{
"word": "кон",
"forms": [
"кон"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "кон",
"comment": "1 цо-цо хӏаязда хӏалеб бакӏ бихьизабулеб мухъ, хӏучч; 2 хӏаялъул цо свери"
},
{
"text": "кӏудияб хӏин-къиялде ккезабизе (гӏумру)",
"precomment": "поставить на кон"
}
]
}
{
"word": "конвейер",
"stress": 5,
"forms": [
"конвейер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конвейер",
"comment": "1 гьарулел тӏагӏалаби цоги бакӏалде раччулеб машина; 2 сверулеб къайи-къоно баччулеб лента"
}
]
}
{
"word": "конвейерный",
"stress": 5,
"stem": "КОНВЕЙЕРН",
"forms": [
"конвейерный",
"конвейерная",
"конвейерное"
],
"senses": [
{
"text": "конвейералъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "конвейерная система",
"av": "конвейералъулаб къагӏида"
}
]
}
]
}
{
"word": "конвенция",
"stress": 5,
"forms": [
"конвенция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конвенция",
"comment": "хасаб суалалда тӏасан хӏукуматазул къотӏи, разилъи",
"examples": [
{
"ru": "железнодорожная конвенция",
"av": "маххул нухлул хӏакъалъулъ конвенция"
}
]
}
]
}
{
"word": "конверт",
"stress": 5,
"forms": [
"конверт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конверт, бухча"
},
{
"text": "конверт",
"precomment": "для ребенка",
"comment": "бухча гӏадаб лъимадуе гьабураб одеяло"
}
]
}
{
"word": "конвоир",
"stress": 6,
"forms": [
"конвоир"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конвоир",
"comment": "ккурав яги жанив тӏамурав чи дове-гьаниве вачунев хъаравул"
}
]
}
{
"word": "конвоировать",
"stress": 6,
"forms": [
"конвоировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "конвойлъи гьабизе",
"precomment": "кого-что"
}
]
}
{
"word": "конвой",
"stress": 5,
"forms": [
"конвой"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конвой",
"comment": "1 щивниги цӏунизе яги тӏуризе виччачӏого вукӏине цадахъ унеб къокъа, яргъид гӏуцӏарал гӏадамал; 2 къайи-къоно баччулел яги дармил гуми цӏунизе цадахъ унел гуми яги самолётал"
}
]
}
{
"word": "конвойный",
"stress": 5,
"forms": [
"конвойный",
"конвойная",
"конвойное"
],
"senses": [
{
"text": "конвоялъул(аб)"
},
{
"text": "конвоир",
"comment": "хъаравул",
"labels": [
"в значении существительного",
"мужской род"
]
}
]
}
{
"word": "конгресс",
"stress": 6,
"forms": [
"конгресс"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конгресс",
"comment": "гӏемер чи гӏахьаллъараб данделъи яги съезд, гӏемерисеб мехалъ - халкъазда гьоркьосеб",
"examples": [
{
"ru": "всемирный конгресс сторонников мира",
"av": "дунялалъулго рекъел цӏунулезул конгресс"
}
]
},
{
"text": "Конгресс",
"comment": "Америкаялда ва цогидалги пачалихъазда законал рахъулеб орган (парламент)"
}
]
}
{
"word": "конгрессмен",
"stress": 10,
"forms": [
"конгрессмен"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "Конгрессалъул член"
}
]
}
{
"word": "конденсатор",
"stress": 8,
"forms": [
"конденсатор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конденсатор",
"comment": "1 электрикалъул ток данде гьабулеб алат; 2 хӏалтӏизабураб хӏухьел лъеде буссинабулеб алат"
}
]
}
{
"word": "конденсационный",
"stress": 11,
"stem": "КОНДЕНСАЦИОНН",
"forms": [
"конденсационный",
"конденсационная",
"конденсационное"
],
"senses": [
{
"text": "конденсациялъул(аб), конденсациялда хурхараб",
"examples": [
{
"ru": "конденсационная установка",
"av": "конденсациялъулаб установка",
"comment": "машина"
}
]
}
]
}
{
"word": "конденсация",
"stress": 8,
"forms": [
"конденсация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "данде гьаби",
"precomment": "по гл. конденсировать"
},
{
"text": "бакъвалъизаби"
},
{
"text": "лъеде сверизаби"
},
{
"text": "данделъи",
"precomment": "по гл. конденсироваться"
},
{
"text": "бакъвалъи"
},
{
"text": "лъеде свери"
}
],
"see_also": [
{
"target": "конденсировать",
"kind": "from",
"refwordnum": "1,2"
},
{
"target": "конденсироваться",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "конденсировать",
"stress": 8,
"forms": [
"конденсировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бакъвалъизабизе",
"precomment": "что, сгустить",
"examples": [
{
"ru": "конденсировать молоко",
"av": "рахь бакъвалъизабизе"
}
]
},
{
"text": "(хӏухьел) лъеде сверизабизе",
"precomment": "что, превратить в жидкость"
},
{
"text": "данде гьабизе, бакӏаризе",
"precomment": "что, накопить",
"examples": [
{
"ru": "конденсировать энергию",
"av": "къуват бакӏаризе, данде гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конденсироваться",
"stress": 8,
"forms": [
"конденсироваться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "бакъвалъизе",
"precomment": "сгуститься"
},
{
"text": "лъамалъизе",
"precomment": "превратиться в жидкость"
},
{
"text": "данделъизе, бакӏаризе",
"precomment": "накопиться – об энергии"
}
]
}
{
"word": "кондитер",
"stress": 5,
"forms": [
"кондитер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "кондитер",
"comment": "гьуинлъи, конфетал, тортал гьарулев"
}
]
}
{
"word": "кондитерский",
"stress": 5,
"stem": "КОНДИТЕРСК",
"forms": [
"кондитерский",
"кондитерская",
"кондитерское"
],
"senses": [
{
"text": "кондитерлъиялъул(аб)",
"comment": "кондитерлъиялда хурхараб",
"examples": [
{
"ru": "кондитерская фабрика",
"av": "кондитерлъиялъул фабрика"
},
{
"ru": "кондитерские изделия",
"av": "кондитерас гьарурал нигӏматал"
}
]
},
{
"text": "кондитераз гьабураб нигӏмат бичулеб тукен",
"labels": [
"в значении существительного",
"женский род"
]
}
]
}
{
"word": "кондиционер",
"stress": 10,
"forms": [
"кондиционер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "кондиционер",
"comment": "рокъоб хинлъи-цӏорой, регьел рекъезабулеб аппарат"
}
]
}
{
"word": "кондиционный",
"stress": 8,
"stem": "КОНДИЦИОНН",
"forms": [
"кондиционный",
"кондиционная",
"кондиционное"
],
"senses": [
{
"text": "кондициялъул(аб)",
"comment": "хасал тӏалабазда, стандартазда данде кколеб",
"examples": [
{
"ru": "кондиционные товары",
"av": "кондициялъулаб къайи"
}
]
}
]
}
{
"word": "кондиция",
"stress": 5,
"stem": "КОНДИЦИ",
"forms": [
"кондиция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "кондиция",
"comment": "къайи-къоноялъул, материалазул хасал тӏалабазда данде ккей",
"examples": [
{
"ru": "кондиция зерна",
"av": "ролъул кондиция"
},
{
"ru": "довести до кондиции",
"av": "букӏине кколеб кондициялде (даражаялде) бахинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "кондуктор",
"stress": 5,
"forms": [
"кондуктор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "кондуктор",
"comment": "1 поездалда гӏадлу букӏиналъе ва къайи-къоно цӏуниялъе цадахъ унев чи; 2 автобусалда, троллейбусалда, трамваялда белтал ричулев, гӏадлу гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "коневод",
"stress": 6,
"forms": [
"коневод"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чуял гӏезариялда ва гьездасан пайда босиялда тӏад хӏалтӏулев чи"
}
]
}
{
"word": "коневодство",
"stress": 6,
"forms": [
