{
"word": "хъаравул",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаравул",
"хъаравулас",
"хъаравулалъ",
"хъаравуласул",
"хъаравулалъул",
"хъаравулал"
],
"senses": [
{
"text": "вартаўнік, ахоўнік, патруль, вартавы; дазорны",
"examples": [
{
"av": "рохьил хъаравул",
"be": "ляснік"
},
{
"av": "хъаравулъун тӏамизе",
"be": "прызначыць ахоўнікам"
},
{
"av": "хъаравулъун тезе",
"be": "давяраць ахову, узяць на працу",
"comment": "стаярожа, ахоўніка і т. п."
},
{
"av": "хъаравуласул рукъ",
"be": "вартаўня"
},
{
"av": "хъаравуласул хъощ",
"be": "вартавая (пакоя, памяшканне)"
}
]
},
{
"text": "ахоўнік; захавальнік"
},
{
"text": "стралка",
"comment": "гадзінніка",
"examples": [
{
"av": "сагӏтил хъаравулзаби",
"be": "стралкі гадзінніка"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъаравуллъи",
"stress": 5,
"stem": "хъаравуллъ",
"forms": [
"хъаравуллъи",
"хъаравуллъялъ",
"хъаравуллъялъул"
],
"senses": [
{
"text": "ахова, варта, дазор, стража",
"examples": [
{
"av": "хъаравуллъи гьабизе",
"be": "вартаваць, сцерагчы; патруляваць; ахоўваць"
},
{
"av": "хъаравуллъи тӏамизе",
"be": "выставіць вартавых"
},
{
"av": "хъаравуллъуда чӏезе",
"be": "стаяць на варце, знаходзіцца ў варце"
}
]
},
{
"text": "сачэнне, сагляджальніцтва",
"examples": [
{
"av": "хъаравуллъи кквезе",
"be": "высачваць, высачыць; выджаць",
"comment": "каго-небудзь"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъаравуллъиялъул",
"stress": 5,
"forms": [
"хъаравуллъиялъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъаравуллъи",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "ахоўны, вартавы, паставы, дазорны",
"examples": [
{
"av": "хъаравуллъиялъул заман",
"be": "вартавы час"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъаравуллъи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "хъарахъ",
"stress": 5,
"forms": [
"хъарахъ",
"хъархъица",
"хъархъил",
"хъархъал"
],
"senses": [
{
"text": "куст; хмызняк",
"examples": [
{
"av": "хъархъида гьоркь",
"be": "пад кустом"
},
{
"av": "хъархъилъ гӏанкӏ букӏаго, хъазан кьологе",
"be": "не стаў кацёл на агонь, калі заяц яшчэ ў кустах",
"labels": [
"прыказка"
],
"comment": "не кажы гоп, пакуль не пераскочыш"
},
{
"av": "хъархъазул цӏураб бакӏ",
"be": "мясцовасць, зарослая кустоўем"
},
{
"av": "хъархъил пихъ",
"be": "бузіна",
"labels": [
"батаніка"
]
},
{
"av": "хъархъилъе ккезе",
"be": "ўпутацца ва, заблытацца ў чым-небудзь",
"comment": "што-небудзь; літаральна трапіць у хмызнякі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъарахъзаз",
"stress": 5,
"forms": [
"хъарахъзаз",
"хъарахъзазалъ",
"хъарахъзазица",
"хъарахъзазалъул",
"хъарахъзазил"
],
"senses": [
{
"text": "калючка",
"labels": [
"дыялектызм"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъарахъ-кӏачар",
"stress": 5,
"forms": [
"хъарахъ-кӏачар",
"хъарахъ-кӏачаралъ",
"хъарахъ-кӏачаралъул"
],
"senses": [
{
"text": "кустоўі",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъаркӏас",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏас",
"хъаркӏасица",
"хъаркӏасил",
"хъаркӏасал"
],
"senses": [
{
"text": "банкрут"
},
{
"text": "абрабанец, абарванец; галяк; бадзяга",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъаркӏасаб",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏасаб"
],
"gender_forms": [
"хъаркӏасаб",
"хъаркӏасав",
"хъаркӏасай"
],
"senses": [
{
"text": "басяцкі",
"examples": [
{
"av": "хъаркӏасаб агьлу",
"be": "басяцкае племя"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хъаркӏаслъи",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏаслъи",
"хъаркӏаслъиялъ",
"хъаркӏаслъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хъаркӏаслъизе"
