{
"word": "ход",
"forms": [
"ход"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "ин, рилълъин, хьвади",
"precomment": "движение",
"examples": [
{
"ru": "ход поезда",
"av": "поездалъул хьвади"
},
{
"ru": "ход поршня",
"av": "поршеналъул хьвади"
},
{
"ru": "ход часов",
"av": "сагӏтил хьвади"
},
{
"ru": "тихий ход",
"av": "хьадараб (хьачӏаб) рилълъин"
},
{
"ru": "задний ход",
"av": "нахъехун ин"
}
]
},
{
"text": "ин, цебетӏей",
"precomment": "развитие",
"labels": [
"в переносном значении"
],
"examples": [
{
"ru": "ход борьбы",
"av": "къеркьеялъул ин"
}
]
},
{
"text": "кӏалтӏу, рагьу",
"precomment": "вход",
"examples": [
{
"ru": "ход со двора",
"av": "кӏалтӏу азбаралъусан буго"
},
{
"ru": "потайной ход",
"av": "балъгояб рагьу"
},
{
"ru": "ходы сообщения",
"av": "хандакъазул цоцазде нухал"
}
]
},
{
"text": "ин, хӏаялъул ирга",
"precomment": "в игре",
"examples": [
{
"ru": "ход конём",
"av": "чуялъ ин (хӏай)",
"comment": "шахматазул хӏаялда"
}
]
},
{
"text": "а) (во время движения) унаго; б) (наскоро) гӏедегӏалихъе",
"precomment": "на ходу"
},
{
"text": "лъикӏ бичун ине, бегун хутӏунгутӏизе",
"precomment": "быть в ходу (о товаре и т.п.)",
"examples": [
{
"ru": "эта книга в большом ходу",
"av": "гьаб тӏехь гӏемераз босула, бегун хутӏуларо"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏизе биччазе",
"precomment": "пустить в ход",
"examples": [
{
"ru": "пустить в ход все средства",
"av": "киналго ресаздаса пайда босизе"
}
]
},
{
"text": "ишалъе нух рагьизе",
"precomment": "дать ход (делу)",
"examples": [
{
"ru": "ему не дают хода",
"av": "гьесие нух къалеб буго",
"comment": "гьесул иш цебе тӏезе биччалеб гьечӏо"
}
]
},
{
"text": "бачӏинахъего, циндаго, чӏечӏого",
"precomment": "с ходу"
}
]
}
{
"word": "ходатай",
"stress": 4,
"forms": [
"ходатай"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъилниги мурад цӏунун, гьесул иш билълъанхъизабизе хьвадулев чи",
"precomment": "заступник"
},
{
"text": "вакил, защитник, божилъи гьабурав чи",
"precomment": "доверенное лицо",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "ходатайство",
"stress": 4,
"forms": [
"ходатайство"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "хъулухъалъулаб гьари",
"examples": [
{
"ru": "удовлетворить ходатайство",
"av": "гьари къабул гьабизе"
}
]
},
{
"text": "хӏакимасул рахъалъан гьари-тӏалаб хъвараб документ"
}
]
}
{
"word": "ходатайствовать",
"stress": 6,
"forms": [
"ходатайствовать"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гьаризе, тӏалаб гьабизе",
"precomment": "о ком-чем, за кого-что",
"examples": [
{
"ru": "ходатайствовать перед судом",
"av": "судалда цебесан гьаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "ходики",
"stress": 2,
"forms": [
"ходики"
],
"labels": [
"множественное число",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "рахсица хӏалтӏизабулеб сагӏат"
}
]
}
{
"word": "ходить",
"stress": 4,
"forms": [
"ходить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "хьвадизе",
"examples": [
{
"ru": "ходить по улицам",
"av": "къватӏазда хьвадизе"
},
{
"ru": "ходить по магазинам",
"av": "тукабазде хьвадизе (ине)"
},
{
"ru": "ходить босиком",
"av": "хӏатӏида гӏицӏго хьвадизе"
}
]
},
{
"text": "ине, хьвадизе",
"precomment": "посещать",
"examples": [
{
"ru": "ходить в школу",
"av": "школалде ине (хьвадизе)"
},
{
"ru": "ходить на лекции",
"av": "лекциязде хьвадизе"
},
{
"ru": "он ходит к нам",
"av": "гъов нижехъе вачӏуна"
}
]
},
{
"text": "ретӏун хьвадизе",
"precomment": "в чём (носить)",
"examples": [
{
"ru": "ходить в шубе",
"av": "хъабчилъ хьвадизе"
}
]
},
{
"text": "хьвадизе",
"precomment": "о поездах, пароходах",
"examples": [
{
"ru": "поезда ходят по расписанию",
"av": "поездал, расписаниялда рекъон, хьвадула"
}
]
},
{
"text": "хӏалтӏизе",
"precomment": "о часах",
