим, гӏадатав инсан,
Гӏодобе биччараб тамахаб кӏалъай.
Гьечӏо гӏадан рокъов
къан буго нуцӏа,
Къеда сагӏат буго досухъ гӏодулеб.
Дун пикрабалъ вуго довгун сардида,
Соролеб, цӏоролеб буго дир хиял.
Къисматалде гӏайиб рехун щибилеб
Къваридаб гьинал ракӏ
лъиде чучилеб.
Цӏияб кечӏ хъвалищан
дида гьикъизе,
Рекӏелъ цӏакъ рекъараб критикагун,
Пахрулъи гъанкъулеб
хинаб рецц-бакъгун,
Дун валагьилалде гьечӏо ракьцояв.
Цӏакъ рикӏкӏада довги,
пикрабалъ дунги.
Гьечӏо гӏадан рокъов,
къан буго нуцӏа,
Къеда сагӏат буго досухъ гӏодулеб.
1962 соналъул 16 марталда Дагъистан АССРалъул Верховный судалъул хӏукмуялда рекъон,
ДАССРалъул ОГПУялъул тройкаялъул 1933 соналъул 13 октябралда гьабураб хӏукму законияб гуреблъун рикӏкӏун буго ва дело къан буго гӏайиб чӏезабизе кӏвечӏолъиялда бан.