{
"word": "хлеб",
"forms": [
"хлеб"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чед",
"examples": [
{
"ru": "чёрный хлеб",
"av": "чӏегӏераб чед"
},
{
"ru": "белый хлеб",
"av": "хъахӏаб чед"
}
]
},
{
"text": "чадал",
"precomment": "множественное число хлебы",
"examples": [
{
"ru": "круглый хлеб",
"av": "гургинаб чед"
}
]
},
{
"text": "тӏорщел",
"precomment": "зерно",
"examples": [
{
"ru": "закупка хлеба",
"av": "тӏорщел бичун боси"
}
]
},
{
"text": "хӏалухъаби",
"precomment": "множественное число хлеба, посевы",
"comment": "тӏорода",
"examples": [
{
"ru": "яровые хлеба",
"av": "ихдалил хӏалухъаби"
},
{
"ru": "озимые хлеба",
"av": "хаслихъе хӏалухъаби"
},
{
"ru": "хлеб на корню",
"av": "лъилъичӏеб хӏалухъен"
}
]
},
{
"text": "бетӏербахъиялъе жо",
"precomment": "средство к существованию",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "зарабатывать себе на хлеб",
"av": "чадихъ кьезе жо (бетӏербахъиялъе жо) балагьизе"
},
{
"ru": "лишить кого-либо куска хлеба",
"av": "чадил кесекалдаса (щивниги) махӏрум гьавизе"
},
{
"ru": "хлеб-соль",
"av": "гьоболлъи"
},
{
"ru": "встречать кого-либо хлебом-солью",
"av": "чед-цӏамгун (хӏурматияб) дандчӏвай гьабизе"
},
{
"ru": "перебиваться с хлеба на квас",
"av": "мискинаб, язихъаб гӏумру гьабизе"
},
{
"ru": "насущный хлеб",
"av": "бетӏербахъиялъе бищунго чара гьечӏеб, гӏумруялъе кӏвар бугеб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебать",
"stress": 5,
"forms": [
"хлебать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "балхъица хузе",
"precomment": "что, есть, черпая ложкой",
"labels": [
"просторечное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "хлебать суп",
"av": "чурпа балхъица хузе"
}
]
},
{
"text": "ханчӏизе",
"precomment": "пить",
"labels": [
"просторечное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "хлебать чай",
"av": "чай ханчӏизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебница",
"stress": 3,
"forms": [
"хлебница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чед лъолеб жо"
}
]
}
{
"word": "хлебнуть",
"stress": 6,
"forms": [
"хлебнуть"
],
"labels": [
"совершенный вид"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "хлебнуть лишнего",
"av": "гьекъарабжо цӏикӏкӏине"
},
{
"ru": "хлебнуть горя",
"av": "гӏемераб гӏазаб-къварилъи хӏехьезе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хлебать",
"kind": "from",
"comment": "однократное к",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "хлебный",
"stress": 3,
"stem": "ХЛЕБН",
"forms": [
"хлебный",
"хлебная",
"хлебное"
],
"senses": [
{
"text": "чадил, тӏощалил",
"examples": [
{
"ru": "хлебные запасы",
"av": "тӏорщалил нахърателал"
}
]
},
{
"text": "тӏорщалил (аб)",
"precomment": "служащий для засыпки хлеба",
"examples": [
{
"ru": "хлебный амбар",
"av": "тӏоршалил амбар, цагъур"
}
]
},
{
"text": "тӏорщалилаб",
"precomment": "урожайный",
"comment": "тӏорщел гьарзаяб",
"examples": [
{
"ru": "хлебный год",
"av": "тӏорщалил сон"
}
]
},
{
"text": "чадил гӏадаб",
"precomment": "напоминающий хлеб",
"examples": [
{
"ru": "хлебный запах",
"av": "чадил гӏадаб махӏ"
}
]
},
{
"text": "чадил гьабураб",
"precomment": "приготовленный из хлеба"
},
{
"text": "хайираб, пайдаяб",
"precomment": "прибыльный",
"labels": [
"в переносном значении",
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "хлебная должность",
"av": "хайираб, тӏаде жо бачӏунеб хъулухъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебозавод",
"stress": 9,
"forms": [
"хлебозавод"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чадил завод"
}
]
}
{
"word": "хлебозаготовитель",
"stress": 13,
"forms": [
"хлебозаготовитель"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщалил нахърател гьабулев чи"
}
]
}
{
"word": "хлебозаготовительный",
"stress": 13,
"forms": [
"хлебозаготовительный",
"хлебозаготовительная",
"хлебозаготовительное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщалил нахърател гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "хлебозаготовительный район",
"av": "тӏорщалил нахърател гьабулеб район"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебозаготовки",
"stress": 11,
"forms": [
"хлебозаготовки"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщалил нахърател гьаби"
}
]
}
{
"word": "хлебопашеский",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебопашеский",
"хлебопашеская",
"хлебопашеское"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщел гӏезабулеб",
"comment": "бекьулеб"
}
]
}
{
"word": "хлебопашество",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебопашество"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хурухъанлъи, рекьарухъанлъи"
}
]
}
{
"word": "хлебопашец",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебопашец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "векьарухъан, хурухъан"
}
]
}
{
"word": "хлебопекарный",
