{
"word": "мораль",
"stress": 4,
"forms": [
"мораль"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мораль, адаб-хасияталъул къагӏидаби, низам",
"precomment": "правила моральності"
},
{
"text": "гьабураб хӏасил, хьвада-чӏвадиялъе чӏезабураб роцен",
"precomment": "сундасаннігі",
"examples": [
{
"uk": "мораль байки",
"av": "баснялъул хӏасил"
}
]
},
{
"text": "малъари",
"precomment": "моралізаторство",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "моральний",
"stress": 4,
"stem": "МОРАЛЬН",
"forms": [
"моральный",
"моральная",
"моральное"
],
"senses": [
{
"text": "моралияб",
"examples": [
{
"uk": "моральні принципи",
"av": "моралиял къагӏидаби"
}
]
},
{
"text": "тӏадегӏанаб гӏамал-хасияталъул",
"precomment": "високоморальний",
"examples": [
{
"uk": "моральний вчинок",
"av": "моралияб иш"
}
]
},
{
"text": "жанисеб, рухӏияб, рекӏелаб",
"precomment": "духовний",
"examples": [
{
"uk": "моральна відповідальність",
"av": "моралияб жавабчилъи"
},
{
"uk": "моральний стан",
"av": "моралияб ахӏвал-хӏал"
},
{
"uk": "моральне задоволення",
"av": "моралияб разилъи, ракӏ разилъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "моральний",
"stress": 3,
"stem": "НРАВСТВЕНН",
"forms": [
"нравственный",
"нравственная",
"нравственное"
],
"senses": [
{
"text": "рухӏияб",
"precomment": "духовний",
"examples": [
{
"uk": "моральний розвиток",
"av": "рухӏияб цебетӏей"
}
]
},
{
"text": "хьвада-чӏвадиялъул къагӏидаби, тӏалабал цӏунулев, тӏуразарулев",
"precomment": "що дотримується вимог моральності"
},
{
"text": "обществоялда чиясул хьвада-чӏвадиялъул къагӏидабазда бухьараб",
"precomment": "ставлення до норм поведінки людини в суспільстві"
}
]
}
{
"word": "морально",
"stress": 4,
"forms": [
"морально"
],
"labels": [
"прислівник"
],
"senses": [
{
"text": "моралияб куцалъ",
"comment": "малъун, гӏорхъаби чӏван",
"examples": [
{
"uk": "морально нестійкий",
"av": "моралияб рахъалъ щулалъи гьечӏев, чӏара-хьарав гурев"
}
]
}
]
}
{
"word": "морально-політичний",
"stress": 15,
"stem": "МОРАЛЬНО-ПОЛИТИЧЕСК",
"forms": [
"морально-политический",
"морально-политическая",
"морально-политическое"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "морально-політична єдність",
"av": "моралиябгун политикияб цолъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "моральність",
"stress": 3,
"stem": "НРАВСТВЕННОСТ",
"forms": [
"нравственность"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадамазул хьвада-чӏвадиялъул къагӏида, норма; яхӏ-намус буголъи",
"examples": [
{
"uk": "людина високої моралі",
"av": "тӏадегӏанаб гӏамал-хасияталъул, яхӏ-намусалъул, хьвада-чӏвадиялъул инсан"
}
]
}
]
}
{
"word": "моралізаторство",
"stress": 8,
"stem": "НРАВОУЧЕНИ",
"forms": [
"нравоучение"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "вагӏза-насихӏат",
"examples": [
{
"uk": "читати мораль кому-небудь",
"av": "лъиениги насихӏатал цӏализе, вагъза гьабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "моралізаторський",
"stress": 8,
"forms": [
"нравоучительный",
"нравоучительная",
"нравоучительное"
],
"senses": [
{
"text": "хьвада-чӏвади малъиялъул, вагӏза-насихӏат гьабиялъул",
"examples": [
{
"uk": "моралізаторський роман",
"av": "тарбия кьеялъул суалазда тӏасан хъвараб роман"
}
]
}
]
}
{
"word": "морг",
"forms": [