"коневодство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "чуял гӏезари ва гьездасан пайда боси"
}
]
}
{
"word": "коневодческий",
"stress": 6,
"stem": "КОНЕВОДЧЕСК",
"forms": [
"коневодческий",
"коневодческая",
"коневодческое"
],
"senses": [
{
"text": "чуял гӏезарулеб",
"examples": [
{
"ru": "коневодческий совхоз",
"av": "чуял гӏезарулеб совхоз, чуязул совхоз"
}
]
}
]
}
{
"word": "конеферма",
"stress": 6,
"forms": [
"конеферма"
],
"senses": [
{
"text": "чуязул ферма"
}
]
}
{
"word": "конец",
"stress": 4,
"forms": [
"конец"
],
"senses": [
{
"text": "тӏогь, кӏал, рагӏал",
"examples": [
{
"ru": "конец палки",
"av": "тӏилил тӏогь"
},
{
"ru": "конец верёвки",
"av": "кварил кӏал"
}
]
},
{
"text": "ахир",
"examples": [
{
"ru": "конец слова",
"av": "рагӏул ахир"
}
]
},
{
"text": "ракьан, рагӏал",
"precomment": "предел",
"examples": [
{
"ru": "конец стены",
"av": "къадал ракьан"
}
]
},
{
"text": "хвел, тӏарамагъалъи",
"precomment": "смерть",
"examples": [
{
"ru": "безвременный конец",
"av": "ракӏалдаго гьечӏеб хвел"
}
]
},
{
"text": "ахалъи, рагӏал",
"precomment": "расстояние",
"examples": [
{
"ru": "(нижний) конец аула",
"av": "росдал ахалъи"
},
{
"ru": "в оба конца я шёл пешком",
"av": "кӏиябго рагӏалде дун лъелго ана"
}
]
},
{
"text": "гама, раса бухьунеб квар",
"precomment": "канат",
"labels": [
"морской термин"
],
"examples": [
{
"ru": "причальный конец",
"av": "бачӏун чӏараб гама бухьунеб квар"
}
]
},
{
"text": "лъугӏелго гьечӏого",
"precomment": "без конца"
},
{
"text": "рагӏа-ракьанго гьечӏо",
"precomment": "конца-краю нет"
},
{
"text": "тӏарамагъадаги, ахиралдаги",
"precomment": "в конце концов"
},
{
"text": "кисанго",
"precomment": "со всех концов"
},
{
"text": "кинго бегьичӏони",
"precomment": "на худой конец"
},
{
"text": "дуда бихьа, дида рагӏа",
"precomment": "и концы в воду"
},
{
"text": "тӏолабго манзилалъ",
"precomment": "из конца в конец"
},
{
"text": "я лъикӏ, я квеш – бокьараб букӏине бегьула",
"precomment": "палка о двух концах"
},
{
"text": "цӏакъ мискинго яшав гьабизе",
"precomment": "сводить концы с концами"
},
{
"text": "гьалда лъугӏизе тела",
"precomment": "и дело с концом"
}
]
}
{
"word": "конечно",
"stress": 4,
"forms": [
"конечно"
],
"senses": [
{
"text": "гьай-гьай",
"precomment": "несомненно",
"labels": [
"вводное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "он, конечно, прав",
"av": "гьай-гьай, гъов витӏун вуго"
}
]
},
{
"text": "узухъда",
"precomment": "частица (да, разумеется)",
"examples": [
{
"ru": "вы любите музыку? – конечно!",
"av": "дуе музыка бокьулищ? – узухъда (бокьула)!"
}
]
}
]
}
{
"word": "конечности",
"stress": 4,
"stem": "КОНЕЧНОС",
"forms": [
"конечности"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "хӏетӏе-квер, бох-ратӏа",
"examples": [
{
"ru": "верхние конечности",
"av": "кверал"
},
{
"ru": "нижние конечности",
"av": "бохдул"
},
{
"ru": "передние конечности",
"av": "рутӏби"
},
{
"ru": "задние конечности",
"av": "бохдул"
}
]
}
]
}
{
"word": "конечный",
"stress": 4,
"stem": "КОНЕЧН",
"forms": [
"конечный",
"конечная",
"конечное"
],
"senses": [
{
"text": "ахирияб, ахирисеб",
"precomment": "последний",
"examples": [
{
"ru": "конечная остановка трамвая",
"av": "трамваялъул ахирисеб чӏолеб бакӏ"
}
]
},
{
"text": "тӏарамагъадисеб",
"precomment": "завершающий, основной",
"examples": [
{
"ru": "конечная цель",
"av": "тӏарамагъадисеб мурад"
},
{
"ru": "в конечном счёте",
"av": "ахир-къадги, тӏарамагъадаги, ахиралдаги"
}
]
}
]
}
{
"word": "конёк",
"homonym": 1,
"forms": [
"конёк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чердакалъул тӏасияб мицӏир",
"precomment": "на крыше",
"examples": [
{
"ru": "сесть на своего любимого конька",
"av": "жиндиего бокьулеб хабар бицине (байбихьизе)"
},
{
"ru": "морской конёк",
"av": "ралъдал чу",
"labels": [
"морской термин"
],
"comment": "шахматазул чуялда релълъараб ралъдал ччугӏа"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "конь",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "конёк",
"homonym": 2,
"forms": [
"конёк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"see_also": [
{
"target": "коньки",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "конина",
"stress": 4,
"forms": [
"конина"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чол гьан"
}
]
}
{
"word": "конический",
"stress": 4,
"forms": [
"конический",
"коническая",
"коническое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏогьиса бегӏераб, конусалда релълъараб",
"precomment": "имеющий форму конуса"
}
]
}
{
"word": "конкретизация",
"stress": 10,
"forms": [
"конкретизация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏванкъотӏизаби",
"examples": [
{
"ru": "конкретизация предложений",
"av": "церелъеял (предложениял) чӏванкъотӏизари"
}
]
}
]
}
{
"word": "конкретизировать",
"stress": 10,
"forms": [
"конкретизировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "чӏванкъотӏизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "конкретизировать общее положение",
"av": "гӏаммаб рахъ(хӏал) чӏванкъотӏизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конкретность",
"stress": 6,
"forms": [
"конкретность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чӏванкъотӏи, якъинлъи"
}
]
}
{
"word": "конкретный",
"stress": 6,
"stem": "КОНКРЕТН",
"forms": [
"конкретный",
"конкретная",
"конкретное"
],
"senses": [
{
"text": "чӏванкъотӏараб",
"examples": [
{
"ru": "конкретные задачи",
"av": "чӏванкъотӏарал масъалаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "конкурент",
"stress": 7,
"forms": [
"конкурент"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "дандеяв, къец балев чи"
}
]
}
{
"word": "конкурентка",
"stress": 7,
"forms": [
"конкурентка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "дандеяй, къец балей гӏадан"
}
]
}
{
"word": "конкурентный",
"stress": 7,
"stem": "КОНКУРЕНТН",
"forms": [
"конкурентный",
"конкурентная",
"конкурентное"
],
"senses": [
{
"text": "конкуренциялъул(аб); хӏалуцараб; къец бараб",
"examples": [
{
"ru": "конкурентная борьба",
"av": "хӏалуцараб къец"
}
]
}
]
}
{
"word": "конкуренция",
"stress": 7,
"stem": "КОНКУРЕНЦИ",
"forms": [
"конкуренция"
],
"senses": [
{
"text": "къец, къеркьей",
"comment": "бищун кӏудиял санагӏалъабазе, бигьалъабазе гӏоло, бищун цӏикӏкӏараб мухь щвеялъе гӏоло магӏишаталда жаниб унеб къец"
},
{
"text": "данде чиго гьечӏого, данде кквезе жого гьечӏого",
"precomment": "вне конкуренции"
}
]
}
{
"word": "конкурировать",
"stress": 7,
"forms": [
"конкурировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "къец базе",
"precomment": "с кем-чем в чем"
}
]
}
{
"word": "конкурс",
"stress": 2,
"forms": [
"конкурс"
],
"senses": [
{
"text": "къец, конкурс",
"comment": "бищун лъикӏаб тӏатинабизелъун гьабулеб къец",
"examples": [
{
"ru": "объявить конкурс",
"av": "конкурс лъазабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конкурсант",
"stress": 8,
"forms": [
"конкурсант"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конкурсалъул гӏахьалчи"
}
