{
"word": "хур",
"forms": [
"хур",
"хуралъ",
"хуруца",
"хуралъул",
"хурул",
"хурзал"
],
"senses": [
{
"text": "ворыва, ворнае поле, поле, ніва",
"comment": "збожжавы",
"examples": [
{
"av": "абгил хур",
"be": "жытняе поле"
},
{
"av": "хур бекьизе",
"be": "засяваць, сеяць поле, уараць поле"
},
{
"av": "риидал хур бекье, хасало печь боркье",
"be": "летам поле засей, зімой печку тапі",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "хур бецизе",
"be": "зжаць збожжа, зжаць ніву"
},
{
"av": "хур босизе",
"be": "купляць поле, ворны ўчастак"
},
{
"av": "хур бичизе",
"be": "прадаваць поле, ворную дзялянку"
},
{
"av": "хур хисизе",
"be": "мяняцца палямі"
},
{
"av": "хур кванан буго",
"be": "поле патраўлена"
}
]
},
{
"text": "ураджай",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"av": "хур гьабизе",
"be": "участак; збіраць ураджай з палявога ўчастка; падрыхтаваць новы пасеўны ўчастак"
},
{
"av": "хур бугониги ракъарал, рукъ бугониги ругьарал",
"be": "хоць поле маюць — у голадзе яны, хоць дом маюць — у холадзе яны",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра непрактычных людзей"
},
{
"av": "хур цӏун бачӏаги!",
"be": "хай будзе багаты ўраджай!"
},
{
"av": "исана нижер хур лъикӏ бачӏана",
"be": "у гэтым годзе ў нас ураджай добры"
},
{
"av": "хурул ургъел гьабулагойила хӏанчӏил бох тӏеренлъараб",
"be": "у той птушкі, што была занепакоена нівай, нага стала танчэй",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "хурул хьоналъ чехь гӏорцӏаги, чохьол лъимаца ракӏ бохаги",
"be": "ўраджай з поля хай насыціць цябе, дзіця ва ўтробы хай парадуе цябе",
"labels": [
"прыказка"
]
},
{
"av": "хуриб рахъ базе",
"be": "правесці баразну ў поле",
"comment": "пра пачатак ворыва"
},
{
"av": "хуриб хӏалухъен лъилъулеб буго",
"be": "у поле ідзе жніво"
},
{
"av": "хуриса гъегъ бищизе",
"be": "збіраць камяні з поля",
"comment": "перад ворнкай"
},
{
"av": "хуриса тӏорщел бакӏарана",
"be": "з поля прыбралі хлеб"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурда",
"stress": 5,
"forms": [
"хурда",
"хурдаялъ",
"хурдаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "драбяза, дробныя грошы",
"examples": [
{
"av": "гӏарац хурда гьабизе",
"be": "размяняць грошы на дробныя грошы"
}
]
},
{
"text": "крышкі, дробныя рэшткі"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурдан",
"stress": 5,
"forms": [
"хурдан",
"хурданалъ",
"хурданалъул",
"хурданал"
],
"senses": [
{
"text": "замак",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "кирит",
"kind": "see"
},
{
"target": "кӏулал",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурдахӏелеко",
"stress": 5,
"forms": [
"хурдахӏелеко",
"хурдахӏелкица",
"хурдахӏелкил",
"хурдахӏелкал"
],
"senses": [
{
"text": "певень дробнай пароды"
},
{
"text": "чалавек нізкага росту",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурдахӏелкал",
"stress": 5,
"stem": "хурдахӏелка",
"forms": [
"хурдахӏелкал",
"хурдахӏелказ",
"хурдахӏелказул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "хурдахӏелеко"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хурдахӏелеко",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "хурдахӏелкил",
"stress": 5,
"forms": [
"хурдахӏелкил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хурдахӏелеко",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хурдахӏелеко",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "хурда-мурда",
"stress": 5,
"forms": [
"хурда-мурда",
"хурда-мурдаялъ",
"хурда-мурдаялъул"
],
"senses": [
{
"text": "рэшткі, драбяза",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хурда",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурдул",
"stress": 2,
"stem": "хурду",
"forms": [
"хурдул",
"хурдуз",
"хурдузул"
],
"senses": [
{
"text": "расліны",
"labels": [
"множны лік"
],
"examples": [
{
"av": "хьуцӏил хурдул",
"be": "балотныя расліны"
}
]
},
{
"text": "сенажаці, сенакосныя ўчасткі",
"examples": [
{
"av": "хурдул рецизе",
"be": "скасіць сенакосы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "харибакӏал",
"kind": "see"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "хурисажо",
"stress": 4,
"forms": [
"хурисажо",
"хурисажоялъ",
"хурисажоялъул"
],
"senses": [
{
"text": "ўраджай з поля",
"examples": [
{
"av": "хурисажо гьабизе",
"be": "збіраць ураджай з поля"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурма",
"stress": 5,
"forms": [
"хурма",
"хурмаялъ",
"хурмаялъул",
"хурмадул"
],
"senses": [
{
"text": "хурма",
"comment": "каўказская",
"examples": [
{
"av": "хурмадул гъветӏ",
"be": "хурма",
"comment": "дрэва"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурукъаб",
"stress": 4,
"forms": [
"хурукъаб"
],
"gender_forms": [
"хурукъаб",
"хурукъав",
"хурукъай"
],
"senses": [
{
"text": "малазямельны",
"examples": [
{
"av": "хурукъаб бакӏ буго нижер гьаб",
"be": "наша мясцовасць бедная на ворыва"
}
]
},
{
"text": "неўраджайны",
"examples": [
{
"av": "хурукъаб сон",
"be": "неўраджайны год"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хурукълъи",
"stress": 4,
"forms": [