"морг"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "морг",
"comment": "больницаялда хварал гӏадамал лъолеб рукъ, бакӏ"
}
]
}
{
"word": "морг",
"stress": 4,
"forms": [
"покойницкая"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "больницаялда хварал чагӏи лъолеб рукъ, морг"
}
]
}
{
"word": "моргати",
"stress": 5,
"forms": [
"моргать"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "берал къапезаризе"
},
{
"text": "къвакезе, къенкӏезе",
"precomment": "кому (підморгувати)",
"comment": "лъидениги"
},
{
"text": "паркъезе",
"precomment": "миготіти",
"comment": "чирахъ"
}
]
}
{
"word": "моргнути",
"stress": 5,
"forms": [
"мигнуть"
],
"see_also": [
{
"target": "мигать",
"kind": "from",
"comment": "однократное действие",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "моргнути",
"stress": 6,
"forms": [
"моргнуть"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "і оком не зргнути",
"av": "сундениги вачӏинчӏого, ракӏалде ккараб гьабизе; бер къапичӏого, гьабизе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "моргать",
"kind": "from",
"comment": "однократное глагольное действие от",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "морда",
"stress": 2,
"forms": [
"морда"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "хонех",
"precomment": "тваринного",
"comment": "хӏайваналъул"
},
{
"text": "хонех",
"comment": "чиясул",
"labels": [
"грубе слово",
"просторічне слово"
]
}
]
}
{
"word": "мордастий",
"stress": 5,
"forms": [
"мордастый",
"мордастая",
"мордастое"
],
"labels": [
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "кӏудияб хонехалъул",
"comment": "о животном"
},
{
"text": "гӏебаб гьумералъул",
"comment": "о человеке"
}
]
}
{
"word": "мордва",
"stress": 6,
"forms": [
"мордва"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мордвинал",
"comment": "Мордоваялъул халкъ",
"labels": [
"збірний іменник"
]
}
]
}
{
"word": "мордва",
"stress": 6,
"forms": [
"мордвины"
],
"labels": [
"множина"
],
"senses": [
{
"text": "мордвинал"
}
]
}
{
"word": "мордвин",
"stress": 6,
"forms": [
"мордвин"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мордвинав"
}
]
}
{
"word": "мордвинка",
"stress": 6,
"forms": [
"мордвинка"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мордвинай"
}
]
}
{
"word": "мордовський",
"stress": 5,
"forms": [
"мордовский",
"мордовская",
"мордовское"
],
"senses": [
{
"text": "мордвиназул",
"examples": [
{
"uk": "мордовська мова",
"av": "мордвиназул мацӏ"
}
]
}
]
}
{
"word": "море",
"stress": 2,
"stem": "МОР",
"forms": [
"море"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "ралъад",
"examples": [
{
"uk": "відкрите море",
"av": "киналго пачалихъаз пайда боулеб ралъад"
},
{
"uk": "вийти в море",
"av": "ралъдал рагӏалдаса рикӏкӏаде лъедезе"
}
]
},
{
"text": "сундулниги гӏемераб къадар",
"precomment": "велика кількість чого-небудь",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "море квітів",
"av": "тӏугьдузул ралъад",
"comment": "цӏакъ гӏемерал"
},
{
"uk": "йому море по коліна",
"av": "дос сундулго хӏисаб, пикру гьабуларо, дов сункьаго хӏинкъуларо"
},
{
"uk": "чекати біля моря погоди",
"av": "гӏадада, сунданиги божун, чӏезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "морена",
"stress": 4,
"forms": [
"морена"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "ччукӏараб цӏералъ цадахъ бачун бачӏараб гъегъ, гьецӏо",
