{
"word": "лъикӏ",
"forms": [
"лъикӏ"
],
"senses": [
{
"text": "iyi, uygun bir şekilde, olumlu olarak",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "тӏадеги лъикӏ",
"tr": "ne âlâ; o kadar iyi"
},
{
"av": "цӏакъ лъикӏ",
"tr": "çok iyi; harika, mükemmel"
},
{
"av": "лъикӏ бихьизе",
"tr": "iyi görmek"
},
{
"av": "лъикӏ бихьизе",
"tr": "hoşuna gitmek; beğenmek",
"labels": [
"mecaz anlamda"
],
"comment": "kime"
},
{
"av": "лъикӏ гьабизе",
"tr": "iyi yapmak",
"comment": "herhangi bir şey"
},
{
"av": "лъикӏ рукӏине",
"tr": "iyi geçinmek, uyum içinde olmak"
},
{
"av": "цоцазда гьоркьор лъикӏ гьечӏо дол",
"tr": "pek iyi geçinmiyorlar"
},
{
"av": "лъикӏ хьвадизе",
"tr": "usullü davranmak; terbiyeli davranmak"
},
{
"av": "лъикӏ хӏалтӏизе",
"tr": "iyi çalışmak"
},
{
"av": "лъикӏ цӏализе",
"tr": "iyi okumak"
}
]
},
{
"text": "evet, kabul; iyi",
"labels": [
"edat"
],
"examples": [
{
"av": "гӏемер лъикӏ",
"tr": "çok iyi; mükemmel"
},
{
"av": "лъикӏ вуссарав!",
"tr": "hoş geldiniz!, sefalar getirdiniz!"
},
{
"av": "лъикӏ щварав!",
"tr": "hoş geldiniz!"
},
{
"av": "лъикӏ кканиги квеш кканиги",
"tr": "ne olura olsun; hele bir bakalım"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏаб",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏа",
"forms": [
"лъикӏаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏаб",
"лъикӏав",
"лъикӏай"
],
"senses": [
{
"text": "iyi, nezih, olumlu; en iyi",
"examples": [
{
"av": "бищунго лъикӏаб",
"tr": "en iyi"
},
{
"av": "лъикӏаб къимат",
"tr": "olumlu değerlendirme"
},
{
"av": "лъикӏаб мухь",
"tr": "iyi ücret, tatminkar ödeme"
},
{
"av": "лъикӏаб хӏасил",
"tr": "iyi sonuç"
},
{
"av": "лъикӏаб гъотӏода квешаб пихъ бижулареб",
"tr": "iyi ağaç kötü meyve vermez",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "лъикӏаб бицине",
"tr": "yalvarmak, rica etmek"
},
{
"av": "дуе лъикӏаб бицине вачӏун гьечӏо дун",
"tr": "sana yalvarmaya gelmedim"
},
{
"av": "лъикӏаб бицине",
"tr": "birine yaltaklanmak, birine yalakalık yapmak"
},
{
"av": "лъикӏав вукӏине",
"tr": "bir şeyde ustalaşmak"
},
{
"av": "лъикӏав гьудул",
"tr": "en iyi arkadaş"
},
{
"av": "лъикӏав гьудуласул бакӏ гьалмагъас кквезе ккола",
"tr": "bir yoldaş en iyi arkadaşın yerini almalıdır",
"labels": [
"deyiş"
]
},
{
"av": "лъикӏай йикӏине",
"tr": "usta olmak",
"comment": "bir şeyin"
},
{
"av": "кьурдизеги лъикӏай йикӏана дой",
"tr": "ve dans etme konusunda ustaydı"
},
{
"av": "лъикӏаб жо гьабуларо дос",
"tr": "her şeyi yapar; ondan hayır gelmez"
}
]
},
{
"text": "iyi, dürüst; asil",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб кьибил-тухумалъул чи",
"tr": "soylu insan"
},
{
"av": "лъикӏаб чу",
"tr": "iyi at, soylu at"
},
{
"av": "лъикӏай яс",
"tr": "dürüst kız"
},
{
"av": "лъикӏал гӏадатал",
"tr": "iyi gelenekler"
},
{
"av": "лъикӏал гӏолохъаби",
"tr": "yiğit delikanlılar"
},
{
"av": "лъикӏал гӏадамал",
"tr": "dürüst insanlar"
},
{
"av": "лъикӏал къасдал",
"tr": "iyi niyetler"
},
{
"av": "лъикӏаб рагӏул багьа — кьолораб чу",
