{
"word": "час",
"forms": [
"час"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сагӏат",
"examples": [
{
"ru": "полтора часа",
"av": "сагӏатгун бащдаб"
},
{
"ru": "через час",
"av": "цо сагӏаталдасан"
},
{
"ru": "опоздать на час",
"av": "цо сагӏаталъ кватӏизе"
},
{
"ru": "часами ожидать кого-либо",
"av": "сагӏтаз лъихъниги балагьун чӏезе",
"comment": "гӏемер мехалъ балагьун чӏезе"
}
]
},
{
"text": "сагӏат",
"precomment": "время по часам",
"examples": [
{
"ru": "в два часа дня",
"av": "къад сагӏат кӏигоялда"
},
{
"ru": "двенадцать часов",
"av": "сагӏат анцӏила кӏиго, сагӏат анцӏила кӏигоялда"
},
{
"ru": "в двенадцать часов ночи",
"av": "къаси сагӏат анцӏила кӏигоялда"
},
{
"ru": "который час?",
"av": "сагӏат чан тӏубараб?"
}
]
},
{
"text": "заман, гӏуж, мех",
"precomment": "пора, время",
"examples": [
{
"ru": "вечерний час",
"av": "маркӏачӏул заман",
"comment": "гӏуж"
},
{
"ru": "час отдыха",
"av": "хӏалхьул заман"
},
{
"ru": "приёмные часы",
"av": "тӏаде къабул гьарулеб заман"
},
{
"ru": "◊ академический час",
"av": "академияб сагӏат",
"comment": "45 яги 50 минут"
},
{
"ru": "битый час",
"av": "тӏубараб сагӏаталъ, гӏемераб мехалъ"
},
{
"ru": "в добрый час!",
"av": "нух битӏаги, сагӏат лъикӏаб батаги!"
},
{
"ru": "тот же час",
"av": "гьагъабго заманалда, гьебго сагӏаталъ"
},
{
"ru": "час от часу",
"av": "дагь-дагьккун, гьор-кьоса къотӏичӏого, тӏадеялдаса тӏаде"
},
{
"ru": "час пробил",
"av": "заман щвана"
},
{
"ru": "с часу на час",
"av": "гьанже гуреб гьанже"
},
{
"ru": "не по дням, а по часам",
"av": "цӏакъ хехго"
},
{
"ru": "не ровен час",
"av": "лъачӏого, бокьичӏого, цощинаб",
"labels": [
"вводное слово",
"просторечное слово"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "часами",
"stress": 4,
"forms": [
"часами"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемераб мехалъ, халатаб заманалъ, гӏемерал сагӏтаз"
}
]
}
{
"word": "часики",
"stress": 2,
"forms": [
"часики"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"see_also": [
{
"target": "часы",
"kind": "from",
"comment": "уменьшительное значение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "часовня",
"stress": 4,
"forms": [
"часовня"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьатӏан",
"comment": "гьитӏинаб килиса; алтарь гьечеб"
}
]
}
{
"word": "часовой",
"stress": 6,
"homonym": 1,
"forms": [
"часовой",
"часовая",
"часовое"
],
"senses": [
{
"text": "цо сагӏтил, цо сагӏаталъул болжалалъул",
"precomment": "продолжительностью в один час",
"examples": [
{
"ru": "часовая лекция",
"av": "цо сагӏаталъул лекция"
}
]
},
{
"text": "сагӏат хӏисаб гьабун бугеб, сагӏат рикӏкӏун букӏунеб",
"precomment": "производимый за каждый час",
"examples": [
{
"ru": "часовая оплата",
"av": "сагӏат рикӏкӏун кьолеб харж"
}
]
},
{
"text": "сагӏат цоялда",
"precomment": "назначенный на час",
"labels": [
"разговорное слово"
]
}
]
}
{
"word": "часовой",
"stress": 6,
"homonym": 2,
"forms": [
"часовой",
"часовая",
"часовое"
],
"senses": [
{
"text": "сагӏтазул, сагӏтал ричулеб, сагӏтал къачӏалеб",
"examples": [
{
"ru": "часовой магазин",
"av": "сагӏтал ричулеб тукен"
},
{
"ru": "часовой мастер",
"av": "сагӏтазул устар"
},
{
"ru": "часовой механизм",
"av": "сагӏтил механизм, сагӏтил ургьимес"
},
{
"ru": "двигаться по часовой стрелке",
"av": "сагӏтил хъаравулзаби унеб рахъалде ине"
},
{
"ru": "двигаться против часовой стрелки",
"av": "сагӏтил хъаравулзаби унеб рахъалда данде ине"
}
]
}
]
}
{
"word": "часовой",
"stress": 6,
"homonym": 3,
"forms": [
"часовой"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хъаравул",
"comment": "посталда чӏарав",
"labels": [
"военный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "смена часовых",
