{
"word": "здабыванне",
"stress": 6,
"forms": [
"добывание"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "балагьун бати",
"examples": [
{
"be": "здабыванне сродкаў да жыцця",
"av": "гӏумру гьабиялъе къваригӏунел ресал ратизе"
}
]
},
{
"text": "ракьулъа бахъи",
"examples": [
{
"be": "здабыча каменнага вугалю",
"av": "ганчӏил тӏурччи бахъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "здабываць",
"stress": 6,
"forms": [
"добывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "добыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "здабываць",
"stress": 7,
"forms": [
"извлекать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "извлечь",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "здабываць",
"stress": 9,
"forms": [
"раздобывать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "раздобыть",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "здабыць",
"stress": 4,
"stem": "ДОБЫ",
"forms": [
"добыть"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "(балагьун) батизе, балагьизе, щвезе",
"precomment": "каго-што",
"comment": "достать, приобрести",
"examples": [
{
"be": "ён здабыў кнігі",
"av": "дос тӏахьал ралагьана"
}
]
},
{
"text": "бахъизе (ракьулъа)",
"precomment": "што",
"comment": "извлечь из земли",
"examples": [
{
"be": "здабыць нафту",
"av": "чӏегӏернарт бахъизе (ракьулъа)"
}
]
}
]
}
{
"word": "здабыча",
"stress": 4,
"stem": "ДОБЫЧ",
"forms": [
"добыча"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "бахъи",
"comment": "па дзеяслову здабыць",
"examples": [
{
"be": "здабыча нафты",
"av": "ракьулъа чӏегӏернарт бахъи"
}
],
"comment_lang": "ru"
},
{
"text": "щвараб жо, давла",
"precomment": "здабытае",
"examples": [
{
"be": "ваенная здабыча",
"av": "рагъда щвараб давла"
},
{
"be": "ісці на здабычу",
"av": "чанаве ине",
"comment": "на охоту и т. п."
}
]
},
{
"text": "мина цӏадул къурбанлъун ккана",
"precomment": "дом стаў здабычай агню",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "здабыўны",
"stress": 6,
"stem": "ДОБЫВАЮЩ",
"forms": [
"добывающий",
"добывающая",
"добывающее"
],
"senses": [
{
"text": "бахъулеб (балагьулеб)",
"examples": [
{
"be": "здабыўная прамысловасць",
"av": "ракьулъа магӏдан бахъулеб промышленность"
}
]
}
]
}
{
"word": "здавальняючы",
"stress": 11,
"stem": "УДОВЛЕТВОРИТЕЛЬН",
"forms": [
"удовлетворительный",
"удовлетворительная",
"удовлетворительное"
],
"senses": [
{
"text": "лъикӏаб, гӏураб къадаралъ гьабураб, разилъизе бегьулеб",
"examples": [
{
"be": "здавальняючая праца",
"av": "разилъизе бегьулеб хӏалтӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "здавацца",
"stress": 4,
"forms": [
"казаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ккезе",
"precomment": "1) кім-чым, якім",
"examples": [
{
"be": "ён здаецца маладзейшым за свае гады",
"av": "гъов жиндица рарал саназдаса гӏолохъанав вугилан ккола"
}
]
},
{
"text": "ккезе",
"precomment": "2) каму безасабова",
"examples": [
{
"be": "мне здаецца, што гэта так",
"av": "дида ккола гьеб гьадин бугилан"
}
]
},
{
"text": "балагьараб мехалъ",
"labels": [
"у значэнні ўстаўнога слова"
],
"examples": [
{
"be": "ён, здаецца, згодзен",
"av": "балагьараб мехалъ, гъов разияв вуго"
}
]
},
{
"text": "кивениги, лъихъениги вачӏунгутӏизе; вихьизе вукӏунгутӏизе",
"precomment": "не паказвацца на вочы"
}
]
}
{
"word": "здавацца",
"stress": 5,
"homonym": 1,
"forms": [
"сдаваться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "не здавацца",
"av": "кверде инчӏого вукӏине; мутӏигӏлъичӏого, мукӏурлъичӏого вукӏине"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "сдаться",
"kind": "see",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "здавацца",
"stress": 5,
"homonym": 2,
"forms": [