"tr": "iyi sözün değeri semerli bir attır",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
},
{
"text": "faydalı, hayırlı, yararlı",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб асар гьабизе",
"tr": "olumlu etki yapmak; şifalı olmak"
},
{
"av": "лъикӏаб гьари",
"tr": "hayırseverlik"
},
{
"av": "лъикӏаб гьариялъе гӏарац кьезе",
"tr": "hayır işleri için para vermek"
},
{
"av": "лъикӏаб къо бихьугеги дуда",
"tr": "aydınlık gün görmeyesin",
"labels": [
"hakaret sözü",
"deyim"
]
},
{
"av": "лъикӏаб рокъосан вихьаги",
"tr": "toprağı bol olsun",
"comment": "kelimenin tam anlamıyla cennetin saraylarında göreceksin"
},
{
"av": "лъикӏаб хъван батаги Бетӏергьанас",
"tr": "Yüce Allah tarafından hayırlısı yazılmış olsun"
},
{
"av": "гьанже дие лъикӏаб жо буго, тӏад тӏимугъги бан, рагъида кьижи",
"tr": "şimdi keyfim yerinde — kürk giyip verandada uyumak"
},
{
"av": "лъикӏалъе!",
"tr": "iyi, hayra!",
"comment": "rüyasını anlatan bir kişiye iyi dilek"
},
{
"av": "лъикӏалъе ватаги!",
"tr": "ona bir felaket gelmesin!",
"comment": "çünkü davranışlarıyla bunu davet ediyor"
},
{
"av": "лъикӏалъе батаниги квешалъе батаниги",
"tr": "iyiliğe mi, kötülüğe mi",
"comment": "kayıtsızlık hakkında"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏаб-квешаб",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏаб-квеша",
"forms": [
"лъикӏаб-квешаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏаб-квешаб",
"лъикӏав-квешав",
"лъикӏай-квешай"
],
"senses": [
{
"text": "iyi ve kötü",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб-квешаб лъазе",
"tr": "neyin ne olduğunu anlamak",
"comment": "kelimesi kelimesine: iyi mi kötü mü olduğunu öğrenmek"
},
{
"av": "лъикӏаб-квешалъухъ валагьизе бихьинчи гьечӏо къавулъ",
"tr": "evde iyiye ve kötüye bakacak erkek yok"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏаб-тӏокӏаб",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏаб-тӏокӏаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏаб-тӏокӏаб",
"лъикӏав-тӏокӏав",
"лъикӏай-тӏокӏай"
],
"senses": [
{
"text": "iyi, olağanüstü, mükemmel",
"examples": [
{
"av": "лъикӏаб-тӏокӏаб квен гьабуни, мадугьалги ахӏула кӏодоца кваназе",
"tr": "büyükanne öğle yemeğinde olağandışı bir yemek hazırladığında, komşuyu da ikrama davet eder"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏалан",
"stress": 6,
"forms": [
"лъикӏалан",
"лъикӏаланго"
],
"senses": [
{
"text": "iyice; yeterli miktarda; önemli ölçüde; oldukça; yeter; çok",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "лъикӏалан балагьун чӏана дун, амма кватӏун букӏана",
"tr": "iyice bekledim, ama çok geç olmuştu"
},
{
"av": "лъикӏалан мехалъ хабар бачӏинчӏо досул",
"tr": "oldukça uzun süre ondan haber alınamadı"
},
{
"av": "лъикӏалан хӏалтӏи гьабуна гъоз хъутаналда",
"tr": "kutanlarda önemli bir iş yaptılar"
},
{
"av": "лъикӏаланго кӏудияб мина",
"tr": "oldukça büyük bina"
},
{
"av": "лъикӏаланго соназ мугӏалимлъи гьабуна дир эбелалъ",