]
}
{
"word": "конкурсный",
"stress": 2,
"stem": "КОНКУРСН",
"forms": [
"конкурсный",
"конкурсная",
"конкурсное"
],
"senses": [
{
"text": "конкурсалъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "конкурсные экзамены",
"av": "конкурсалъулал экзаменал"
}
]
}
]
}
{
"word": "конник",
"stress": 2,
"forms": [
"конник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏарав рагъухъан, кавалерист, чотӏахъан"
}
]
}
{
"word": "конница",
"stress": 2,
"forms": [
"конница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рекӏаразул аскар"
}
]
}
{
"word": "коннозаводской",
"stress": 13,
"forms": [
"коннозаводской",
"коннозаводская",
"коннозаводское"
],
"senses": [
{
"text": "чуязул заводалъул(аб)"
}
]
}
{
"word": "конноспортивный",
"stress": 11,
"stem": "КОННОСПОРТИВН",
"forms": [
"конноспортивный",
"конноспортивная",
"конноспортивное"
],
"senses": [
{
"text": "чуязул (чотӏахъабазул), къецазул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "конноспортивные соревнования",
"av": "чотӏахъабазул къецал"
}
]
}
]
}
{
"word": "конный",
"stress": 2,
"stem": "КОНН",
"forms": [
"конный",
"конная",
"конное"
],
"senses": [
{
"text": "чуязул(аб), чуязе бугеб",
"examples": [
{
"ru": "конный двор",
"av": "чуял рухьунеб азбар"
},
{
"ru": "конная сбруя",
"av": "чол чӏоло-квара, кьили-тӏенк"
},
{
"ru": "конная ярмарка",
"av": "чуял ричулеб базар"
}
]
},
{
"text": "рекӏаразул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "конная армия",
"av": "рекӏаразул аскар"
}
]
},
{
"text": "чуязул, чол",
"precomment": "действующая с помощью лошадей",
"examples": [
{
"ru": "конная тяга",
"av": "чода нахъа балеб гьоко ва гь.ц."
}
]
}
]
}
{
"word": "коновал",
"stress": 6,
"forms": [
"коновал"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чуязул тохтур",
"precomment": "ветеринар",
"comment": "цӏаличӏев",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
},
{
"text": "лъавукъав, лъай гьечӏев тохтур",
"precomment": "плохой врач",
"labels": [
"разговорное слово",
"пренебрежительно"
]
}
]
}
{
"word": "коновод",
"stress": 6,
"forms": [
"коновод"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чуязухъ балагьулев чи, мегьтар",
"precomment": "рещтӏарал рагъухъабазул"
}
]
}
{
"word": "коновязь",
"stress": 2,
"forms": [
"коновязь"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "зодикь чуял рухьунеб хӏуби; хӏатӏирухьен"
}
]
}
{
"word": "конокрад",
"stress": 7,
"forms": [
"конокрад"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чуялрикъ, чуязул цӏогьор"
}
]
}
{
"word": "конопатить",
"stress": 6,
"forms": [
"конопатить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "кьватӏи (каратӏ) бацизе",
"precomment": "что",
"comment": "жанибе чӏорто-къехь, габанидул хокӏи ва гь.ц. бугӏун"
}
]
}
{
"word": "конопатый",
"stress": 6,
"forms": [
"конопатый",
"конопатая",
"конопатое"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "тӏонтӏро (тӏипало) барав, тӏонтӏросарав",
"precomment": "веснушчатый",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "тӏонтӏрос",
"labels": [
"в значении имени существительного",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "конопля",
"stress": 7,
"forms": [
"конопля"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "габани"
}
]
}
{
"word": "конопляный",
"stress": 7,
"stem": "КОНОПЛЯН",
"forms": [
"конопляный",
"конопляная",
"конопляное"
],
"senses": [
{
"text": "габанихьодол(аб)",
"examples": [
{
"ru": "конопляное масло",
"av": "габанихьодол нах"
}
]
}
]
}
{
"word": "консервативность",
"stress": 10,
"forms": [
"консервативность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цӏияб жоялда данде чӏей; цебе букӏараб бецци",
"examples": [
{
"ru": "консервативность взглядов",
"av": "цӏиял пикрабазда дандеккунгутӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "консервативный",
"stress": 10,
"stem": "КОНСЕРВАТИВН",
"forms": [
"консервативный",
"консервативная",
"консервативное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏиябщиналда данде чӏараб, консервативияб"
},
{
"text": "операция гьабичӏого, тӏубалеб",
"labels": [
"медицина"
]
}
]
}
{
"word": "консерватизм",
"stress": 10,
"forms": [
"консерватизм"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "консерватизм",
"comment": "кинабго цӏиябщиналда данде чӏей, басриялъул рахъ кквей"
}
]
}
{
"word": "консерватор",
"stress": 8,
"forms": [
"консерватор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "консерватор",
"comment": "1 консервативиял пикрабазул чи; 2 консервативияб партиялъул член"
}
]
}
{
"word": "консерватория",
"stress": 10,
"forms": [
"консерватория"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "консерватория",
"comment": "тӏадегӏанаб музыкалияб цӏалул заведение"
}
]
}
{
"word": "консервирование",
"stress": 8,
"forms": [
"консервирование"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "консервал гьари",
"precomment": "по глаголу консервировать"
}
],
"see_also": [
{
"target": "консервировать",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "консервированный",
"stress": 8,
"forms": [
"консервированный",
"консервированная",
"консервированное"
],
"senses": [
{
"text": "консерв гьабураб"
}
]
}
{
"word": "консервировать",
"stress": 8,
"forms": [
"консервировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "консервал гьаризе",
"precomment": "что"
},
{
"text": "цо сундулниги хӏалтӏи заманаялъ гьоркьоб къотӏизабизе",
"precomment": "что, приостанавливать деятельность чего-либо",
"examples": [
{
"ru": "консервировать предприятие",
"av": "предприятиялъул хӏалтӏи заманалъ гьоркьоб къотӏизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "консервы",
"stress": 5,
"forms": [
"консервы"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "консервал",
"examples": [
{
"ru": "рыбные консервы",
"av": "ччугӏил консервал"
}
]
}
]
}
{
"word": "консилиум",
"stress": 5,
"forms": [
"консилиум"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "консилиум",
"comment": "унтарасул хӏал лъазабизе, унти чӏезабизе ва сах гьавулеб къагӏида мухӏкан гьабизе цо чанго тохтирасдасан гӏуцӏараб данделъи"
}
]
}
{
"word": "конский",
"stress": 2,
"forms": [
"конский",
"конская",
"конское"
],
"senses": [
{
"text": "чол, чодул",
"examples": [
{
"ru": "конский волос",
"av": "чол рас"
}
]
},
{
"text": "жух",
"precomment": "конский щавель",
"labels": [
"ботаника"
]
}
]
}
{
"word": "консолидация",
"stress": 9,
"forms": [
"консолидация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цолъизаби, гъункизаби",
"precomment": "по гл. консолидировать",
"examples": [
{
"ru": "консолидация сил",
"av": "къуватал цолъизари"
}
]
},
{
"text": "цолъи, гъунки",
"precomment": "по гл. консолидироваться"
}
]
}
{
"word": "консолидировать",
"stress": 9,
"forms": [
"консолидировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цолъизаризе, гъункизаризе",
"precomment": "что, сплотить",
"examples": [
{
"ru": "консолидировать все силы борцов за мир",
"av": "рекъел цӏунулезул киналго къуватал цолъизаризе"