},
{
"text": "банкруцтва"
},
{
"text": "абарванасць; беднасць"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъаркӏаслъизаби",
"stress": 7,
"forms": [
"хъаркӏаслъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "хъаркӏаслъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъаркӏаслъизабизе",
"stress": 7,
"stem": "хъаркӏаслъизаб",
"forms": [
"хъаркӏаслъизабизе",
"хъаркӏаслъизабула",
"хъаркӏаслъизабила",
"хъаркӏаслъизабуна",
"хъаркӏаслъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "спрыяць банкруцтву",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
},
{
"text": "прыводзіць, прывесці да беднасці"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хъаркӏаслъизе",
"stress": 7,
"stem": "хъаркӏаслъ",
"forms": [
"хъаркӏаслъизе",
"хъаркӏаслъула",
"хъаркӏаслъила",
"хъаркӏаслъана",
"хъаркӏаслъе"
],
"senses": [
{
"text": "пацярпець банкруцтва, збанкрутаваць"
},
{
"text": "станавіцца, стаць басяком, абарванцам; станавіцца, стаць бедным"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "хъарпуз",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарпуз",
"хъарпузалъ",
"хъарпузалъул",
"хъарпузал"
],
"senses": [
{
"text": "кавун",
"examples": [
{
"av": "барщараб хъарпуз",
"be": "спелы кавун"
},
{
"av": "хъарпуз бекьизе",
"be": "пасадзіць кавун"
},
{
"av": "хъарпуз гӏезабизе",
"be": "вырошчваць кавун"
},
{
"av": "хъарпуз къотӏизе",
"be": "рэзаць кавун"
},
{
"av": "хъарпузалъул пурчӏун",
"be": "кавунавыя костачкі"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъарпузалъул",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарпузалъул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъарпуз",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "кавуновы",
"examples": [
{
"av": "хъарпузалъул хур",
"be": "кавуновае поле"
},
{
"av": "хъарпузалъул хъал",
"be": "кавуновая скурка"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарпуз",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "хъарси",
"stress": 3,
"forms": [
"хъарси"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хъарсизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарсизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"хъарсизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "хъарсизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарсизабизе",
"stress": 3,
"stem": "хъарсизаб",
"forms": [
"хъарсизабизе",
"хъарсизабула",
"хъарсизабила",
"хъарсизабуна",
"хъарсизабе"
],
"senses": [
{
"labels": [
"каўзатыўная форма"
],
"forceto": "хъарсизе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарсизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хъарсизе",
"stress": 3,
"stem": "хъарс",
"forms": [
"хъарсизе",
"хъарсула",
"хъарсила",
"хъарсана",
"хъарсе"
],
"senses": [
{
"text": "падрапацца, быць падрапаным"
},
{
"text": "падрапаць, паддрапаць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "гьумер хъарсизе",
"be": "падрапаць твар",
"comment": "пры галашэнні памерлага"
}
]
},
{
"text": "абгрызці, абглодаць, абглодваць што-небудзь",
"examples": [
{
"av": "ракьа хъарсизе",
"be": "абгрызці косць"
},
{
"av": "хъарсараб ракьа гӏадинав",
"be": "падобны да абглоданай косці"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "хъарс-хъарси",
"stress": 9,
"forms": [
"хъарс-хъарси"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хъарс-хъарсизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарс-хъарсизаби",
"stress": 9,
"forms": [
"хъарс-хъарсизаби"
],
"labels": [
"масдар",
"шматразовая форма",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"see_also": [
{
"target": "хъарс-хъарсизабизе",