"examples": [
{
"ru": "часы ходят хорошо",
"av": "сагӏат лъикӏ хӏалтӏула"
}
]
},
{
"text": "хӏазе",
"precomment": "в игре",
"examples": [
{
"ru": "ходить с козыря",
"av": "уменалъ хӏазе (ине)"
}
]
},
{
"text": "хадур хьвадизе, хадур чӏун, тӏалабагъаз гьабизе",
"precomment": "за кем-чем (ухаживать)"
},
{
"text": "хьвадизе",
"precomment": "о деньгах",
"labels": [
"разговорное слово"
]
},
{
"text": "харбал тӏиритӏун руго",
"precomment": "ходят слухи",
"labels": [
"выражение"
]
},
{
"text": "чӏванкъотӏун абизе кӏоларого гаргади",
"precomment": "ходить вокруг да около",
"labels": [
"выражение"
]
},
{
"text": "гьардухъ ине",
"precomment": "ходить по миру",
"labels": [
"выражение"
]
}
]
}
{
"word": "ходкий",
"stress": 2,
"stem": "ХОДК",
"forms": [
"ходкий",
"ходкая",
"ходкое"
],
"labels": [
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемер хӏалтӏизабулеб",
"precomment": "часто употребляемый",
"examples": [
{
"ru": "ходкое выражение",
"av": "кӏалдиб хӏалаб рагӏи",
"comment": "калам"
}
]
},
{
"text": "хехго бичун унеб",
"precomment": "имеющий большой спрос"
},
{
"text": "хехаб",
"precomment": "быстроходный",
"examples": [
{
"ru": "ходкое судно",
"av": "хехаб гама"
},
{
"ru": "ходкий конь",
"av": "хехаб чу"
}
]
}
]
}
{
"word": "ходовой",
"stress": 6,
"forms": [
"ходовой",
"ходовая",
"ходовое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалтӏул, билълъиналъул",
"examples": [
{
"ru": "ходовые качества автомашины",
"av": "автомашинаялъул хӏалтӏун бажариялъул даража"
}
]
},
{
"text": "хьвадизабулеб, билълъинабулеб, хӏалтӏулаб",
"labels": [
"техника"
],
"examples": [
{
"ru": "ходовое колесо",
"av": "билълъинабулеб (хӏалтӏулаб) гьоко"
},
{
"ru": "ходовой винт",
"av": "хӏалтӏулаб раква"
}
]
},
{
"text": "хехго бичун унеб",
"precomment": "имеющий наибольший спрос",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "ходовой размер обуви",
"av": "хехго ричун унел размералъул хьитал"
}
]
},
{
"text": "гӏемер хӏалтӏизабулеб",
"precomment": "часто употребляемый",
"examples": [
{
"ru": "ходовые слова",
"av": "гӏемер хӏалтӏизарулел (абулел) рагӏаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "ходок",
"stress": 4,
"forms": [
"ходок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "лъелав чи",
"precomment": "пешеход",
"examples": [
{
"ru": "хороший ходок",
"av": "лъелго хьвадизе цӏакъав чи"
}
]
},
{
"text": "жамагӏаталъул вакил, витӏунчи",
"precomment": "выборный представитель",
"comment": "тӏадкъайгун витӏулев чи",
"labels": [
"устаревшее слово"
]
}
]
}
{
"word": "ходули",
"stress": 2,
"stem": "ХОДУУЛ",
"forms": [
"ходули",
"ходуля"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "газгазал",
"examples": [
{
"ru": "ходить на ходулях",
"av": "газгазазда хьвадизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "ходун",
"stress": 4,
"forms": [
"ходун"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "пол ходуном ходит",
"av": "чӏабар гьанкӏолеб, щванкӏолеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "ходьба",
"stress": 6,
"forms": [
"ходьба"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хьвади, рилълъанхъи",
"examples": [
{
"ru": "устал от ходьбы",
"av": "рилълъан-хъун (хьвадун) свакана"
},
{
"ru": "в пяти минутах ходьбы",
"av": "рилълъанхъун щуго минуталде толеб",
"comment": "нух"
}
]
}
]
}
{
"word": "ходячий",
"stress": 4,
"stem": "ХОДЯЧ",
"forms": [
"ходячий",
"ходячая",
"ходячее"
],
"senses": [
{
"text": "вилълъанхъулев, хьвадулев",
"examples": [
{
"ru": "ходячий больной",
"av": "вилълъине (хьвадизе) кӏолев унтарав"
}
]
},
{
"text": "гӏемер хӏалтӏизабун, чӏалгӏараб, бутӏараб, бизарлъараб",
"precomment": "распространённый",
"examples": [
{
"ru": "ходячее выражение",
"av": "бизарлъараб калам, аби"
}
]
},
{
"precomment": "ходячая энциклопедия",
"text": "гӏемер жо лъалев чи"
}
]
}