"comment": "цо бакӏалда чӏараб",
"labels": [
"геологія"
]
}
]
}
{
"word": "мореплавець",
"stress": 7,
"forms": [
"мореплаватель"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "ралъадаздасан сапараз хьвадулев чи, ралъдал сапарчи"
}
]
}
{
"word": "мореплавство",
"stress": 7,
"forms": [
"мореплавание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "ралъадазда гумузда лъедей"
}
]
}
{
"word": "морехідний",
"stress": 6,
"stem": "МОРЕХОДН",
"forms": [
"мореходный",
"мореходная",
"мореходное"
],
"senses": [
{
"text": "ралъадазда хьвадиялъул",
"examples": [
{
"uk": "морехідне училище",
"av": "ралъадазда гумузда хьвадизе ругьун гьаризе цӏалулеб училище"
}
]
}
]
}
{
"word": "морж",
"forms": [
"морж"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "морж",
"labels": [
"зоологія"
]
},
{
"text": "хасало цӏорораб лъелъ чвердезе бокьулев чи, морж",
"precomment": "любитель зимового купання",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "моржовий",
"stress": 5,
"forms": [
"моржовый",
"моржовая",
"моржовое"
],
"senses": [
{
"text": "моржалъулаб",
"examples": [
{
"uk": "моржовий ік",
"av": "моржалъул гожо"
}
]
}
]
}
{
"word": "моржування",
"stress": 7,
"stem": "МОРЖЕВАНИ",
"forms": [
"моржевание"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "хасало чвердон черх лъадари"
}
]
}
{
"word": "морзе",
"stress": 2,
"forms": [
"морзе"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"uk": "абетка Морзе",
"av": "Морзел азбука",
"comment": "телеграфалъ хасал ишарабаздалъун хӏарпал ва тарихал кьолеб система"
}
]
}
]
}
{
"word": "морити",
"stress": 4,
"forms": [
"морить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "загьруялъ тӏагӏинаризе, хвезаризе",
"precomment": "кого-що (знищити)",
"examples": [
{
"uk": "морити щурів",
"av": "чӏахӏагӏункӏкӏал хвезаризе"
}
]
},
{
"text": "гӏакъуба кьун, ракъи-къечалъ тату хвезабизе",
"precomment": "кого-що (виснажувати)",
"labels": [
"у переносному значенні",
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "морити голодом",
"av": "вакъиялъ тату хвезабизе"
}
]
},
{
"text": "цӏул, хъарщи чӏегӏераб кьер чӏвазе, къвакӏизе лъелъ лъезе",
"precomment": "що (дерево)",
"examples": [
{
"uk": "морити дуб",
"av": "микк бецӏлъизе ва къвакӏизе лъадалъ лъезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "морква",
"stress": 5,
"forms": [
"морковь"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "ламадур"
}
]
}
{
"word": "морквяний",
"stress": 5,
"forms": [
"морковный",
"морковная",
"морковное"
],
"senses": [
{
"text": "ламадуралъул"
}
]
}
{
"word": "морожений",
"stress": 4,
"stem": "МОРОЖЕН",
"forms": [
"мороженый",
"мороженая",
"мороженое"
],
"senses": [
{
"text": "цӏорозабураб",
"examples": [
{
"uk": "морожена риба",
"av": "цӏорозабураб ччугӏа"
}
]
}
]
}
{
"word": "мороз",
"stress": 4,
"forms": [
"мороз"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "квач",
"examples": [
{
"uk": "два градуси морозу",
"av": "кӏиго градусалъул квач"
},
{
"uk": "настали морози",
"av": "квач тӏаде щвана"
},
{
"uk": "мене мороз по шкірі дере",
"av": "квачалъ дие квешаб асар гьабулеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "морозивниця",
"stress": 4,
"forms": [
"мороженица"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мороженое гьабулеб машина"
