Лъай буго цӏакъ кӏвар бугеб бутӏа нилъер гӏумруялда. Дунял бижаралдаса нахъе лъай бугел гӏадамазе гӏемер адабги хӏурматги гьабулеб букӏана, гьел рукӏана къадруги бугел кӏудияб ссиги бугел чагӏи.
Лъай буго гӏадамасул даража тӏадегӏан гьабулеб жо. Гӏемераб бицине бегьула лъалев чиясул лъаларесдаса цӏикӏкӏарал ихтиярал ругеллъи. Аварагас абулеб букӏана: «Нужеца гӏелму-лъай тӏалаб гьабейин, киниялдаса хобалде щвезегӏан», — абун. Кутакалда пашманлъула жиб-жиб къоялъ гӏелму лъай тӏалаб гьаби жиндирго налъилъун рикӏкӏунарел гӏолилал рихьулеб мехалъ, гьез абула гьанже заманалъ гьеб къварагӏунеб жо гурин. Дица абулеб гьечӏо жамгӏиял яги тӏабигӏиял гӏелмаби лъазе тӏадаб бугин, дица абулеб буго чара гьечӏого къваригӏунеб гӏелмуялъул хӏакъалъулъ жив-жив чиясда лъазе кколеб. Лъайги гьечӏого гьеб тӏалаб гьабизе ниятги гьечӏого гӏадан парахлъараб мехалъ гьеб буго балагьалъул бащалъи. Амма лъай гьечӏев чияс жиндир лъай гьечӏолъиги рикӏкӏинчӏого дагӏбадизеги тӏад кӏалъазеги лъугьараб мехалъ – гьеб буго кӏудияб балагь.
Гьединав чияс фитна гьабула гӏадамазда гьоркьоб. Гьеб букӏуна дунялалъул масъалалдаги динияб масъалалдаги бан.
Гӏелму тӏалаб гьабулаго диниялдаги дунявияб гӏелмуялдаги батӏалъи гьабизе бегьуларо. Дай гурелъул гьеб кӏиябго хӏажатаб буго инсанасе. Бокьарав динияв чиясда лъазе тӏадаб буго диниял масъалаби ва гьединго цогидалги, дунялалда рарал гӏелмабазул аслу. Тарих букӏа, грамматика букӏа, яги битӏараб гъалатӏ гьечӏеб калам. Гьединго бицине бегьула бокьарав гӏадатияв чиясул хӏакъалъулъ, гьесда тӏадаб буго жиндирго диналда хурхараб лъай тӏалаб гьабизе.
Чанго нухалъ дун нугӏлъун йикӏана бищунго гӏадатал, бигьаял суалазда жаваб кьезе кӏолареб мехалъ. Мисалале босани, нилъеда лъазе тӏадаб нилъерго Ватӏаналъул хӏакъалъулъ суал яги нилъерго диналда чан аслу бугеблъи лъалареб мехалъ. Чанго нухалъ ножодаги бихьун батила телевизоралдаса, социалияб цӏех-рех гьабулеб мехалъ гӏолилазда гьоркьоб къанагӏат гурони рукӏинчӏо суалазе битӏараб жаваб кьолел чагӏи. Мисалалъе гьезда лъалеб букӏинчӏо чан материк бугеблъи ва кинаб материкалда тӏад нилъер хӏукумат бугебалиги. Гьелъ релъизе тӏамулел руго, цо рахъалдаса. Амма цогияб рахъалдаса цӏакъ пашманаб жо буго. Рахӏатхун пикру гьабулаан, щибдай букӏина бачӏунеб заманалда гьадинаб хӏал гьоркьоса къотӏичӏони.
Сундуе гӏоло дица гьаб хъвалеб буго? Дие бокьун буго щивав чиясда бичӏчӏизе лъай тӏалаб гьабиялъул хиралъиги, кӏварги. Кигӏан кӏвар бугеб жо лъай бугеблъи лъазе. Амма дица абулеб гьечӏо лъай бугев чи гьев тӏадегӏанаб цӏалул заведениеги лъугӏарав диплом бугев чи вугин абун. Гуро. Лъай бугев чи гьев вуго тӏоцеве адаб-хасияталъул къагӏидаби лъалев, жиндирго гӏелмуялъул, тӏахьал цӏалиялдалъун, культураялдалъун ва чӏванкъотӏараб масъалаялъул кумекалдалъун, хӏаракатги бахъун мурадалде шварав чи. Лъай бугев чияс сундулъго балагьичӏого сверухъ бугеб дуниял лъазе жигар бахъула. Гьесда лъикӏ лъазе кколаро, масала, чан элемент бугеблъи Менделеевасул таблицаялда, амма гьесул букӏине ккола химиялъул хӏакъалъулъ гӏаммаб лъай. Гьединав чиясе бигьаго букӏуна бокьараб сверухълъиялда.
Гьединго лъай бугев чиясда батӏи-батӏиял сектабаз асар гьабуларо, щай гурелъул гьесда лъала битӏараб лъай тӏад бухьулеб пикруялдаса батӏа гьабизе. Гьес цӏеха-рехон балагьула,анализ-пикру гьабула бихьарабги рагӏарабги жоялъул. Нилъер гӏумруялда цӏакъ кӏудияб кӏвар бугеб жо буго лъай. Ва гьединго кинан нилъеца нилъерго гӏумру тӏамилеб нилъеда бараб буго. Гьединлъидал лъай тӏалаб гьабиялъе кӏвар кьезе ккола. Нилъеда кӏочене бегьуларо нилъер гӏумру нилъеда бан бугеблъи!
Мухӏамадова Мальваина. ДГУялъул журналистазул отеделениялъул 3 курсалъул студент