"kind": "see"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарс-хъарсизабизе",
"stress": 9,
"stem": "хъарс-хъарсизаб",
"forms": [
"хъарс-хъарсизабизе",
"хъарс-хъарсизабула",
"хъарс-хъарсизабила",
"хъарс-хъарсизабуна",
"хъарс-хъарсизабе"
],
"senses": [
{
"forceto": "хъарс-хъарсизе",
"labels": [
"каўзатыўная форма",
"шматразовая форма"
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарс-хъарсизе",
"kind": "from"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хъарс-хъарсизе",
"stress": 9,
"stem": "хъарс-хъарс",
"forms": [
"хъарс-хъарсизе",
"хъарс-хъарсула",
"хъарс-хъарсила",
"хъарс-хъарсана",
"хъарс-хъарсе"
],
"senses": [
{
"text": "драпацца",
"labels": [
"шматразовая форма"
],
"examples": [
{
"av": "досул гьумер хъарс-хъарсун бан буго",
"be": "яго твар падрапаны, увесь у драпінах"
}
]
},
{
"text": "падрапаць, адрапаць",
"examples": [
{
"av": "ясалъул кверал катица хъарс-хъарсана",
"be": "котка падрапала дзяўчынцы рукі"
}
]
},
{
"text": "(аб)глодаць, абглодваць што-небудзь; (аб)грызці што-небудзь"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "шматразовая форма"
}
{
"word": "хъарт",
"forms": [
"хъарт",
"хъарталъ",
"хъарталъул",
"хъартил",
"хъартал"
],
"senses": [
{
"text": "вядзьмарка; баба-яга",
"labels": [
"фальклор"
],
"examples": [
{
"av": "хъартил буго куц, хъурмил буго гӏамал",
"be": "аблічча як у вядзьмаркі, а паводзіны ваўчыныя",
"labels": [
"прымаўка"
],
"comment": "пра агіднага і падступнага чалавека"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъархъал",
"stress": 3,
"stem": "хъархъа",
"forms": [
"хъархъал",
"хъархъаз",
"хъархъазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "хъарахъ"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарахъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "хъархъил",
"stress": 7,
"forms": [
"хъархъил"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъарахъ",
"comment": "родны склон"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарахъ",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "хъарцин",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарцин",
"хъарцинго"
],
"senses": [
{
"text": "неўрадліва, скупа, бедна",
"comment": "пра глебу",
"labels": [
"прыслоўе"
]
},
{
"text": "бедна, жаласна",
"examples": [
{
"av": "хъарцинги гьавун цеве чӏана дов",
"be": "ён постаў у жаласным выглядзе"
},
{
"av": "херав хъарцинго вуго",
"be": "стары збяднеў"
}
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "хъарцинаб",
"stress": 6,
"stem": "хъарцина",
"forms": [
"хъарцинаб"
],
"gender_forms": [
"хъарцинаб",
"хъарцинав",
"хъарцинай"
],
"senses": [
{
"text": "худы, неўрадлівы; бедны, скудны",
"comment": "пра глебу",
"examples": [
{
"av": "хъарцинаб ракь",
"be": "неўрадлівая глеба"
}
]
},
{
"text": "бедны, жаласны",
"examples": [
{
"av": "хъарцинаб бетӏербахъи",
"be": "жалкае існаванне"
},
{
"av": "хъарцинав чи",
"be": "бедны чалавек"
}
]
}
],
"pos": "прыметнік",
"form": "—"
}
{
"word": "хъарцинлъи",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарцинлъи",
"хъарцинлъиялъ",
"хъарцинлъиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"дзеяслоў"
],
"masdarfrom": "хъарцинлъизе"
},
{
"text": "беднасць, збяднеласць",
"comment": "пра глебу"
},
{
"text": "бяднасць, жаласны стан",
"examples": [
{
"av": "хъизамалъул хъарцинлъи",
"be": "жалкі стан сям'і"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарцинлъизаби",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарцинлъизаби"
],
"senses": [
{
"labels": [
"масдар",
"каўзатыўная форма",
"дзеяслоў"
],
"masdarforceto": "хъарцинлъизабизе"
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "масдар"