"av": "хъаравулзаби хиси"
},
{
"ru": "поставить часового",
"av": "хъаравул тезе",
"comment": "лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "часовщик",
"stress": 7,
"forms": [
"часовщик"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "сагӏтазул устар, сагӏтал къачӏалев чи"
}
]
}
{
"word": "часок",
"stress": 4,
"forms": [
"часок"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"ru": "отлучиться на часок",
"av": "цо сагӏаталъ ватӏалъизе",
"comment": "кивениги ине"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "час",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "часом",
"stress": 2,
"forms": [
"часом"
],
"labels": [
"наречие",
"просторечное слово"
],
"senses": [
{
"text": "цо-цо мехалъ"
},
{
"text": "цощинаб, нагагьлъун"
}
]
}
{
"word": "частенько",
"stress": 5,
"forms": [
"частенько"
],
"labels": [
"наречие",
"разговорное слово"
],
"senses": [
{
"text": "ризго, гӏемер",
"examples": [
{
"ru": "он частенько к нам заходит",
"av": "дов ризго (гӏемер) нижехъе вачӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "частить",
"stress": 5,
"forms": [
"частить"
],
"labels": [
"несовершенный вид"
],
"senses": [
{
"text": "гӏедегӏизе, хехлъизе",
"labels": [
"разговорное слово"
],
"examples": [
{
"ru": "не части, говори медленнее",
"av": "гӏедегӏуге (хехлъуге), гӏодове вичан абе"
}
]
},
{
"text": "лъихъениги тӏаде-гъоркье ризго щвезе",
"precomment": "часто посещать кого-либо",
"comment": "ине",
"labels": [
"просторечное слово"
]
}
]
}
{
"word": "частица",
"stress": 5,
"stem": "ЧАСТИЦ",
"forms": [
"частица"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гьитӏинаб бутӏа, зарра, къатӏра",
"examples": [
{
"ru": "мельчайшая частица",
"av": "цӏакъго гӏисинаб зарра"
},
{
"ru": "частицы пыли",
"av": "хӏурул зарра"
}
]
},
{
"text": "частица",
"precomment": "служебное слово",
"labels": [
"грамматика"
]
}
]
}
{
"word": "частичка",
"stress": 5,
"forms": [
"частичка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"labels": [
"уменьшительное значение"
],
"comment": "от 'часть' I, 'частица' I",
"comment_lang": "ru"
}
],
"see_also": [
{
"target": "часть",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
},
{
"target": "частица",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "частично",
"stress": 5,
"forms": [
"частично"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубачӏого; цо бутӏаялъ",
"examples": [
{
"ru": "работа выполнена частично",
"av": "хӏалтӏул цо бутӏа тӏубан буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "частичный",
"stress": 5,
"forms": [
"частичный",
"частичная",
"частичное"
],
"senses": [
{
"text": "тӏубараб гуреб; тӏубачӏеб",
"examples": [
{
"ru": "частичное улучшение здоровья",
"av": "сахлъиялъул цодагьаб (тӏубараб гуреб) мадар лъугьин"
},
{
"ru": "частичный успех",
"av": "цо бутӏаялъулаб бергьенлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "частник",
"stress": 2,
"forms": [
"частник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "хасаб магӏишаталъул бетӏергьан"
}
]
}
{
"word": "частновладельческий",
"stress": 11,
"stem": "ЧАСТНОВЛАДЕЛЬЧЕСК",
"forms": [
"частновладельческий",
"частновладельческая",
"частновладельческое"
],
"senses": [
{
"text": "хасаб бетӏергьанлъиялъулаб",
"examples": [
{
"ru": "частновладельческие земли",
"av": "хасаб бетӏергьанлъиялъулал ракьал"
}
]
}
]
}
{
"word": "частное",
"stress": 2,
"forms": [
"частное"
],
"labels": [
"средний род"
],
"senses": [
{
"text": "цо къадар цогиялде бикьун ккараб хӏасил",
"comment": "рикӏкӏен",
"labels": [
"математика"
]
}
]
}
частнособственнический
сообщить о неточности{
"word": "частнособственнический",
"stress": 8,
"stem": "ЧАСТНОСОБСТВЕННИЧЕСК",