"tr": "annem uzun yıllar öğretmenlik yaptı"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏа-лъикӏаб",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏа-лъикӏа",
"forms": [
"лъикӏа-лъикӏаб"
],
"gender_forms": [
"лъикӏа-лъикӏаб",
"лъикӏа-лъикӏав",
"лъикӏа-лъикӏай"
],
"senses": [
{
"text": "iyi, en iyiler; seçkin",
"examples": [
{
"av": "Лъикӏа-лъикӏаб квенги кьун, хьихьарай дун эбелалъ, Кьерилал бахиллъулеб ретӏел букъараб дие",
"tr": "Annem beni en iyi yemeklerle besledi, yaşıtlarımın kıskançlığına yol açacak şekilde giydirdi",
"labels": [
"folklor"
]
},
{
"av": "гӏемерал лъикӏа-лъикӏал гӏалимзаби рукӏана цере Аваристаналда",
"tr": "eski zamanlarda Avaristan'da çok sayıda önde gelen alim vardı"
}
]
}
],
"pos": "sıfat",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏго",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏго"
],
"senses": [
{
"text": "iyice, gerektiği gibi; iyice, yeterince, tamamen; hayli; oldukça güçlü",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "лъикӏго вухана дов",
"tr": "onu iyice dövdüler"
},
{
"av": "лъикӏго гьекъон вугоан дов",
"tr": "epeyce içti"
},
{
"av": "лъикӏго тункана дов",
"tr": "oldukça sert çarptı"
},
{
"av": "лъикӏго хӏинкъизавуна дуца дун",
"tr": "beni iyice korkuttun"
},
{
"av": "лъимадухъ лъикӏго хал гьабе дуца",
"tr": "çocuğa iyice göz kulak ol"
}
]
},
{
"text": "iyice; doğru dürüst; gerektiği gibi",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго бичӏчӏизабизе",
"tr": "iyice açıklamak; etraflıca anlatmak"
}
]
},
{
"text": "derli toplu, düzenli",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго хъвай",
"tr": "düzenli yaz"
},
{
"av": "лъикӏгого къачӏа-кӏатӏан вукӏуна дов",
"tr": "düzenli giyiniyor"
}
]
},
{
"text": "dikkatle, ilgiyle",
"examples": [
{
"av": "лъикӏго гӏенеккана дов дихъ",
"tr": "beni dikkatle dinliyordu"
},
{
"av": "лъикӏго вукӏаян тезе!",
"tr": "bırakmak, terketmek; \"çok yaşa!\" demek"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏиса",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏиса"
],
"senses": [
{
"text": "iyi yönden",
"labels": [
"zarf",
"ağız sözü"
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏлъи",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏлъи"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "лъикӏлъизе"
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "лъикӏлъи",
"stress": 8,
"forms": [
"лъикӏлъи",
"лъикӏлъиялъ",
"лъикӏлъиялъул",
"лъикӏлъидул"
],
"senses": [
{
"text": "iyilik, iyi bir şey; refah, mutluluk",
"examples": [
{
"av": "лъикӏлъи бихьизе",
"tr": "iyilik görmek, mutlu yaşamak"
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабизе",
"tr": "iyilik yapmak"
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабурасе гьебги жиндиего, квешлъи гьабурасе гьебги жиндиего",
"tr": "iyilik yaptı kendine fayda, kötülük yaptı kendine zarar",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабулев чи",
"tr": "hayırsever"
},
{
"av": "лъикӏлъи гьабуларев чи — чи гуро",
