14 сентябралда Махӏачхъалаялъул №9 школалда данделъун рукӏана Дагъистаналъул халкъазул цолъиялъул байрам кӏодо гьабизе.
Цӏалдохъабигун дандчӏвазе рачӏун рукӏана Дагъистаналъул Жамгӏияб палатаялъул председателасул заместитель, республикаялъул «Дагъистан» басмаханаялъул директор Гӏумаргӏусман Хӏажиев, «Россиялъул халкъазул ассамблея» гӏуцӏиялъул Дагъистаналда бугеб отделениялъул нухмалъулев, «Хӏакъикъат» газеталъул бетӏерав редакторасул заместитель Зикрула Ильясов ва «Хӏакъикъат» газеталъул мухбир Шамай Хъазанбиева.
Байрамалъул тарихалъул хӏакъалъулъ бицана школалъул директор Шамсигат Насрулаевалъ.
— Жакъа нилъеца бицине буго Да-гъистаналъул халкъазул гьудуллъиялъулги цолъиялъулги хӏакъалъулъ. Гьелъулъ буго нилъер къуват. Гьеб нилъеца ракӏалде щвезабула сана-йил, 15 сентябралда. Гьеб байрам дандеккезабун буго Дагъистаналъул халкъалъ Надир-шагьасда тӏад бергьенлъи босараб къоялде. Нилъеда бихьулеб буго киналго заманабаз халкъазул букӏараб гьудуллъи, — ян бицана Ш. Насрулаевалъ.
Кӏалъазе вахъарав Гӏ. Хӏажиевас цӏалдохъабазе бицана дагъистаниязул цолъиялъул хӏакъалъулъ:
— Цолъиялъги гьудуллъиялъги ккун руго нилъер халкъал. Миллат цӏехечӏого, гӏасрабаз гьудуллъиялда гӏумру гьабулеб буго нилъеца. Дир кӏудияб гьари буго нужеде, лъимал. Цӏуне нилъее умумуз ирсалъе тараб гьудуллъи. Гьеб загӏиплъани, загӏиплъула Дагъистан, — илан абуна гьес ва школалъе сайгъат гьаруна «Дагъистан» басмаханаялъ къватӏире риччарал тӏахьалги.
З. Ильясовас цӏалдохъабазе бицана Россиялъул халкъазул ассамблеялъул ва гьелда цере чӏарал масъалабазул хӏакъалъулъ.
— Цӏуне мацӏ, цӏуне миллат, миллаталъул гӏадаталги гӏамалалги. Дунялалъего мисаллъун буго Дагъистанги Дагъистаналъул халкъазул гьудуллъиги. Мустахӏикъаллъун рукӏа гьединаб гьудуллъиялъе. Гьудуллъиялъул кьалбазда кьаву чӏвазе тоге, — ян абуна гьес.
Ш. Хъазанбиевалъги бицана рахьдал мацӏазул бугеб кӏваралъул.
— Дида гьикъани ватӏан сундаса байбихьулебилан, дица абилаан рахьдал мацӏалдасайилан. Гьеб мацӏалда ахӏараб кечӏалъ нухарегӏула нилъ кӏудияб дунялалде. Гьеб мацӏалъул адаб тани, рилула нилъ, билула нилъее гӏагараб Дагъистан. Дагъистаналъул халкъазул цолъи жакъаги буго дунялалъе кӏудияб мисаллъун. Дагъистаналъул гьудуллъиялъул ва букӏинеселъул кӏул нужехъ буго. Тоге гьеб билизе, — ян бицана гьелъ.
Гьединго кӏалъазе рахъана школалъул учительзабиги. Гьезги загьир гьаруна байрамалъул хӏакъалъулъ жидерго пикраби.