}
{
"word": "хъарцинлъизабизе",
"stress": 6,
"stem": "хъарцинлъизаб",
"forms": [
"хъарцинлъизабизе",
"хъарцинлъизабула",
"хъарцинлъизабила",
"хъарцинлъизабуна",
"хъарцинлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "спрыяць збядненню; прыводзіць, прывесці ў жаласны стан",
"labels": [
"каўзатыўная форма"
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "каўзатыўная форма"
}
{
"word": "хъарцинлъизе",
"stress": 6,
"stem": "хъарцинлъ",
"forms": [
"хъарцинлъизе",
"хъарцинлъула",
"хъарцинлъила",
"хъарцинлъана",
"хъарцинлъе"
],
"senses": [
{
"text": "высякацца; збяднець; станавіцца, стаць неўрадлівым; страціць урадлівасць",
"comment": "пра глебу",
"examples": [
{
"av": "ракь хъарцинлъун буго",
"be": "глеба знясілена"
}
]
},
{
"text": "станавіцца бедным; абяднець; трапляць у жаласны стан",
"examples": [
{
"av": "херай хъарцинлъун йиго",
"be": "старушка збяднела"
}
]
}
],
"pos": "дзеяслоў",
"form": "інфінітыў"
}
{
"word": "хъарчигъа",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарчигъа",
"хъарчигъаялъ",
"хъарчигъаялъул",
"хъарчигъадул",
"хъарчигъаби"
],
"senses": [
{
"text": "ястраб-качатнік",
"examples": [
{
"av": "цебе хъарчигъа хьихьулаан мокъокъал кквезе",
"be": "у даўнія часы ястраба трымалі для палявання на курапатак"
},
{
"av": "хъарчигъа бихьидал хӏанчӏазул тӏел гӏадин лъугьана",
"be": "моцна спалохаліся, падкасіліся ногі",
"comment": "літ. як зграя птушак пры з'яўленні ястраба"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъарчигъадул",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарчигъадул"
],
"senses": [
{
"genitivefrom": "хъарчигъа",
"comment": "родны склон"
},
{
"text": "ястрабіны",
"examples": [
{
"av": "хъарчигъадул малъал",
"be": "ястрабіныя кіпцюры"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарчигъа",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "родны"
}
{
"word": "хъарчигъаялъухъего",
"stress": 6,
"forms": [
"хъарчигъаялъухъего"
],
"senses": [
{
"text": "па-ястрабінаму, як ястраб",
"labels": [
"прыслоўе"
]
}
],
"pos": "прыслоўе",
"form": "—"
}
{
"word": "хъарщал",
"stress": 6,
"stem": "хъарща",
"forms": [
"хъарщал",
"хъарщаз",
"хъарщазул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"множны лік"
],
"pluralfor": "хъарщи"
},
{
"text": "скрыжалі"
}
],
"see_also": [
{
"target": "хъарщи",
"kind": "from"
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "множны лік"
}
{
"word": "хъарщи",
"stress": 6,
"stem": "хъарщ",
"forms": [
"хъарщи",
"хъарщиялъ",
"хъорщоца",
"хъарщиялъул",
"хъорщол",
"хъарщал"
],
"senses": [
{
"text": "дошка, цясіна",
"examples": [
{
"av": "бакъвараб хъарщи",
"be": "сухая дошка"
},
{
"av": "гӏодоб хъарщи кьабизе",
"be": "пакласці драўляную падлогу"
},
{
"av": "хъарщи гӏадин цӏанвитӏун лъуна",
"be": "раскінуўшыся ляжыць, быццам дошка"
}
]
},
{
"text": "паліца",
"comment": "уздоўж сцяны",
"examples": [
{
"av": "тӏахьал лъолеб хъарщи",
"be": "паліца для кніг, кніжная паліца"
},
{
"av": "цӏаргӏа-цӏа лъолеб хъарщи",
"be": "паліца для посуду, пасудная паліца"
},
{
"av": "хъорщотӏа лъезе",
"be": "паставіць на паліцу"
},
{
"av": "хъорщотӏаса босизе",
"be": "браць з паліцы"
}
]
},
{
"text": "афіша"
},
{
"examples": [
{
"av": "мемориалияб хъарщи",
"be": "мемарыяльная дошка"
},
{
"av": "хӏурматияб хъарщи",
"be": "дошка гонару"
}
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}
{
"word": "хъарщихӏама",
"stress": 6,
"stem": "хъарщихӏам",
"forms": [
"хъарщихӏама",
"хъарщихӏамаялъ",
"хъарщихӏамялъул",
"хъарщихӏамул"
],
"senses": [
{
"text": "лапатка",
"labels": [
"дыялектызм",
"анатомія"
]
}
],
"pos": "назоўнік",
"form": "назоўны"
}