"tr": "iyilik yapmayan insan değildir",
"labels": [
"atasözü"
],
"comment": "kimseye iyilik etmeyenin hâli yaman olur"
},
{
"av": "лъикӏлъи холареб",
"tr": "iyilik zayi olmaz",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "лъикӏлъи хӏехьоларес квешлъи хӏехьолеб",
"tr": "iyiliğe katlanamayan, kötülüğe katlanır",
"labels": [
"atasözü"
]
},
{
"av": "лъикӏасдасан лъикӏлъи, квешасдасан квешлъи",
"tr": "iyiden — iyilik, kötüden — kötülük"
}
]
},
{
"text": "iyilik, iyi huy",
"examples": [
{
"av": "нижер дибирасул лъикӏлъи лъидаго лъала",
"tr": "herkes imamımızın iyiliğini bilir"
}
]
},
{
"text": "kalite, nitelik, sağlamlık; erdem, değer",
"examples": [
{
"av": "меседил лъикӏлъи — кьаву чӏвангутӏи, чиясул лъикӏлъи — гьереси бицунгутӏи",
"tr": "altının değeri paslanmamasındadır, insanın değeri yalan söylememesindedir",
"labels": [
"atasözü"
]
}
]
}
],
"pos": "isim",
"form": "yalın durum"
}
{
"word": "лъикӏлъизаби",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏлъизаби",
"лъикӏлъизабиялъ",
"лъикӏлъизабиялъул"
],
"senses": [
{
"labels": [
"masdar",
"fiil"
],
"masdarfrom": "лъикӏлъизабизе"
},
{
"text": "iyileştirme",
"examples": [
{
"av": "гӏиял жинс лъикӏлъизаби",
"tr": "koyun ırkını ıslah etme; koyun ırkının iyileştirilmesi"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "masdar"
}
{
"word": "лъикӏлъизабизе",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏлъизаб",
"forms": [
"лъикӏлъизабизе",
"лъикӏлъизабула",
"лъикӏлъизабила",
"лъикӏлъизабуна",
"лъикӏлъизабе"
],
"senses": [
{
"text": "iyileştirmek; iyileşmesine katkıda bulunmak; mükemmelleştirmek",
"labels": [
"ettirgen çatı"
],
"examples": [
{
"av": "гӏухьбузул рукӏа-рахъин лъикӏлъизабизе",
"tr": "çobanların yaşam koşullarını iyileştirmek"
}
]
},
{
"text": "tedavi etmek; iyileştirmek",
"labels": [
"ağız sözü"
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "ettirgen çatı"
}
{
"word": "лъикӏлъизе",
"stress": 3,
"stem": "лъикӏлъ",
"forms": [
"лъикӏлъизе",
"лъикӏлъула",
"лъикӏлъила",
"лъикӏлъана"
],
"senses": [
{
"text": "güzelleşmek; iyileşmek; daha iyi olmak; yoluna girmek",
"examples": [
{
"av": "гьанже гьеб хӏалтӏи лъикӏлълъулеб буго",
"tr": "şimdi bu iş iyileşiyor"
}
]
},
{
"text": "iyileşmek, sağlığına kavuşmak",
"labels": [
"ağız sözü"
],
"examples": [
{
"av": "мун лъикӏлъила гьанже",
"tr": "şimdi iyileşeceksin; şimdi kendine geleceksin"
}
]
}
],
"pos": "fiil",
"form": "mastar"
}
{
"word": "лъикӏниги-квешниги",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏниги-квешниги"
],
"senses": [
{
"text": "kötü iyi; idare eder",
"labels": [
"zarf"
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}
{
"word": "лъикӏ-лъикӏ",
"stress": 3,
"forms": [
"лъикӏ-лъикӏ"
],
"senses": [
{
"text": "iyice; iyicene",
"labels": [
"zarf"
],
"examples": [
{
"av": "хъархъазда гьоркьосан лъикӏ-лъикӏ валагьана рагъухъан кьвагьи бахъараб рахъалдехун",
"tr": "asker çalılıkların arasından ateşin geldiği yöne dikkatlice baktı"
}
]
}
],
"pos": "zarf",
"form": "—"
}