}
]
},
{
"text": "къокъаб заманалъулаб налъи халатаб заманалъулалде сверизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "консолидировать займы",
"av": "заёмал рецӏулеб болжал цӏикӏкӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "консолидироваться",
"stress": 9,
"forms": [
"консолидироваться"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цолъизе, гъункизе"
}
]
}
{
"word": "конспект",
"stress": 6,
"forms": [
"конспект"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конспект",
"comment": "хъвараб къокъаб хӏасил",
"examples": [
{
"ru": "конспект лекции",
"av": "лекциялъул конспект"
}
]
}
]
}
{
"word": "конспективный",
"stress": 9,
"stem": "КОНСПЕКТИВН",
"forms": [
"конспективный",
"конспективная",
"конспективное"
],
"senses": [
{
"text": "къокъаб хӏасил босараб, конспекталъулаб",
"precomment": "краткий",
"examples": [
{
"ru": "конспективное изложение",
"av": "къокъго, гӏамго хъвай"
}
]
}
]
}
{
"word": "конспектировать",
"stress": 9,
"forms": [
"конспектировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "конспект гьабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "конспектировать лекцию",
"av": "лекциялъул конспект гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конспиративность",
"stress": 10,
"forms": [
"конспиративность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конспирация цӏуни"
}
]
}
{
"word": "конспиративный",
"stress": 10,
"stem": "КОНСПИРАТИВН",
"forms": [
"конспиративный",
"конспиративная",
"конспиративное"
],
"senses": [
{
"text": "балъгояб, бахчараб, конспирация цӏунараб",
"examples": [
{
"ru": "конспиративное собрание",
"av": "балъгояб данделъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "конспиратор",
"stress": 8,
"forms": [
"конспиратор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конспиратор",
"comment": "балъго хӏалтӏулев чи"
}
]
}
{
"word": "конспирация",
"stress": 8,
"forms": [
"конспирация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конспирация",
"comment": "балъгояб гӏуцӏиялъ жиндирго къасдал цӏунизе гьабулеб хӏалтӏи, гьеб балъголъи цӏуни"
}
]
}
{
"word": "констатация",
"stress": 8,
"forms": [
"констатация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакъикъаталда букӏин чӏезаби, мухӏканлъизаби"
}
]
}
{
"word": "констатировать",
"stress": 8,
"forms": [
"констатировать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хӏакъикъаталда букӏин чӏезабизе, мухӏканлъизабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "констатировать изменение состояния больного",
"av": "унтарасул хӏал хисараблъи чӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конституционный",
"stress": 11,
"stem": "КОНСТИТУЦИОНН",
"forms": [
"конституционный",
"конституционная",
"конституционное"
],
"senses": [
{
"text": "конституциялъулаб",
"examples": [
{
"ru": "конституционный закон",
"av": "конституциялъулаб закон"
}
]
},
{
"text": "парччахӏасул хӏакимлъиялъе конституциялъ гӏурхъи чӏвараб пачалихъияб гӏуцӏи, конституциялъулаб монархия",
"precomment": "конституционная монархия"
}
]
}
{
"word": "конституция",
"stress": 8,
"forms": [
"конституция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конституция",
"precomment": "основной закон",
"comment": "пачалихъалъул аслияб закон"
},
{
"text": "чорхол гӏуцӏи",
"precomment": "телосложение"
}
]
}
{
"word": "конструирование",
"stress": 8,
"forms": [
"конструирование"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏуцӏи, лъугьинаби, план гьаби",
"precomment": "по глаголу конструировать"
}
],
"see_also": [
{
"target": "конструировать",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "конструировать",
"stress": 8,
"forms": [
"конструировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏуцӏизе, лъугьинабизе, ургъун цӏияб жо гьабизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "конструировать машину",
"av": "цӏияб машина гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конструктивный",
"stress": 10,
"stem": "КОНСТРУКТИВН",
"forms": [
"конструктивный",
"конструктивная",
"конструктивное"
],
"senses": [
{
"text": "конструктивияб, гӏуцӏиялда хурхараб",
"examples": [
{
"ru": "конструктивные особенности здания",
"av": "мина бан бугеб къагӏидаялъул хаслъаби"
}
]
},
{
"text": "сундуениги кьучӏлъун букӏине бегьулеб, ярагьунеб",
"precomment": "деловой",
"examples": [
{
"ru": "конструктивное предложение",
"av": "ярагьунеб предложение (цебелъей)"
}
]
}
]
}
{
"word": "конструктор",
"stress": 7,
"forms": [
"конструктор"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конструктор",
"comment": "цӏияб конструкция гьабулев (гӏуцӏулев) чи",
"examples": [
{
"ru": "конструктор самолётов",
"av": "самолётазул конструктор"
}
]
},
{
"text": "конструктор",
"precomment": "детская игра",
"comment": "лъималаз батӏи-батӏиял расанкӏаби гьаризе данде гьарурал деталал, сундулниги бутӏаби"
}
]
}
{
"word": "конструкторский",
"stress": 7,
"stem": "КОНСТРУКТОРСК",
"forms": [
"конструкторский",
"конструкторская",
"конструкторское"
],
"senses": [
{
"text": "конструкторасулаб",
"examples": [
{
"ru": "конструкторское бюро",
"av": "конструкторасулаб бюро",
"comment": "конструкциялъе бетӏерлъи гьабулеб орган"
}
]
}
]
}
{
"word": "конструкция",
"stress": 7,
"stem": "КОНСТРУКЦИ",
"forms": [
"конструкция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конструкция",
"comment": "сундул бугониги гӏуцӏи, алатазул дандеккей",
"examples": [
{
"ru": "самолёт новой конструкции",
"av": "цӏияб конструкциялъул самолёт"
}
]
},
{
"text": "конструкция",
"precomment": "сооружение",
"examples": [
{
"ru": "стальные конструкции",
"av": "чармил конструкцияби"
}
]
},
{
"text": "конструкция",
"comment": "грамматикиял бухьеназухъ балагьун, рагӏабазул гьоркьорлъаби",
"labels": [
"грамматика"
],
"examples": [
{
"ru": "синтаксическая конструкция",
"av": "синтаксисияб гӏуцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "консул",
"stress": 2,
"forms": [
"консул"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "консул",
"comment": "пачалихъалъул мурадал цойги пачалихъалда цере лъезе ва цӏунизе гьенив тарав вакил",
"examples": [
{
"ru": "генеральный консул",
"av": "генералияв консул"
}
]
}
]
}
{
"word": "консульство",
"stress": 2,
"forms": [
"консульство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "консульство",
"comment": "консул бетӏералда вугеб вакиллъи ва гьеб жаниб бугеб мина",
"examples": [
{
"ru": "российское консульство",
"av": "Россиялъул консульство"
}
]
}
]
}
{
"word": "консультант",
"stress": 9,
"forms": [
"консультант"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "консультант",
"comment": "консультация кьолев, гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "консультация",
"stress": 9,
"stem": "КОНСУЛЬТАЦИ",
"forms": [
"консультация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "консультация",
"comment": "специалистаз кинаб бугониги суал гьоркьоб лъей",
"examples": [
{
"ru": "созвать консультацию юристов",