"forms": [
"частнособственнический",
"частнособственническая",
"частнособственническое"
],
"senses": [
{
"text": "жив бетӏергьанаб; хасаб бетӏергьанлъиялъулаб",
"examples": [
{
"ru": "частнособственническое хозяйство",
"av": "хасаб бетӏергьанлъиялда бугеб магӏишат"
}
]
}
]
}
{
"word": "частность",
"stress": 2,
"stem": "ЧАСТНОСТ",
"forms": [
"частность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "хаслъи, хасаб букӏин, цохӏого цо букӏин, нагагьлъи, хасиятаб гуролъи, батӏаго букӏин, батӏалъи",
"precomment": "единичность",
"examples": [
{
"ru": "частность случая",
"av": "лъугьа-бахъиналъул нагагьлъи"
}
]
},
{
"text": "рагӏа-ракьан бахъи, мухӏканлъи",
"precomment": "подробность",
"examples": [
{
"ru": "изложить без частностей",
"av": "гӏиси-бикъинаб жо гьоркьоб биччан бицине; кӏвар гьечӏеб жо гьоркьоб биччан, бицине; кӏвар дагьаб жо гьоркьоб тун, бицине"
},
{
"ru": "в частности",
"av": "масала, хасго, цӏар ккун абуни",
"labels": [
"вводное слово"
]
}
]
}
]
}
{
"word": "частный",
"stress": 2,
"stem": "ЧАСТН",
"forms": [
"частный",
"частная",
"частное"
],
"senses": [
{
"text": "хасаблъун бугеб, цощинаб жоялъул бутӏалъун кколеб, къанагӏатаб, надираб",
"precomment": "отдельный, особый",
"examples": [
{
"ru": "частный случай",
"av": "къанагӏатаб лъугьа-бахъин"
}
]
},
{
"text": "живго бетӏергьанаб, жиндирго напсияб, хасаб",
"precomment": "личный",
"examples": [
{
"ru": "частная переписка",
"av": "напсияб хъвадари"
}
]
},
{
"text": "живго бетӏергьанаб, жиндираб",
"examples": [
{
"ru": "частная собственность",
"av": "живго бетӏергьанаб буголъи"
},
{
"ru": "частный капитал",
"av": "живго бетӏергьанаб капитал"
}
]
},
{
"text": "хасаб букӏин, хаслъи",
"precomment": "частное",
"examples": [
{
"ru": "частное определение",
"av": "судалъул цо хасаб хӏукму"
}
],
"labels": [
"в значении имени существительного",
"средний род"
]
}
]
}
{
"word": "часто",
"stress": 2,
"forms": [
"часто"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "ризго, гьарзаго, гӏемерцӏул, гӏемер нухалъ, чанго нухалъ",
"examples": [
{
"ru": "часто видеться",
"av": "ризго (гӏемерцӏул) рихьизе"
},
{
"ru": "часто бывать в кино",
"av": "ризго киноялда вукӏине",
"comment": "хьвадизе"
},
{
"ru": "она часто ходит к брату",
"av": "дой гӏемер уна (хьвадула) вацасухъе"
}
]
},
{
"text": "аскӏо-аскӏор, данд цун",
"precomment": "близко",
"examples": [
{
"ru": "деревья посажены часто",
"av": "гъутӏби аскӏо-аскӏор чӏун руго"
}
]
}
]
}
{
"word": "частокол",
"stress": 7,
"forms": [
"частокол"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "чали",
"comment": "аскӏо-аскӏор гӏурдул, гъазихъал чӏван гьабураб"
}
]
}
{
"word": "частота",
"stress": 7,
"forms": [
"частота"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемерлъи",
"precomment": "например встреч"
},
{
"text": "ризлъи",
"precomment": "например леса"
},
{
"text": "такрарлъи, хехлъи",
"precomment": "число повторений чего-либо в единицу времени",
"labels": [
"специфическое название"
],
"examples": [
{
"ru": "повышение частоты пульса",
"av": "бидул кьаби хехлъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "частотность",
"stress": 5,
"forms": [
"частотность"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "гӏемерлъи; такрарлъи; ризлъи",
"examples": [
{
"ru": "определить частотность употребления слов",
"av": "рагӏаби хӏалтӏизариялъул ризлъи (къадар) баян гьабизе",
"comment": "чӏезабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "частотный",
"stress": 5,
"forms": [
"частотный",
"частотная",
"частотное"
],
"senses": [
{
"text": "частотнияб; ризлъиялъулаб (къадаралъулаб); рагӏаби хӏалтӏизариялъул ризлъи (къадар) чӏезабулеб",
"examples": [
{