}
]
}
{
"word": "морозиво",
"stress": 4,
"forms": [
"мороженое"
],
"labels": [
"середній рід"
],
"senses": [
{
"text": "мороженое"
}
]
}
{
"word": "морозити",
"stress": 6,
"stem": "ЛЕДЕНИ",
"forms": [
"леденить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏерлъун лъугьинабизе; цӏер чӏвазабизе; цӏорозабизе; цӏоро-гъорозабизе; тӏилгӏазабизе; гӏунизабизе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "вітер леденить обличчя",
"av": "гьороца гьумер цӏорозабулеб буго"
},
{
"uk": "страх ледени́ть серце",
"av": "хӏинкъиялъ ракӏ гӏунизабула (цӏоро-гъорон хутӏула)"
}
]
}
]
}
{
"word": "морозити",
"stress": 4,
"forms": [
"морозить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "цӏорозабизе, цӏорозе лъезе",
"precomment": "що (заморожувати)",
"examples": [
{
"uk": "морозити яблука",
"av": "гӏеч цӏорозабизе"
}
]
},
{
"text": "гӏунизавизе, вугьинавизе, гӏунун хвезавизе",
"precomment": "кого-що (змусити змерзнути)",
"labels": [
"розмовне слово"
]
},
{
"text": "тӏадеги, дагьабги квачазе",
"precomment": "безособове",
"examples": [
{
"uk": "надвечір почало морозити",
"av": "къасиялде дагьабги квачазе лъугьана"
}
]
}
]
}
{
"word": "морозний",
"stress": 4,
"forms": [
"морозный",
"морозная",
"морозное"
],
"senses": [
{
"text": "цӏакъ квачараб",
"examples": [
{
"uk": "морозний день",
"av": "цӏакъ квачараб къо"
},
{
"uk": "морозне повітря",
"av": "цӏакъ цӏорораб гьава"
}
]
}
]
}
{
"word": "морозно",
"stress": 4,
"forms": [
"морозно"
],
"senses": [
{
"text": "квачан буго, цӏорон буго",
"precomment": "безособове",
"labels": [
"у значенні присудка"
]
}
]
}
{
"word": "морозостійкий",
"stress": 9,
"forms": [
"морозостойкий",
"морозостойкая",
"морозостойкое",
"морозоустойчивый",
"морозоустойчивая",
"морозоустойчивое"
],
"senses": [
{
"text": "квачалъукьа хӏинкъулареб, квач хӏехьолеб",
"examples": [
{
"uk": "морозостійка озима пшениця",
"av": "квачалъухъа хӏинкъулареб (квач хӏехьолеб) хаслихъеролъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "морок",
"forms": [
"мрак"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "бецӏлъи",
"examples": [
{
"uk": "нічний морок",
"av": "сардил бецӏлъи"
},
{
"uk": "покрито мороком невідомості",
"av": "щибали лъалареб, балъгояб бецӏлъиялъ бахчун буго, тӏубанго бичӏчӏуларо, тӏубанго лъаларо, хадур гъоларо",
"comment": "щибали лъалареб, баянлъи гьечӏеб жоялъул хӏакъалъулъ"
}
]
}
]
}
{
"word": "морокисти; пошарпати",
"stress": 7,
"forms": [
"истрепать"
],
"labels": [
"доконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "бихъ-бихъизабизе, хохозабизе",
"precomment": "що",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "зносити одяг",
"av": "ретӏел хохозабизе"
},
{
"uk": "зачитати книгу",
"av": "тӏехь бихъ-бихъизабизе"
}
]
},
{
"text": "хвезабизе",
"labels": [
"у переносному значенні"
],
"examples": [
{
"uk": "тріпати нерви",
"av": "нервал хвезаризе, рагъаризаризе"
}
]
}
]
}
{
"word": "моросити; мжичити",
"stress": 6,
"stem": "МОРОСИ",
"forms": [
"моросить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "хъухъ чӏвазе, щенезе",
"examples": [
{
"uk": "на вулиці мрячить",
"av": "къватӏиб щенолеб буго, хъухъ чӏвалеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "морочити",
"stress": 4,
"forms": [
"морочить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "мекъаб пикруялде вачине",