"av": "юристазул консультация ахӏизе"
}
]
},
{
"text": "консультация",
"comment": "цо кинаб бугониги суалалда тӏасан специалистас кьолеб баян, гьабулеб малъи"
},
{
"text": "консультация",
"comment": "кинал ругониги суалазе баянал кьолеб учреждение",
"examples": [
{
"ru": "детская консультация",
"av": "лъималазул сахлъиялъул малъа-хъваял гьарулеб бакӏ, лъималазул консультация"
}
]
}
]
}
{
"word": "консультировать",
"stress": 9,
"forms": [
"консультировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "консультация кьезе, гьабизе",
"precomment": "кого-что и без доп.",
"comment": "давать консультацию"
}
]
}
{
"word": "консультироваться",
"stress": 9,
"forms": [
"консультироваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "консультация щвезе",
"precomment": "с кем-чем"
}
]
}
{
"word": "контакт",
"stress": 5,
"forms": [
"контакт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бухьен, гьоркьоблъи",
"precomment": "соприкосновение",
"examples": [
{
"ru": "заразиться при контакте с больным",
"av": "унтарасулгун бухьен букӏиналдалъун унти бахине"
}
]
},
{
"text": "хурхен",
"precomment": "тесное общение",
"examples": [
{
"ru": "наладить контакт",
"av": "хурхен рукӏалиде ккезабизе"
},
{
"ru": "вступить в контакт",
"av": "хурхен букӏинабизе"
}
]
},
{
"text": "контакт",
"comment": "ток бачунел кваразул рацӏцӏи, гьел цолъараб бакӏ",
"labels": [
"техника"
]
}
]
}
{
"word": "контактировать",
"stress": 8,
"forms": [
"контактировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "контакталда (хурхеналда) вукӏине",
"examples": [
{
"ru": "контактировать с инфекционными больными",
"av": "рахунел унтаби ругезулгун контакталда вукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "контейнер",
"stress": 5,
"forms": [
"контейнер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контейнер",
"comment": "1 сунданиги гъорлъ жемичӏого, къайи-къоно батӏияб бакӏалде рехизе гьабураб къали, ящикӏ; 2 космосалъулаб ракетаялда аппаратура жаниб лъураб къали"
}
]
}
{
"word": "контекст",
"stress": 5,
"forms": [
"контекст"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контекст",
"comment": "магӏнаялъул рахъалъ щвалде щвараб тексталъул бутӏа",
"examples": [
{
"ru": "понять незнакомое слово в контексте",
"av": "контексталда жаниб лъалареб рагӏул магӏна бичӏчӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контингент",
"stress": 8,
"forms": [
"контингент"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контингент",
"comment": "кинаб бугониги рахъалъ цо ишалда хурхараб гӏадамазул пуланаб къадар",
"examples": [
{
"ru": "новый контингент учащихся",
"av": "цӏалдохъабазул цӏияб контингент",
"comment": "къукъа"
}
]
}
]
}
{
"word": "континент",
"stress": 7,
"forms": [
"континент"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "континент",
"precomment": "материк",
"comment": "океаназ сверун ккураб кӏудияб ракъдаллъи"
}
]
}
{
"word": "континентальный",
"stress": 10,
"forms": [
"континентальный",
"континентальная",
"континентальное"
],
"senses": [
{
"text": "континенталъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "континентальный климат",
"av": "континенталъулаб гьава-бакъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "контора",
"stress": 5,
"forms": [
"контора"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контора, идара",
"examples": [
{
"ru": "нотариальная контора",
"av": "нотариалияб контора"
},
{
"ru": "контора почты",
"av": "почалъул контора"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрабанда",
"stress": 8,
"stem": "КОНТРАБАНД",
"forms": [
"контрабанда"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрабанда",
"comment": "балъго, изну кьечӏого, гӏорхъодасан къайи боси ва гьедин босараб къайи",
"examples": [
{
"ru": "заниматься контрабандой",
"av": "контрабанда гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрабандист",
"stress": 11,
"forms": [
"контрабандист"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контрабандист, контрабанда гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "контрабандистка",
"stress": 11,
"forms": [
"контрабандистка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрабандистка, контрабанда гьабулей чӏужугӏадан"
}
]
}
{
"word": "контрабандный",
"stress": 8,
"forms": [
"контрабандный",
"контрабандная",
"контрабандное"
],
"senses": [
{
"text": "контрабандаялъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "контрабандный товар",
"av": "контрабандаялъулаб къайи",
"comment": "изну гьечӏого бачӏараб къайи"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрабас",
"stress": 8,
"forms": [
"контрабас"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контрабас",
"comment": "скрипкаялда релълъараб кӏудияб музыкалияб алат"
}
]
}
{
"word": "контракт",
"stress": 6,
"forms": [
"контракт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "къотӏи, контракт",
"examples": [
{
"ru": "заключить контракт",
"av": "къотӏи хъвазе"
},
{
"ru": "расторгнуть контракт",
"av": "къотӏи хвезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрактация",
"stress": 9,
"forms": [
"контрактация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрактация",
"comment": "1 бихьизабураб заманалда жаниб щибниги щвеялъе яги босиялъе къотӏи хъвай; 2 росдал магӏишаталъул организацияз, колхозазулгун ва цогидалги организациязулгун гьабураб къотӏиялда рекъон, нигӏматал данде гьарулеб къагӏида"
}
]
}
{
"word": "контрактовать",
"stress": 11,
"forms": [
"контрактовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "контрактация гьабизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "контрактовать урожай",
"av": "бачӏиналъул контрактация гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контральто",
"stress": 6,
"forms": [
"контральто"
],
"labels": [
"средний род",
"несклоняемое"
],
"senses": [
{
"text": "контральто",
"comment": "бищун щвалде щвараб чӏужугӏаданалъул кочӏол гьаракь ва гьединаб гьаракь бугей чӏужугӏадан",
"labels": [
"музыка"
]
}
]
}
{
"word": "контрамарка",
"stress": 8,
"forms": [
"контрамарка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрамарка",
"comment": "чӏобого киноялде, театралде ва гь. ц. ине изну кьолеб талон"
}
]
}
{
"word": "контраст",
"stress": 6,
"forms": [
"контраст"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "цоцазе гӏаксаб хасият (гӏамал), кӏудияб батӏалъи"
}
]
}
{
"word": "контрастировать",
"stress": 9,
"forms": [
"контрастировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цоцазе гӏаксаллъун рукӏине",
"precomment": "с кем-чем"
}
]
}
{
"word": "контрастность",
"stress": 6,
"forms": [
"контрастность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "цоцазе гӏаксал рукӏин, кӏудияб батӏалъи букӏин"
}
]
}
{
"word": "контрастный",
"stress": 6,
"stem": "КОНТРАСТН",
"forms": [
"контрастный",
"контрастная",
"контрастное"
],
"senses": [
{
"text": "цоцазе гӏаксалда кколеб",
"examples": [
{
"ru": "контрастные цвета",
"av": "цоцазе гӏаксалда кколел кьерал"
}
]
},
{
