Устарзабазул изну кодосев къутӏбу Сагӏаду-хӏажиясул Мухӏамад гьавуна гӏалимчи Сагӏаду-хӏажиясул хъизамалда. Сагӏаду-хӏажиявги вукӏана хӏежги борхарав, жинца устарлъиялъе кьураб изнуги бахчарав лъикӏав гӏалимчи. Гьитӏинго малъана гьес жиндирго вас Мухӏамадида Къуръан ва гӏелму. Росулъ гӏелму цӏализе санагӏатги ккечӏого, Сагӏаду- хӏажияс вас витӏана Кӏаратӏа мадрасалда цӏализе. Сагӏаду-хӏажиясул Мухӏамадги Мухӏамад Ягӏсубиясул Расулги гьалбадерица балъго рокъ- ор хьихьун цӏализарулел рукӏана.
Кӏаратӏаса тӏад вуссун хадуб Сагӏаду-хӏажияс васасда абун буго: «Мухӏамад, мун вуго дир ункъо ясалда гьоркьов вугев цо вас. Дие бокьун букӏана дур гӏалимчи ва- хъинавизе. Щвараб гӏелмуялда дуца гӏамал гьабуни, гьебги дуе гӏела. Амма тӏарикъаталде гьуинлъиги машаихзабазде рокьиги гьечӏев лъугьинев ватани мун, валлагьги бокьила дие вукӏуналдаса гьечӏого вукӏине, биллагьги бокьила вукӏуналдаса гьечӏого вукӏине, таллагьги бокьила вукӏуналдаса гьечӏого вукӏине», — абун.
Цо къоялъ Сагӏаду-хӏажиясда батун буго васас жиндасаго балъго босун нахъе лъураб таманча. Щай гьеб босарабилан инсуца гьикъидал, Мухӏамадица абун буго аскӏов чӏезе вацги гьечӏелъул, къо ккараб мехалъ букӏине босун букӏанилан. Цинги Сагӏаду-хӏажияс васасда абун буго: «Вилъа, дуца вихьизаве живго хӏалихьатав вукӏун яргъица вахъинавурав бахӏарчи. Бищунго лъикӏаб ярагъ буго дуего бокьулареб жо чияе гьабичӏого тей, ин ша Аллагь чияца гьабураб дуцаги хӏехьезе ккеларо», — абун. Гьелдаса заманго балалде рузманалде унаго нухда хун ватана Сагӏаду-хӏажи. Гьоркьоб заманго иналде эбелалдасаги ратӏалъана Мухӏамадги ункъайго яцги. Гьеб мехалъ ана 15 сон барав Мухӏамад тӏоцеве Къахӏиса Хӏасан- афандиясухъе (къ.с.). Гьев мубаракас гӏажаиблъи гьабун гьикъана: «Я, дир вас, дур эменги гьечӏо, эбелги гьечӏо, Мун гьаниве витӏизе чиги гьечӏо, кингӏаги дуда гьаниве вачӏине лъараб?» — абун.