"ru": "частотный словарь",
"av": "частотнияб словарь, ризлъи-къадаралъулаб словарь"
}
]
}
]
}
{
"word": "частотомер",
"stress": 9,
"forms": [
"частотомер"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "ризлъи (хехлъи, такрарлъи) борцунеб прибор, ризлъиборц",
"labels": [
"физика"
]
}
]
}
{
"word": "частушечник",
"stress": 5,
"forms": [
"частушечник"
],
"labels": [
"мужской род"
],
"senses": [
{
"text": "къокъал махсародул кучӏдул ахӏулев кочӏохъан"
}
]
}
{
"word": "частушечница",
"stress": 5,
"forms": [
"частушечница"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "къокъал махсародул кучӏдул ахӏулей кочӏохъан"
}
]
}
{
"word": "частушка",
"stress": 5,
"forms": [
"частушка"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "къокъаб махсародул кечӏ"
}
]
}
{
"word": "частый",
"stress": 2,
"stem": "ЧАСТ",
"forms": [
"частый",
"частая",
"частое"
],
"senses": [
{
"text": "хӏалаб, тӏатӏала букӏунеб",
"comment": "кколеб",
"examples": [
{
"ru": "частые встречи",
"av": "тӏатӏала рукӏунел (кколел) дандчӏваял"
},
{
"ru": "частый гость",
"av": "гӏемер вачӏунев гьобол"
},
{
"ru": "частый дождь",
"av": "хӏалаб (гӏемер балеб) цӏад"
}
]
},
{
"text": "ризаб",
"precomment": "густой",
"examples": [
{
"ru": "частый лес",
"av": "ризаб рохь"
},
{
"ru": "частое сито",
"av": "ризаб (ризго картӏал ругеб) цӏалкӏу"
}
]
},
{
"text": "хехаб, хӏалуцараб",
"examples": [
{
"ru": "частое дыхание",
"av": "хехаб хӏухьел цӏай"
},
{
"ru": "частый пульс",
"av": "хехаб бидул кьаби"
}
]
}
]
}
{
"word": "часть",
"stem": "ЧАСТ",
"forms": [
"часть"
],
"labels": [
"женский род"
],
"senses": [
{
"text": "бутӏа",
"examples": [
{
"ru": "часть дома",
"av": "минаялъул бутӏа"
},
{
"ru": "третья часть",
"av": "лъабабилеб бутӏа"
},
{
"ru": "большая часть",
"av": "кӏудияб бутӏа"
},
{
"ru": "меньшая часть",
"av": "гьитӏинаб бутӏа"
},
{
"ru": "получить свою часть",
"av": "жиндирго бутӏа щвезе"
}
]
},
{
"text": "бутӏа, лага",
"precomment": "организма, механизма",
"examples": [
{
"ru": "запасная часть",
"av": "нахъраталилаб бутӏа"
},
{
"ru": "часть тела",
"av": "чорхол лага"
}
]
},
{
"text": "бутӏа",
"precomment": "раздел",
"examples": [
{
"ru": "роман в пяти частях",
"av": "щуго бутӏаялъулаб роман"
}
]
},
{
"text": "кинаб бугониги учреждениялъул отдел, часть",
"precomment": "отдел",
"examples": [
{
"ru": "учебная часть",
"av": "цӏалулаб часть",
"comment": "дарсазул, цӏалиялъул иш бачунеб бутӏа"
}
]
},
{
"text": "часть",
"labels": [
"военный термин"
],
"examples": [
{
"ru": "воинская часть",
"av": "рагъулаб часть"
},
{
"ru": "части речи",
"av": "каламалъул бутӏаби"
},
{
"ru": "части света",
"av": "дунялалъул бутӏаби"
},
{
"ru": "большей частью, по большей части",
"av": "гӏемерисеб рахъалъан, цӏикӏкӏун"
},
{
"ru": "разрываться на части",
"av": "чанго батӏи-батӏияб иш цадахъ тӏубазе"
},
{
"ru": "по части",
"av": "рахъалъан, хӏакъалъулъ"
},
{
"ru": "это не по моей части",
"av": "гьеб дир хӏалтӏи гуро"
}
]
}
]
}
{
"word": "частью",
"stress": 2,
"forms": [
"частью"
],
"labels": [
"наречие"
],
"senses": [
{
"text": "цо бутӏаялъ; цо рахъалъ",
"examples": [
{
"ru": "он только частью прав",
"av": "гъов цо рахъалъ (къадаралъ) витӏарав вуго"
}
]
}
]
}
{
"word": "часы",
"stress": 4,
"forms": [
"часы"
],
"labels": [
"множественное число"
],
"senses": [
{
"text": "сагӏат",
"examples": [
{
"ru": "карманные часы",
"av": "кисинаб лъолеб сагӏат"
},
{
"ru": "наручные часы",
"av": "рукьалда балеб сагӏат"
},
{
"ru": "стенные часы",
"av": "къадада балеб сагӏат"
},
{
"ru": "песочные часы",
"av": "салул сагӏат"
},
{
"ru": "завести часы",
"av": "сагӏат кьуризе"
},
{
"ru": "часы отстают на шесть минут",
"av": "сагӏат анлъго минуталъ нахъе кколеб буго"
}
]
}
]
}