"stress": 9,
"forms": [
"хлебопекарный",
"хлебопекарная",
"хлебопекарное"
],
"senses": [
{
"text": "чед бежулеб",
"examples": [
{
"ru": "хлебопекарный завод",
"av": "чед бежулеб завод"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебопечение",
"stress": 9,
"forms": [
"хлебопечение"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "чед бежи"
}
]
}
{
"word": "хлебопёк",
"forms": [
"хлебопёк"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "пекарь, чедбеж",
"comment": "чадил устар"
}
]
}
{
"word": "хлебоприёмный",
"forms": [
"хлебоприёмный",
"хлебоприёмная",
"хлебоприёмное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщел къабул гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "хлебоприёмный пункт",
"av": "тӏорщел къабул гьабулеб пункт"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебопроизводящий",
"stress": 14,
"forms": [
"хлебопроизводящий",
"хлебопроизводящая",
"хлебопроизводящее"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщел гӏезабулеб",
"examples": [
{
"ru": "хлебопроизводящий район",
"av": "тӏорщел гӏезабулеб район"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлеборезка",
"stress": 7,
"forms": [
"хлеборезка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "чедкъотӏ, чед къотӏулеб алат, чӏед къотӏулеб нус"
}
]
}
{
"word": "хлебороб",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебороб"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хурухъан"
}
]
}
{
"word": "хлебородный",
"stress": 7,
"stem": "ХЛЕБОРОДН",
"forms": [
"хлебородный",
"хлебородная",
"хлебородное"
],
"senses": [
{
"text": "чухӏаб; хур бачӏунеб",
"examples": [
{
"ru": "хлебородная земля",
"av": "чухӏаб, хур бачӏунеб ракь"
},
{
"ru": "хлебородный год",
"av": "хур бачӏунеб сон"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебосдача",
"stress": 8,
"forms": [
"хлебосдача"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "пачалихъалъе тӏорщел кьей"
}
]
}
{
"word": "хлебосол",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебосол"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоболлъиялъе цӏакъав чи"
}
]
}
{
"word": "хлебосольный",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебосольный",
"хлебосольная",
"хлебосольное"
],
"senses": [
{
"text": "гьалбал хирияв"
},
{
"text": "гьоболлъиялъе цӏакъав"
}
]
}
{
"word": "хлебосольство",
"stress": 7,
"forms": [
"хлебосольство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "гьоболлъи"
},
{
"text": "гьоболлъи гьабизе бокьи"
}
]
}
{
"word": "хлеботорговец",
"stress": 10,
"forms": [
"хлеботорговец"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщалил базарган, даранчи",
"comment": "цадахъго цӏикӏкӏараб къадаралда тӏорщел бичулев чи"
}
]
}
{
"word": "хлеботорговля",
"stress": 10,
"forms": [
"хлеботорговля"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщалил даран-базар",
"comment": "цӏикӏкӏараб къадаралда"
}
]
}
{
"word": "хлеботорговый",
"stress": 10,
"stem": "ХЛЕБОТОРГОВ",
"forms": [
"хлеботорговый",
"хлеботорговая",
"хлеботорговое"
],
"senses": [
{
"text": "тӏорщалил дармил(аб); даран гьабулеб",
"examples": [
{
"ru": "хлеботорговые организации",
"av": "тӏорщалил дармилал организациял",
"comment": "идараби"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлебоуборка",
"stress": 8,
"forms": [
"хлебоуборка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалухъен бакӏари, бачӏин бакӏари",
"comment": "хуриса"
}
]
}
{
"word": "хлебоуборочный",
"stress": 8,
"stem": "ХЛЕБОУБОРОЧН",
"forms": [
"хлебоуборочный",
"хлебоуборочная",
"хлебоуборочное"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалухъен (тӏорщел) бакӏариялъул(аб)",
"examples": [
{
"ru": "хлебоуборочная кампания",
"av": "хуриса хӏалухъен бакӏариялъул кампания"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлев",
"forms": [
"хлев"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "бокь",
"labels": [
"в прямом и переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "коровий хлев",
"av": "гӏачиязул бокь"
},
{
"ru": "здесь настоящий хлев",
"av": "гьаниб тӏубараб бокь лъугьун буго (хъублъиялъ), кутакалда хъубго буго",
"comment": "очень грязно"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлестать",
"stress": 6,
"forms": [
"хлестать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хьопица; чӏвантӏалъ бацӏизе; чӏвархи бахъинабизе",
"precomment": "кого-что (бить, стегать)",
"examples": [
{
"ru": "хлестать лошадь кнутом",
"av": "цӏалаца чу бацӏизе"
}
]
},
{
"text": "чвахун, речӏчӏун базе",
"precomment": "литься",
"examples": [
{
"ru": "на улице хлещет дождь",
"av": "къватӏиб чвахун балеб буго цӏад",
"comment": "чвахунцӏад балеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "хлестнуть",
"stress": 7,
"forms": [
"хлестнуть"
],
"see_also": [
{
"target": "хлестать",
"kind": "from",
"comment": "однократное глагола",
"comment_lang": "ru"
}
]
}