Мухӏамадица абуна дида тӏехьалда батанин хварал эбел-инсул адаб гьабилъун кколин гьезие рокьа- рал рокьи, гьезда рихарал рихин. Инсуе хириял чагӏи нуж рукӏиндал вачӏанилан. Хӏасан-афанди (къ.с.) цӏакъ вохана. Гьикъизе чи гьечӏев Мухӏамадида гьев мубаракас малъана кинабго жо истихаралдалъун гьабеян. Гьелдаса нахъе Хӏасан устарасул (къ.с.) рокъоса чилъун лъугьана Мухӏамад. Устарасухъе рачӏунел чагӏазда гъорлъ жиндаса гьитӏинав чи вукӏинчӏилан бицунаан Мухӏамадица. Хӏасан устар (къ.с.) ккун вачун ун хадуб Сагӏаду- хӏажиясул Мухӏамад Занатӏаса Шейхул Исламгун цадахъ хьвадана Къахӏиве Мухӏаммадгӏарипихъе (къ.с.) ва цогидал росабалъ ругел гӏалимзабазухъе. Гьитӏинго тӏадчӏана гӏелмуялда ва тӏарикъаталда, хӏасилалда гӏолохъанго тӏадегӏанаб макъамалде вахана. Гьев вукӏана 10-15 соналъ жиндир баракат щваяв Къахӏиса Мухӏамадгӏарип-афандияс (къ.с.) цӏализавурав чи. Мубарак гӏемерав щолаан Гьандихъе — Хӏумайд-афандиясухъе (къ.с.), Гӏуриве — Хӏусенил Мухӏамад- афандиясухъе (къ.с.), Лъахъе — Хӏамзат-афандиясухъе (къ.с.) ва цогидалги бакӏазде. Сагӏаду-хӏажиясул Мухӏамадие (къ.с.) изну кьуна Къахӏиса Мухӏамадгӏарип-афандияс (къ.с.) ва Инхоса Гӏабдулхӏамид- афандияс (къ.с.), амма гьес гьеб живго хвезегӏан балъго гьабуна. Гьелъие гӏиллаги букӏана даража щвей гуребги, доб заманалда кутакаб рагъ балеб букӏана диналда данде ва гӏакъуба кьолеб букӏана диниял церехъабазе.
Тӏарикъаталъул киналго муракъаби-макъамал Гьандихъа Хӏумайд- афандияс (къ.с.) лъугӏизаруна Сагӏаду-хӏажиясул Мухӏамадил.
Кӏикъоялда анцӏабилел соназдаса байбихьун Къахӏиса Мухӏамадгӏарипицаги (къ.с.) Мухӏамад-афандиясги (къ.с.) кӏудияб хӏалтӏи гьабуна Дагъистаналда ислам цӏунун хутӏиялъе ва тӏарикъат цебетӏеялъе. Кир гӏелму цӏалулел чагӏи ругилан рагӏаниги, гьезухъе кумекалъулаб квер бегьулаан гьел мубараказ.
Хасго щулияб вацлъиги гьудуллъиги букӏана Мухӏамад-афандиясул (къ.с.) Сасикьа Хӏусен устарасулгун (къ.с.). Гьединабго вацлъи букӏана гьесул магӏаруллъиялдаго рагӏарал гӏалимзаби Къородаса Гӏабдулгъапурилгун, Гӏасаса Ичӏилгӏалил Мухӏамадилгун, Занатӏаса Шейхул Исламилгун, Кудалиса Мухӏамадилгун, Гьоцӏалъа Хӏажиясул Мухӏамадилгун ва Гӏабдулмажидил Мухӏамадилгун.
Сагӏаду-хӏажиясул Мухӏамад (къ.с.) вукӏана исламалъ живги жинца исламги берцин гьабураб хьвада- чӏвадиялъул чи. Щиб жо исламалъ беццаниги гьесда берцин бихьулаан, щиб жо гьукъаниги гьебги рихунаан. Гьев вукӏана цӏакъго напс гьечӏев чи. Цӏакъ бокьулароан мубаракасе машгьурлъи. Гьелъие нугӏлъи гьабула Гьоцӏалъа Гӏабдулмажидил Мухӏамадихъе хъвараб гьесул кагътида ругел гьадинал мухъазги.
Дун агьлулъун гьечӏеб
лъикӏаб цӏарги лъун,
Рахӏат толеб гьечӏо дие гӏадамаз.
Дидаги лъалареб,
дунги лъалареб,
Цо рукъалъул бокӏон
анищан вуго.
Сагӏаду-хӏажиясул Мухӏамад (къ.с.) гӏумруялдаса ватӏалъана 1995 соналъул 24 июлалда, гӏумруялъул 80 сон бараб мехалъ.
Зиярат буго жиндирго гӏагараб росулъ. Вукъун вуго «Гохӏда» абулел хабалалъ.