"text": "бецӏал ва канчӏал кьеразда гьоркьоб кӏудияб батӏалъи бугеб",
"labels": [
"фото"
],
"examples": [
{
"ru": "контрастное изображение",
"av": "бецӏлъиялда ва канчӏлъиялда гьоркьоб кӏудияб батӏалъи бугеб сурат"
}
]
}
]
}
{
"word": "контратака",
"stress": 8,
"forms": [
"контратака"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контратака, гьужумалда данде гьабулеб гьужум"
}
]
}
{
"word": "контратаковать",
"stress": 12,
"forms": [
"контратаковать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "данде гьужум гьабизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "контратаковать противника",
"av": "тӏаде кӏанцӏулесда данде гьужум гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрибуция",
"stress": 8,
"stem": "КОНТРИБУЦИ",
"forms": [
"контрибуция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрибуция",
"comment": "бергьараб пачалихъалъ къуралдаса бахъулеб гӏарцӏул къадар",
"examples": [
{
"ru": "наложить контрибуцию",
"av": "контрибуция тӏад лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрмера",
"stress": 7,
"forms": [
"контрмера"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "сунданиги данде гьабулеб квербагъари",
"comment": "иш"
}
]
}
{
"word": "контрнаступление",
"stress": 13,
"forms": [
"контрнаступление"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏаде кӏанцӏулесда данде хӏадурун гьабулеб гьужум"
}
]
}
{
"word": "контролёр",
"forms": [
"контролёр"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контролёр",
"comment": "сундулниги хал гьабулев хӏалтӏухъан"
}
]
}
{
"word": "контролировать",
"stress": 8,
"forms": [
"контролировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "контроль гьабизе, хал гьабизе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "контролировать чью-либо работу",
"av": "лъилниги хӏалтӏуда тӏад хъаравуллъи гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контроль",
"stress": 6,
"forms": [
"контроль"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контроль, хал гьаби",
"comment": "1 хал гьаби яги хал гьаби мурадалда хал кквей; 2 жалго хал гьабулел хӏалтӏухъаби, хал гьабулеб идара",
"examples": [
{
"ru": "государственный контроль",
"av": "пачалихъияб хъаравуллъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрольный",
"stress": 6,
"stem": "КОНТРОЛЬН",
"forms": [
"контрольный",
"контрольная",
"контрольное"
],
"senses": [
{
"text": "контролияб, халгьабиялъул",
"examples": [
{
"ru": "контрольная комиссия",
"av": "контролияб комиссия"
},
{
"ru": "контрольная работа",
"av": "контролияб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрразведка",
"stress": 10,
"forms": [
"контрразведка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрразведка",
"comment": "дандеязул балъгоял къасдал нахъчӏваялъе гьабулеб хӏалтӏи"
}
]
}
{
"word": "контрразведчик",
"stress": 10,
"forms": [
"контрразведчик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контрразведчик"
}
]
}
{
"word": "контрреволюционер",
"stress": 16,
"forms": [
"контрреволюционер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контрреволюционер",
"comment": "революциялда данде чӏарав чи"
}
]
}
{
"word": "контрреволюционный",
"stress": 14,
"stem": "КОНТРРЕВОЛЮЦИОНН",
"forms": [
"контрреволюционный",
"контрреволюционная",
"контрреволюционное"
],
"senses": [
{
"text": "контрреволюциялъул(аб); революциялда данде чӏараб",
"examples": [
{
"ru": "контрреволюционные организации",
"av": "революциялда данде чӏарал организациял (гӏуцӏаби)"
}
]
}
]
}
{
"word": "контрреволюция",
"stress": 11,
"forms": [
"контрреволюция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контрреволюция",
"comment": "революция ккезегӏан ва ккун хадуб цебесеб гӏумру нахъбуссинабиялъе гьабулеб букӏараб къеркьей"
}
]
}
{
"word": "контрудар",
"stress": 8,
"forms": [
"контрудар"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контрудар",
"comment": "тӏаде кӏанцӏиялда данде аскаралъ гьабулеб жиндирго тӏадекӏанцӏи"
}
]
}
{
"word": "контры",
"stress": 2,
"stem": "КОНТР",
"forms": [
"контры"
],
"labels": [
"множественное число",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "кутакалда цоцадаса рази гьечӏого (дагӏба-къецалда, рагӏи данде кколарого) рукӏине",
"precomment": "быть с кем-либо в контрах"
}
]
}
{
"word": "контр-адмирал",
"stress": 12,
"forms": [
"контр-адмирал"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "контр-адмирал",
"comment": "ралъдал аскаразул адмиралазда гьоркьоб бищун гьитӏинаб чин"
}
]
}
{
"word": "контуженый",
"stress": 5,
"forms": [
"контуженый",
"контуженая",
"контуженое"
],
"senses": [
{
"text": "контузия ккараб"
},
{
"text": "контузия ккарав чи",
"precomment": "в значении существительного"
}
]
}
{
"word": "контузить",
"stress": 5,
"stem": "КОНТУЗИ",
"forms": [
"контузить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "контузия ккезе",
"precomment": "кого-что",
"examples": [
{
"ru": "контузить в голову",
"av": "бетӏералъе контузия ккезе"
},
{
"ru": "его контузило",
"av": "гъосие контузия ккана"
}
]
}
]
}
{
"word": "контузия",
"stress": 5,
"stem": "КОНТУЗИ",
"forms": [
"контузия"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "контузия",
"comment": "тӏасан жагъаллъиги ккечӏого, жанисан черх тӏетӏезаби, тункизаби, агълъизаби",
"examples": [
{
"ru": "получить тяжёлую контузию",
"av": "захӏматаб контузия ккезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "контур",
"stress": 2,
"forms": [
"контур"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадасан бихьулеб къватӏисеб сипат",
"examples": [
{
"ru": "контур здания",
"av": "минаялъул къватӏисеб сипат"
}
]
}
]
}
{
"word": "контурный",
"stress": 2,
"stem": "КОНТУРН",
"forms": [
"контурный",
"контурная",
"контурное"
],
"senses": [
{
"text": "контуралъул(аб), контурияб",
"examples": [
{
"ru": "контурная карта",
"av": "контурияб карта (ракъдаллъиялъул ва лъел сипат гьабун бахъараб географиялъул карта)"
},
{
"ru": "контурная линия",
"av": "тӏутӏураб, тӏанкӏаздалъун цӏараб мухъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "конура",
"stress": 6,
"forms": [
"конура"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "рукӏун, гьвелрукъ",
"precomment": "собачья",
"comment": "гьойдул"
},
{
"text": "цӏакъ къваридаб (санагӏалъи гьечӏеб) рукъ",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "конус",
"stress": 2,
"forms": [
"конус"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конус",
"comment": "геометрияб фигура",
"labels": [
"математика"
]
}
]
}
{
"word": "конусообразный",
"stress": 10,
"forms": [
"конусообразный",
"конусообразная",
"конусообразное"
],
"senses": [
{
"text": "конусалда релълъараб"
}
]
}
{
"word": "конфедерация",
"stress": 9,
"forms": [
"конфедерация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конфедерация",
"comment": "жамгӏиял гӏуцӏабазул яги пачалихъазул цолъи"
}
]
}
{
"word": "конферансье",
"stress": 11,
"forms": [
"конферансье"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "конферансье",
