Тӏолгодунялалъулго сахлъи цӏуниялъул гӏуцӏиялъ (ВОЗ) корона- вирусалъул пандемия лъазабуралдаса пикрабазул рахъалъ халкъ- го кӏийиде бикьана. Цояз бахунеб унти махсара хӏисабалда къабул
гьабуна, цогидазин абуни, нигӏматазул нахърателги гьабун, рокъ- ор чӏезе хӏукму гьабуна. Тӏоцересез гьеб ахӏвал-хӏал политикияб
хӏайлъун рикӏкӏунеб буго, божулел гьечӏо унти унго-унгоги дуня- лалдаго букӏиналда. Божугейин гьел харбаздайинги абун, гьез цо- цахъе видео-хитӏабалги ритӏулел руго.
Кин батаниги, Дагъистаналдаги гьеб унти бахиналда щаклъи бу- гезул сияхӏ къойидаса къойиде цӏикӏкӏунеб букӏин хӏисабалдеги
босун, бичӏчӏулеб буго цебехун бихьичӏеб унти тӏибитӏулеб букӏин.
Амма гӏадамазул дунял бичӏчӏиги батӏи-батӏияб бугелъул, гьелда ре-
къараб хӏинкъиги бижулеб буго. Интернеталда батанщинабги цӏа-
лун, дун унтиладаян хӏинкъун соролел цоял, гьеб ургъунго нилъ
хӏинкъизаризе тӏибитӏизабураб хабар бугин бицунел цогидал. Лъида
божилел?
Инсан сундаго щакдарулеб заманалда гьев яги диналда ракӏчӏун,
рухӏиял церехъабаз бицунелъухъ гӏенеккула яги гьес медициная-
лъул махщелчагӏазул, психологазул малъа-хъваяздаса пайда босула.
Социалиял гьиназда щалали, кинаб гӏакълуялъулали лъаларез бицу- нелъухъги гӏенеккун, нилъ тӏураладай? Гьеб ургъунго гьабураб ви-
рус батаниги, унго-унгояб батаниги, нилъехъа хисизабизе бажарулеб
жо бугищ? Диниял церехъабазги, жамгӏиял хӏаракатчагӏазги, психо-
логазги, сахлъи цӏуниялъул вакилзабазги малъулеб буго нужерго ва
сверухъ ругезул сахлъи цӏунеян. Нилъерго сахлъиялъул ургъел гьа-
булеб батичӏони, сверухъ ругезда бугеб гӏайиб щиб?
Рагьдухъе щун буго
Дагьаб цебегӏанги коронави-
русалда тӏасан махсараби гьару-
лел рукӏарал гӏадамал, рагьдухъе
«богӏоло» бачӏиндал хӏинкъун
цӏодорлъи гьабизе лъугьунел руго.
Камулел гьечӏо, администраци-
ялъ ва сахлъи цӏуниялъул идара-
баз гьарурал малъа-хъваязухъги
гӏинтӏамичӏого, шагьаралъул хӏухь-
бахъулел бакӏазда сверулелги. Гьез-
даги берцинго лъазабулеб буго ка-
рантин лъугӏизегӏан рокъорго чӏун
лъикӏилан. Гӏенеккулел ругищха
нилъер гӏадамал малъа-хъвая-
зухъ? Кинаб бербалагьи бугеб ни-
лъер гӏадамазул гьаб ахираб зама-
налда дунялалдаго тӏибитӏараб ун-
туда сверухъ?
Хӏамзат, полициялъул хӏалтӏу-
хъан: «Коронавирус хехго бахунеб
букӏинги, гьеб гӏадамазда гьоркьоб
тӏибитӏулеб бугеб куцги бихьана
нилъеда республикаялдаги гьеб ви-
русалъ гӏадамал унтидал. Унтарас-
да аскӏор рукӏарал, гьесдаса унти
бахине рес букӏарал гӏадамал ка-
рантиналда руго рокъор чӏезарун.
Гьединал бакӏазда нижецаги
гӏахьаллъи гьабизе ккола. Каран- тиналда чӏоларел гӏадамал сабаб- лъун, унти бахине рес буго тохтур- забаздеги нижедеги. Кӏиго анкьалъ
рокъор чӏун яхӏ гьабизе кӏоларел
гӏадамал сабаблъун щай нижер
лъималги херал эбел-эменги унти-
зе кколел? Гӏолилазул ва лъимала-
зул гӏумруялъе хӏинкъи гьечӏин ко-
ронавирусалъ унтанигиян абулеб
буго цо-цо ургъел гьечӏел гӏадамаз.
Жидеего зарал ккечӏелдаса нахъе
чӏахӏияб ригьалъул гӏадамал унта-
ниги гьезие къварилъи гьечӏеблъи
бичӏчӏулеб буго. Цо-цоязул гӏадлу
гьечӏолъи сабаблъун лъие бокьи-
леб жидерго гӏагарлъиялъе зарал
ккезе?! Гьанжелъизегӏан нилъер
гӏадамал релъулел рукӏана коро-
навирусалда, гьеб жидеда хъва-
ларин абун. Кванил нахърателал
гьарурал гӏоларо, цоцазул ургъелги
цӏуна-къайги гьабизе ккола. Нилъ-
ерго рагьде бачӏинегӏан чӏечӏого,
щивас жидерго хъизама-лъул жа-
вабчилъи тӏаде босизе заман щун
гьечӏищ нилъее?»
