Ахирал соназда ригь арал гӏадамаз гӏемер бицунеб рагӏула Советияб заманалда букӏараб лъикӏлъиялъул. Хӏатта цо-цо гӏолилазцин абулеб рагӏана жидее Совет Союзалда гӏумру гьабизе бокьилаанин абун. Хӏисаб гьабидал, бичӏчӏулеб буго гӏолилазул гьеб пикру социалиял гьиназда Советияб гӏуцӏиялъул хӏакъалъулъ бицунел харбазда божун бижараб букӏин.
Дун ккола доб заманалъул чи, цӏалана школалда ва лъугӏана ВУЗ. Гьел сонал ккола дир талихӏаб лъимерлъиялъул ва гӏолохъанлъиялъул заман. Гьайгьай, дие бокьилаан гӏанчӏаб гӏолохъанлъиялде тӏад вуссине! Лъиеха бокьилареб классцоялгун, гьудулзабигун, даималъго нилъедаса ратӏалъаралгун дандчӏвазе, риидал майданазда бурда-тӏил ва торгӏо хӏазе, рогаткагун «тушманасде» гьужумалъ ине…
Лъимерлъи ккола, сундулго ургъел гьечӏеб ва бокьараб мехалда эбелалъул хинкӏал кваназе рес бугеб, ай инсанасул гӏумруялъул бищунго талихӏаб заман.
Ниж, лъимал, машинабазда рекӏунаан рачел бачӏого, лъим гьекъолаан пластикабазул шушбузухъа гуреб, иццда кӏалги чӏван. Рокъоса унаан радал, тӏад руссунаан дунял рукӏкӏиндал. Нижер рукӏинчӏо компьютерал, телевидениялъул батӏи-батӏиял спутниказул телеканалал, компакт-дискал, сотовиял телефонал, интернет…
Кӏудияб хӏикмалъилъун рикӏкӏунаан Ильичил чирахъги, тӏад къали гьечӏеб репродукторги, шарикалъулаб ручкаги, велосипедги. Бечедал чагӏазул гурони букӏинчӏо радио, холодильник, мегеж кӏкӏвалеб машина. Кигӏанго херлъун ругониги, гӏемерисезе бокьула буссунареб-сунареб урхъиялъул асаралъ, жидерго талихӏаб лъимерлъи ракӏалде щвезабизе, накъит рекъеялъе харбида гьоркьобе дагьабго содаги бан, хӏухьелккун, рекъе-решезабун, цебего араб гӏолохъанлъиялъул хӏакъалъулъ бицине…
Гьереси щай, араб лъимерлъи-гӏолохъанлъиялъухъ дирги букӏуна буссунареб чӏалгӏенги доб заманалде тӏадвуссине бокьилин абураб пикру-анищги. Лъимерлъуда нилъ батӏайиса балагьула дунялалъухъ, анищаз ва божияз цӏун рукӏуна ракӏал. Божула, киве аниги, щваниги дун, рокъовго гӏадин, эркенго, аваданго вукӏинин, гӏадамал кирго дидаса рохунги разиги рукӏинин.
Школалъул къоял, классцоял. Доб заманалда букӏунароан цоцазулгун виртуалияб, ай Интернеталъулаб яги мобильникалъулаб бухьен. Цоцахъе гьоболлъухъ унаан, кучӏдул гьарулаан ва ахӏулаан, хасал тетрадазда хъвалаан рокьул кучӏдул ва мурадал.
Гӏедегӏун бекерулеб ккола гӏумру, унеб жо буго заман.
Бичӏчӏулеб буго, харабазул гьеб чӏалгӏен, Советияб гӏуцӏиялъул заманалъухъ гуреб, тарихалде араб жидерго лъимерлъиялъухъ, гӏолохъанлъиялъухъ, гьудул-гьалмагъзабазухъ ва абадияб рокъоре арал гӏагарал чагӏазухъ бугеб урхъи букӏин.
Цо-цо мехалда лъалел-хъвалез, гьудул-гьалмагълъиялъ дида бадибчӏвала дун кивалиго 60-70-абилел соназулъ къан, гьениса ворчӏизе кӏоларого вугин. Цо рахъалъ гьеб битӏарабги батила. Дида лъикӏ лъала ва бичӏчӏула жакъасеб къойил сагӏтил хехаб кӏутӏиялъул бакъан. Амма ракӏалдаса унаро жакъа дунгун гьечӏел гьудулзабазул сипатал ва дол соназул лъугьа-бахъинал.
Ниж-пионеразул данделъаби, спортивиял къецал, гӏи-боцӏуе рехьлъи гьаби, студентлъиялъул талихӏаб заман, «Океан» абулеб транзисторалдасан «Голос Америки» радиоялъул цӏиял харбал…
Доб заманалъул гӏадамал рукӏана киналалиго батӏиял, тӏокӏал. Ракӏ бацӏцӏалъи, гӏумру-яшавалдаса разилъи ва гӏагараб партиялъ жал битӏараб нухдасан рачунел рукӏиналда бугеб божилъиялъ гьел цӏунун рукӏана Западалъул «гьайбатлъабаздаса». Гӏумру букӏана чӏара-хьараб ва гӏодобе биччараб. Вакъарав чи вукӏинчӏо. Бекьулеб хур, хьихьулеб гӏи-боцӏи, бертаби, годекӏабахъ бахӏсал… Гьеле нужее чӏалгӏен, гьеле аралъухъ, ай лъимерлъиялъухъ бугеб урхъи.
Тӏоцебесеб иргаялда, херал чагӏазда лъимерлъи цебе чӏезабулаго, ракӏалде щола жидерго рукӏарал хӏаял, пайда босулел рукӏарал алатал ва рокьулел расанкӏаби. Гьале гьезул цо-цоял.