"хурукълъи",
"хурукълъиялъ",
"хурукълъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "малазямелле"
},
{
"text": "неўраджай, недарод; голад"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурул",
"stress": 4,
"forms": [
"хурул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хур",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "палявы",
"examples": [
{
"av": "хурул хӏалтӏаби",
"be": "палявыя работы"
},
{
"av": "хурул агьлу",
"be": "сяляне"
},
{
"av": "хурул заз",
"be": "бадзяк палявы",
"labels": [
"батаніка"
]
},
{
"av": "хурул тӏин",
"be": "буцень",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хур",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "хурухъан",
"stress": 4,
"stem": "хурухъа",
"forms": [
"хурухъан",
"хурухъанас",
"хурухъаналъ",
"хурухъанасул",
"хурухъаналъул",
"хурухъаби"
],
"senses": [
{
"text": "палявод, хлебароб, земляроб"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурухъанлъи",
"stress": 4,
"forms": [
"хурухъанлъи",
"хурухъанлъиялъ",
"хурухъанлъиялъул"
],
"senses": [
{
"text": "паляводства, раслінаводства, хлебаробства, земляробства",
"examples": [
{
"av": "хурухъанлъи цебетӏезабизе",
"be": "развіваць раслінаводства"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурхари",
"stress": 5,
"forms": [
"хурхари"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хурхаризе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хурхаризе",
"stress": 5,
"stem": "хурхар",
"forms": [
"хурхаризе",
"хурхарула",
"хурхарила",
"хурхарана",
"хурхаре"
],
"senses": [
{
"comment": "ад 'хурхине'",
"labels": [
"шматразовая форма"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хурхине",
"kind": "from",
"refwordnum": "2"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "хурхен",
"stress": 5,
"forms": [
"хурхен",
"хурхеналъ",
"хурхеналъул",
"хурхенал"
],
"senses": [
{
"text": "адносіны; сувязь",
"examples": [
{
"av": "дипломатикияб хурхен",
"be": "дыпламатычнае дачыненне"
},
{
"av": "хурхен гьабизе",
"be": "усталяваць адносіны, знайсці агульную мову"
},
{
"av": "хурхен кквезе",
"be": "падтрымаць сувязь"
},
{
"av": "хурхен ккезе",
"be": "усталявацца — аб сувязі"
},
{
"av": "халкъазда гьоркьосел хурхенал",
"be": "міжнародныя адносіны"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурхен-рухьен",
"stress": 5,
"forms": [
"хурхен-рухьен",
"хурхен-рухьеналъ",
"хурхен-рухьеналъул"
],
"senses": [
{
"text": "сувязі",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хурхин",
"stress": 2,
"forms": [
"хурхин"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хурхине"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хурхинаби",
"stress": 2,
"forms": [
"хурхинаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "хурхинабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хурхинабизе",
"stress": 2,
"stem": "хурхинаб",
"forms": [
"хурхинабизе",
"хурхинабула",
"хурхинабила",
"хурхинабуна",
"хурхинабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "хурхине"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хурхине",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хурхине",
"stress": 2,
"stem": "хурх",
"forms": [
"хурхине",
"хурхуна",
"хурхина",
"хурхана",
"хурха"
],
"senses": [
{
"text": "абдымацца, абняцца; абвівацца, абвіцца вакол каго-небудзь, чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "хурхун къвал базе",
"be": "моцна абняць"
}
]
},
{
"text": "учапіцца ў што-небудзь; брацца за што-небудзь; прыступаць да чаго-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гьакида хурхана лъабгояв",
"be": "трое ўзяліся за вазок"
}
]
},
{
"text": "чапляцца, счапіцца; змагацца ўрукапашную, счапіцца ўрукапашную",
"examples": [
{
"av": "дол цоцалъ хурхана",
"be": "яны счапіліся ў рукапашную"
},
{
"av": "кьаву хурхине",
"be": "заржавець"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "хурхуди",
"stress": 2,
"forms": [
"хурхуди",
"хурхудиялъ",
"хурхудиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хурхудизе"
},
{
"text": "сапенне"
},
{
"text": "фырканне"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хурхудизе",
"stress": 2,
"stem": "хурхуд",
"forms": [
"хурхудизе",
"хурхудула",
"хурхудила",
"хурхудана",
"хурхуде"
],
"senses": [
{
"text": "сапець",
"labels": [
"шматразовая форма"
]
},
{
"text": "пырхаць",
"examples": [
{
"av": "свакараб чу гӏадин хурхудулев щай мун?",
"be": "чаго ты фыркаеш, як загнаны конь?"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "хур-хер",
"stress": 2,
"forms": [
"хур-хер",
"хур-хералъ",
"хур-хералъул"
],
"senses": [
{
"text": "палі і сенажаці",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хур-хералъул",
"stress": 2,
"forms": [
"хур-хералъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хур-хер",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "палявы, паляводчы, раслінаводчы",
"examples": [
{
"av": "хур-хералъул хӏалтӏи лъугӏизабизе",
"be": "завяршыць палявыя работы"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хур-хер",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}