"comment": "концерталда цере рахъунезул цӏарал абулев яги цере рахъунезул номеразда гьоркьов живго цо-цо цеве вахъунев артист"
}
]
}
{
"word": "конференция",
"stress": 7,
"forms": [
"конференция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конференция",
"comment": "хӏукуматазул, гӏуцӏабазул, къокъабазул вакилзабазул данделъи, гӏакълу дандбай",
"examples": [
{
"ru": "научная конференция",
"av": "гӏелмияб конференция"
}
]
}
]
}
{
"word": "конференц-зал",
"stress": 7,
"forms": [
"конференц-зал"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конференц-зал",
"comment": "кӏвар бугел данделъаби тӏоритӏулеб зал"
}
]
}
{
"word": "конфета",
"stress": 5,
"forms": [
"конфета"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конфета"
}
]
}
{
"word": "конфетница",
"stress": 5,
"stem": "КОНФЕТНИЦ",
"forms": [
"конфетница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конфетал жанир лъолеб цӏарагӏ"
}
]
}
{
"word": "конфиденциальный",
"stress": 11,
"stem": "КОНФИДЕНЦИАЛЬН",
"forms": [
"конфиденциальный",
"конфиденциальная",
"конфиденциальное"
],
"senses": [
{
"text": "балъгояб",
"examples": [
{
"ru": "конфиденциальная беседа",
"av": "балъгояб гара-чӏвари"
},
{
"ru": "конфиденциальный характер встречи",
"av": "дандчӏваялъул балъгояб къагӏида (хасият)"
}
]
}
]
}
{
"word": "конфискация",
"stress": 8,
"forms": [
"конфискация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конфискация, буголъи бахъи",
"comment": "пачалихъалъе пайдаялъе хӏалица кодоса буголъи бахъи"
}
]
}
{
"word": "конфисковать",
"stress": 10,
"forms": [
"конфисковать"
],
"labels": [
"совершенный вид",
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "конфискация гьабизе, пачалихъалъе буголъи бахъизе",
"precomment": "что",
"examples": [
{
"ru": "конфисковать имущество",
"av": "буголъи хӏалица пачалихъалъе бахъизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "конфликт",
"stress": 6,
"forms": [
"конфликт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "дагӏба-рагӏи, дагӏба, къец, тунка-гӏуси",
"examples": [
{
"ru": "вступить в конфликт с кем-либо",
"av": "лъилгунниги дагӏба-рагӏиялде лъугьине"
},
{
"ru": "семейный конфликт",
"av": "хъизаналъул дагӏба-рагӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "конфликтный",
"stress": 6,
"stem": "КОНФЛИКТН",
"forms": [
"конфликтный",
"конфликтная",
"конфликтное"
],
"senses": [
{
"text": "дагӏба-рагӏул; дагӏба-рагӏиялда хурхараб; къецалъул",
"examples": [
{
"ru": "конфликтная ситуация",
"av": "дагӏба-рагӏи ккараб хӏал"
},
{
"ru": "конфликтная комиссия",
"av": "дагӏбаялда тӏасан гӏуцӏараб комиссия"
}
]
}
]
}
{
"word": "конфорка",
"stress": 5,
"forms": [
"конфорка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конфорка",
"comment": "газалъул печалъул хьаг тӏад лъолеб бакӏ, гор"
}
]
}
{
"word": "конфуз",
"stress": 5,
"forms": [
"конфуз"
],
"labels": [
"разговорное слово",
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "нечей, лазат хвей, виххи, санагӏалъи гьечӏеб хӏал",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "конфузить",
"stress": 5,
"forms": [
"конфузить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "нечезавизе, лазат хвезабизе, санагӏат гьечӏеб хӏалалде ккезавизе",
"precomment": "кого-что"
}
]
}
{
"word": "конфузиться",
"stress": 5,
"forms": [
"конфузиться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "нечезе, лазат хвезе, санагӏат гьечӏеб хӏалалде ккезе"
}
]
}
{
"word": "конфузливый",
"stress": 5,
"forms": [
"конфузливый",
"конфузливая",
"конфузливое"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "нечолев, намусав, виххулев",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "концевой",
"stress": 7,
"forms": [
"концевой",
"концевая",
"концевое"
],
"senses": [
{
"text": "ахирияб, ахиралда (рагӏалда) бугеб",
"examples": [
{
"ru": "концевая строка",
"av": "ахиралда бугеб (ахирияб) мухъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "концентрат",
"stress": 9,
"forms": [
"концентрат"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "концентрат",
"comment": "бакъвазабун данде къазабураб хӏадурараб кванил нигӏмат"
},
{
"text": "кӏалцӏи",
"comment": "тӏахьди, жмих, пурчӏина жубан гьабураб",
"labels": [
"сельскохозяйственный термин"
]
}
]
}
{
"word": "концентрационный",
"stress": 12,
"forms": [
"концентрационный",
"концентрационная",
"концентрационное"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "концентрационный лагерь",
"av": "концентрациялъул лагерь (гӏемерал гӏадамал цадахъ жанир тӏамураб бакӏ)"
}
]
}
]
}
{
"word": "концентрация",
"stress": 9,
"forms": [
"концентрация"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "данде бакӏаризаби, цо бакӏалде буссинаби",
"precomment": "по глаголу концентрировать"
},
{
"text": "бакъвалъизаби, гъорлъ босизаби",
"precomment": "по глаголу концентрировать",
"labels": [
"химия"
]
},
{
"text": "цо бакӏалде буссин",
"precomment": "по гл. концентрироваться"
},
{
"text": "бакъвалъи, гъорлъ боси",
"precomment": "степень насыщенности",
"labels": [
"химия"
]
}
]
}
{
"word": "концентрированный",
"stress": 9,
"forms": [
"концентрированный",
"концентрированная",
"концентрированное"
],
"senses": [
{
"text": "бакъвалъараб, гъорлъ босараб",
"examples": [
{
"ru": "концентрированный раствор",
"av": "гъорлъ босараб раствор"
}
]
},
{
"text": "жубараб",
"examples": [
{
"ru": "концентрированный корм",
"av": "жубараб кӏалцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "концентрировать",
"stress": 9,
"forms": [
"концентрировать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалде буссинабизе, данде бакӏаризабизе",
"precomment": "кого-что",
"comment": "сосредоточить",
"examples": [
{
"ru": "концентрировать внимание на чем-либо",
"av": "сундениги пикру буссинабизе"
}
]
},
{
"text": "бакъвалъизабизе, гъорлъ босизабизе, жубазабизе",
"precomment": "что",
"comment": "сгущать, насыщать",
"labels": [
"химия"
],
"examples": [
{
"ru": "концентрировать раствор",
"av": "раствор бакъвалъизабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "концентрироваться",
"stress": 9,
"forms": [
"концентрироваться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "цо бакӏалде буссине, данде бакӏаризе, гъорлъ босизе",
"comment": "сосредоточиваться, скапливаться"
}
]
}
{
"word": "концепция",
"stress": 5,
"forms": [
"концепция"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "концепция",
"comment": "1 сундениги бугеб бербала-гьиялъул тартиб, система; 2 сундулниги аслияб магӏна"
}
]
}
{
"word": "концерн",
"stress": 5,
"forms": [
"концерн"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "концерн",
"comment": "цо бакӏалдасан гӏарац биччалеб къагӏидаялъ данде гьарурал предприятиял"
}
]
}
{
"word": "концерт",
"stress": 5,
"forms": [
"концерт"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "концерт",
"examples": [
{
"ru": "пойти на концерт",
"av": "концерталде ине"
},
{
"ru": "дать концерт",
"av": "концерт гьабизе (кьезе)"
}
]
}
]
}
{
"word": "концертный",