Инсанасул хасият тӏатунеб заман
Хӏалимат, учитель: «Дида
ракӏалде ккола гьаб унти ур-
гъунго гӏадамал хӏинкъизаризе
тӏибитӏизабураб жо бугин. Гье- диналго гӏаламатал ругеб грипп
тӏибитӏараб мехалда школазда ка-
рантингицин лъазабуларо. Коро-
навирус цӏияб унти гӏадинги би-
хьизабун, гӏадамал хӏинкъизарулел
руго. Тарихалде раккани, нилъеда
бихьула гьеб унти гӏемерал со-
наз цебеги гӏадамазда гьоркьоб
тӏибитӏун букӏин. Италиялда
гӏемерал гӏадамал хванин би- цун хӏинкъизарулел руго. Гьениб
гӏумру гьабун ругел дагъистания-
зин абуни батӏияб хабар бицунеб
буго. Лъида божилел?»
Патӏимат, жамгӏияй хӏара-
катчӏужу, пенсионер: «Захӏматаб
заман бачӏун буго нилъеде. Коро-
навирус тӏибитӏулеб букӏиналъ ва
гьеб чӏахӏияб ригьалъул гӏадамазе
хӏинкъи бугеблъун букӏиналъ гуро
заман захӏматаблъун бугеб. Цо-
цо гӏадамазулъ гӏаданлъи хутӏун
гьечӏеблъи бихьун ракӏхолеб буго.
Къварилъиялъулъ лъалин инса- насул унго-унгояб хасиятин абу- ла. Гьаб бигьаяб гуреб заманалда,
гӏадамазе кумек гьабулелги зарал
цӏикӏкӏаралги гӏадамал тӏатунел
руго нилъеда сверухъ. Вирусалъ
цӏикӏкӏун зарал гьабизе рес бугел
чӏахӏияб ригьалъул гӏадамазе ку- мекалъе кванил нигӏматал росун
щвезарулел волонтеразул къокъа- биги гӏуцӏун руго.
Гьезда дандекквезин гӏадамазе
бищунго хӏажатал нигӏматал
щуго-анцӏго нухалда хираго ри- чулел даранчагӏи. Коронавирус
унти бахине биччаларин абун Ин-
тернеталда бицунеб рагӏидал, 300
гъурщиде бичулеб букӏараб им-
биралъул багьа къасиса радалал-
де 1000-2000 гъурщиде бахинабун
бичизе байбихьана яхӏ гьечӏез. Цо-
цо тукабахъ чадил буханкаялъул
багьа 25 гъурщидаса 50 гъурщиде
бахана. Гьединабго къагӏидаялда
вирусалдаса цӏуниялъе хӏажатал
маскабигун антисептикал 10-50
нухалъ хира гьарун ричулел руго
гьоркьохъабаз. Гӏадамазул рес
къотӏиялдаса пайдаги босун, щва-
раб хайиралда щибдай гьез гьабизе
бугеб? Нилъер гӏадамаз рихьда-
его садакъаби гьарула, мажгитал
ралелъул гӏахьаллъула, рихьдае
тӏагӏат гьабула. Гьадинаб, киназего
захӏматаб къо тӏаде бачӏиндалин
абуни, гӏемерисезда кӏочон толеб
буго жал бусурбаби рукӏин».
Хадижат, росулъ гӏумру гьа-
булей гӏадан: «Жакъа интерне-
талдаги, годекӏабахъги, щива-
сул гъасдаги коронавирусалъул
хӏакъалъулъ гуреб батӏияб хабар
бицунеб рагӏуларо. Шагьаралда
цӏалулел рукӏарал студентал, зама-
наялъ хӏалтӏулел рукӏарал росуцо-
ял гьал къоязда тӏадруссун рачӏана.
Росулъ щибаб къоялъ гӏакӏа ахӏула
ва малъа-хъваял гьарулел руго.
Лъимал къватӏахъе риччагеян
ва къваригӏел гьечӏого рокъоса
къватӏире рахъунгеян лъазабула.
Росулъе гьеб унти щвеларилан
ракӏалде ккола дида. Нагагь щва-
ницин гьебги Аллагьасул хъвай.
Унти кьолевги Аллагь, сах гьару-
левги Аллагь».
Мухӏамад аварагасул (с.т.гӏ.в.)
хӏадисалда буго: «Кинаб букӏаниги
ракьалда вабаъ унти тӏибитӏун бу- гин абун рагӏани, нуж гьенире
унге. Нуж ругеб ракьалда вабаъ
багъарани, унтудаса лъутун гьеб
бакӏалдасаги нахъе унге», — ян (Бу-
хари, Муслим).
Гьаб хӏадисалда карантиналъул
бицунеб букӏин бичӏчӏилеб батила
киназдаго. Гӏицӏго нилъерго гу- ребги, сверухъ ругезулги ургъел
гьабизе кколеб заман бачӏун бу- гелъул. Нилъер ракьалда унти
тӏибитӏун букӏинги бичӏчӏун, све-
рухъ ругезул ургъелги гьабичӏого
жал унтукьа хӏинкъуларин абун
бокьухъе свердулез пикру гьабизе
ккела гьаб хӏадисалъул.