"precomment": "кого-що",
"labels": [
"розмовне слово"
],
"examples": [
{
"uk": "не мороч мені голову",
"av": "дир бетӏер гӏадал гьабуге, бетӏер сверизабуге"
}
]
}
]
}
{
"word": "морочний",
"stress": 6,
"forms": [
"канительный",
"канительная",
"канительное"
],
"labels": [
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "чӏамучӏаб, лъугӏулареб",
"precomment": "нудний",
"labels": [
"розмовне слово"
]
}
]
}
{
"word": "морс",
"forms": [
"морс"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "морс",
"comment": "пихъил лъиналъул гьабураб гьогьомизарулеб гьекъолеб жо"
}
]
}
{
"word": "морський",
"stress": 6,
"forms": [
"морской",
"морская",
"морское"
],
"senses": [
{
"text": "ралъдал",
"examples": [
{
"uk": "морський пісок",
"av": "ралъдал сали"
},
{
"uk": "морська вода",
"av": "ралъдал лъим"
},
{
"uk": "морський флот",
"av": "ралъдал флот"
},
{
"uk": "морська хвороба",
"av": "ралъад рекӏин, ралъдал унти",
"comment": "ралъад багъариялдалъун бетӏер свери, лагӏдезе гьари"
},
{
"uk": "морський вовк",
"av": "цевегоялдаса лъедолев, хӏалбихьи бугев ралъдахъан"
}
]
}
]
}
{
"word": "мортира",
"stress": 5,
"forms": [
"мортира"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "мортира",
"comment": "хӏара къокъаб гӏарада; къадал, щулалъаби риххизарулеб гӏарада",
"labels": [
"військовий термін"
]
}
]
}
{
"word": "морфологічний",
"stress": 9,
"forms": [
"морфологический",
"морфологическая",
"морфологическое"
],
"senses": [
{
"text": "морфологияб",
"examples": [
{
"uk": "морфологічний склад слова",
"av": "рагӏул морфологияб гӏуцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "морфологія",
"stress": 7,
"forms": [
"морфология"
],
"labels": [
"жіночий рід"
],
"senses": [
{
"text": "морфология",
"comment": "рухӏчӏаголъабазул, гьезул лугбазул, ракьул гӏуцӏиялъул хӏакъалъулъ гӏелму",
"labels": [
"біологія"
]
},
{
"text": "морфология",
"comment": "рагӏаби хисиялъул система; рагӏабазул формаби лъазарулеб грамматикаялъул бутӏа",
"labels": [
"лінгвістика"
]
}
]
}
{
"word": "морфій",
"stress": 2,
"forms": [
"морфий"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "морфий",
"comment": "унти къотӏизабулеб ва макьу щвезабулеб дару"
}
]
}
{
"word": "морщити",
"stress": 2,
"homonym": 1,
"forms": [
"морщить"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "букӏкӏинабизе",
"precomment": "що",
"examples": [
{
"uk": "морщити лоб",
"av": "нодо букӏкӏинабизе"
},
{
"uk": "морщити обличчя",
"av": "гьумер букӏкӏинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "морщити",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"морщить"
],
"labels": [
"недоконаний вид",
"розмовне слово"
],
"senses": [
{
"text": "рукӏкӏалаби рукӏине",
"precomment": "про одяг"
}
]
}
{
"word": "морщитися",
"stress": 2,
"forms": [
"морщиться"
],
"labels": [
"недоконаний вид"
],
"senses": [
{
"text": "рукӏкӏалаби рехизе",
"precomment": "збиратися в зморшки"
},
{
"text": "гьумер букӏкӏине",
"precomment": "морщити обличчя"
},
{
"text": "рукӏкӏалабазул цӏезе",
"precomment": "покриватися складками"
},
{
"text": "букӏкӏун ине",
"precomment": "про одяг"
}
]
}
{
"word": "моряк",
"stress": 4,
"forms": [
"моряк"
],
"labels": [
"чоловічий рід"
],
"senses": [
{
"text": "ралъдахъан, ралъдал флоталда хъулухъ гьабулев чи"
}
]
}