"stress": 5,
"forms": [
"концертный",
"концертная",
"концертное"
],
"senses": [
{
"text": "концерталъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "концертный зал",
"av": "концерталъул зал"
}
]
}
]
}
{
"word": "концессионер",
"stress": 11,
"forms": [
"концессионер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "концессионер",
"comment": "концессиялъул бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "концессия",
"stress": 5,
"forms": [
"концессия"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "концессия",
"comment": "1 къватӏисеб пачалихъалъул фирмаялъулгун яги жиндирго буголъи бугев чиясулгун промышленныял предприятиял, ракь ва гь.ц. хӏалтӏизабизелъун хъвалеб къотӏи; 2 гьединаб къотӏиялда рекъон хӏалтӏулеб предприятие"
}
]
}
{
"word": "концлагерь",
"stress": 6,
"forms": [
"концлагерь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "концлагерь",
"precomment": "концентрационный лагерь",
"comment": "концентрациялъулаб лагерь"
}
]
}
{
"word": "концовка",
"stress": 5,
"forms": [
"концовка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "концовка",
"comment": "тӏехьалъул яги гьелъул цо бетӏералъул ахиралда берцинлъиялъе гьабураб накъищ",
"labels": [
"полиграфия"
]
},
{
"text": "ахир, лъугӏел",
"comment": "заключительная часть",
"labels": [
"литература, литературоведение"
]
}
]
}
{
"word": "кончать",
"stress": 5,
"stem": "КОНЧА",
"forms": [
"кончать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "я скоро кончаю",
"av": "дица хехго лъугӏизабулеб буго"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кончить",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "кончаться",
"stress": 5,
"forms": [
"кончаться"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "всё хорошо, что хорошо кончается",
"av": "ахир лъикӏалда лъугӏулеб жо кинабго лъикӏаб букӏуна",
"labels": [
"поговорка"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кончиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "кончено",
"stress": 2,
"forms": [
"кончено"
],
"labels": [
"в значении сказуемого",
"безличное слово"
],
"senses": [
{
"text": "лъугӏана, ахир лъуна",
"comment": "покончено",
"examples": [
{
"ru": "между нами всё кончено",
"av": "нилъеда гьоркьоб кинабго лъугӏана"
}
]
},
{
"text": "гӏела",
"comment": "довольно",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "кончено, дальше не поеду",
"av": "гӏела, тӏокӏав вилълъинаро"
}
]
}
]
}
{
"word": "конченый",
"stress": 2,
"stem": "КОНЧЕН",
"forms": [
"конченый",
"конченая",
"конченое"
],
"senses": [
{
"text": "лъугӏараб, ахиралде щвараб",
"examples": [
{
"ru": "дело конченое",
"av": "лъугӏараб иш"
},
{
"ru": "конченый человек",
"av": "иш лъугӏарав чи, гӏадада хварав чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "кончик",
"stress": 2,
"forms": [
"кончик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏогь",
"examples": [
{
"ru": "кончик карандаша",
"av": "къалмил тӏогь"
},
{
"ru": "вертеться на кончике языка",
"av": "мацӏалда тӏогьиб букӏине",
"comment": "абизе бокьараб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "кончина",
"stress": 5,
"forms": [
"кончина"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хвел, ватӏалъи",
"examples": [
{
"ru": "безвременная кончина",
"av": "заман щвелалдего ватӏалъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "кончить",
"stress": 2,
"forms": [
"кончить"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъугӏизабизе, рагӏалде бахъинабизе",
"precomment": "что, что кем-чем, с чем и с неопр.",
"labels": [
"в разных значениях"
],
"examples": [
{
"ru": "кончить ремонт",
"av": "ремонт лъугӏизабизе"
},
{
"ru": "кончить речь приветствием",
"av": "кӏалъай баркиялдалъун лъугӏизабизе"
},
{
"ru": "кончить школу",
"av": "школа лъугӏизабизе"
},
{
"ru": "кончить работу в пять часов",
"av": "шугоялда хӏалтӏи лъугӏизабизе"
},
{
"ru": "плохо кончить",
"av": "балагьалда данде ине, гӏадада хвезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "кончиться",
"stress": 2,
"forms": [
"кончиться"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "лъугӏизе",
"examples": [
{
"ru": "дело кончилось миром",
"av": "иш ракълидалъун лъугӏана"
},
{
"ru": "урок кончился",
"av": "дарс лъугӏана"
}
]
},
{
"text": "хвезе",
"comment": "умереть"
}
]
}
{
"word": "конъюнктура",
"stress": 9,
"forms": [
"конъюнктура"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конъюнктура",
"comment": "1 жамгӏияб гӏумруялда жаниб лъугьараб ахӏвал-хӏал; 2 эк. даран-базаралъул бугеб хӏал бицунел гӏаламатал (багьаби хиралъи-учузлъи, биччалеб къайи-ялъул роцен ва гь.ц.)"
}
]
}
{
"word": "конъюнктурщик",
"stress": 9,
"forms": [
"конъюнктурщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конъюнктурачи, гьабсагӏат бугеб ахӏвал-хӏалалда рекъон бигьаго хиса-сверулев чи, хисардухъан"
}
]
}
{
"word": "конь",
"stem": "КОН",
"forms": [
"конь"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чу",
"examples": [
{
"ru": "седлать коней",
"av": "чуял кьолозе"
},
{
"ru": "дарёному коню в зубы не смотрят",
"av": "чӏобого кьураб чол кӏалдире раккуларел (ханас кьураб чол кӏалдире раккуларел)",
"labels": [
"пословица"
]
}
]
},
{
"text": "чу",
"labels": [
"шахматный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "ход конём",
"av": "чуялъ ход гьабизе, чу кьезе"
}
]
},
{
"text": "конь",
"comment": "гимнастикаялъул упражнениял тӏад гьаризе бугеб, тӏад къехьги ккураб бохдузда лъураб чӏалу",
"labels": [
"спортивный термин"
]
}
]
}
{
"word": "коньки",
"stress": 6,
"stem": "КОНЬК",
"forms": [
"коньки"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "конькаби, чуленал",
"examples": [
{
"ru": "кататься на коньках",
"av": "конькабазда (чуленазда) хъещтӏезе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "конёк",
"kind": "from",
"comment": "единственное число",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "конькобежец",
"stress": 8,
"forms": [
"конькобежец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "конькабазда хъещтӏолев спортсмен"
}
]
}
{
"word": "конькобежка",
"stress": 8,
"forms": [
"конькобежка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "конькабазда хъещтӏолей спортсменка"
}
]
}
{
"word": "конькобежный",
"stress": 8,
"stem": "КОНЬКОБЕЖН",
"forms": [
"конькобежный",
"конькобежная",
"конькобежное"
],
"senses": [
{
"text": "конькабазда хъещтӏеялъул",
"examples": [
{
"ru": "конькобежные соревнования",
"av": "конькабазда хъещтӏеялъул къецал"
}
]
}
]
}
{
"word": "коньяк",
"stress": 5,
"forms": [
"коньяк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "коньяк",
"comment": "цӏолбол спирталъул гьабураб гьекъолеб жо"
}
]
}
{
"word": "конюх",
"stress": 2,
"forms": [
"конюх"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "мегьтар, чуял хьихьулев чи",
"examples": [
{
"ru": "колхозный конюх",
"av": "колхозалъул чуял хьихьулев чи"
}
]
}
]
}
{
"word": "конюшня",
"stress": 4,
"forms": [
"конюшня"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чуязул бокь"
}
]
}