"сдаваться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне",
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "ракӏалде ккезе; пикруялъ хӏисаб гьабизе",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "мне здаецца, што ён хоча паехаць",
"av": "гьесие ине бокьун бугилан ракӏалде кколеб буго дида"
},
{
"be": "мне здаецца, што ён мае рацыю",
"av": "дида дов витӏун вугилан ккола",
"comment": "кколеб буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "здаваць",
"stress": 5,
"forms": [
"сдавать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "сдать",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "здаваць экзамен",
"stress": 10,
"forms": [
"экзаменоваться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "экзамен кьезе"
}
]
}
{
"word": "здагадвацца",
"stress": 4,
"forms": [
"догадываться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "щакаб жо гьадин батилилан хӏукму гьабизе",
"precomment": "меркаваць",
"comment": "тезе"
}
],
"see_also": [
{
"target": "догадаться",
"kind": "see",
"refwordnum": "2"
}
]
}
{
"word": "здагадка",
"stress": 4,
"stem": "ДОГАДК",
"forms": [
"догадка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "щакаб жо; гьадин батилилан ракӏалъ хӏукму гьаби",
"precomment": "меркаванне",
"examples": [
{
"be": "губляцца ў здагадках",
"av": "данде кколеб хӏукму, пикру батунгутӏизе"
}
]
},
{
"text": "хехго бичӏчӏи, нахъгӏунтӏи, цӏодорлъи",
"precomment": "кемлівасць, спрыт",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
}
]
}
{
"word": "здалёк",
"stress": 8,
"forms": [
"издалека"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "рикӏкӏадасан",
"examples": [
{
"be": "горад бачны здалёк",
"av": "шагьар рикӏкӏадасан бихьулеб буго"
},
{
"be": "здалёку даносяцца гукі горна",
"av": "рикӏкӏадасан (росун рачӏунел) рагӏулел руго накъирадул гьаркьал"
},
{
"be": "пачаць здалёку",
"av": "(гара-чӏвари) рикӏкӏадасан байбихьизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "здалёку",
"stress": 1,
"forms": [
"издали"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "ведаць каго-небудзь здалёк",
"av": "щивниги рикӏкӏадасан лъазе"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "издалека",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "здаравенны",
"stress": 7,
"stem": "ЗДОРОВЕНН",
"forms": [
"здоровенный",
"здоровенная",
"здоровенное"
],
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"senses": [
{
"text": "залимав, мазалияв",
"precomment": "пра чалавека"
},
{
"text": "цӏакъ кӏудияб",
"precomment": "вельмі вялікі",
"examples": [
{
"be": "здаровая палка",
"av": "цӏакъ кӏудияб тӏил"
}
]
}
]
}
{
"word": "здарацца",
"stress": 8,
"forms": [
"приключаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"see_also": [
{
"target": "приключиться",
"kind": "see"
}
]
}
{
"word": "здаровы",
"stress": 5,
"stem": "ЗДОРОВ",
"homonym": 1,
"forms": [
"здоровый",
"здоровая",
"здоровое"
],
"senses": [
{
"text": "сахав, унтичӏев, чорхолъ витӏарав",
"examples": [
{
"be": "здаровае дзіця",
"av": "чорхолъ битӏараб лъимер"
},
{
"be": "у здаровым целе здаровы дух",
"av": "сахаб чорхолъ — сахаб рухӏ"
}
]
},
{
"text": "чорхое (сахлъиялъе) пайдаяб",
"precomment": "карысны для здароўя",
"examples": [
{
"be": "здаровая ежа",
"av": "чорхое (сахлъиялъе) пайдаяб квен"
}
]
},
{
"text": "битӏараб; пайдаяб",
"examples": [
{
"be": "здаровая крытыка",
"av": "битӏараб (пайдаяб) критика"
}
]
},
{
"text": "гӏиллаго гьечӏого",
"precomment": "проста так",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
]
},
{
"text": "сахлъи кьеги, сахлъиялда таги",
"precomment": "будзь здароў"
}
]
}
{
"word": "здаровы",
"stress": 5,
"stem": "ЗДОРОВ",
"homonym": 2,
"forms": [
"здоровый",
"здоровая",
"здоровое"
],
"senses": [
{
"text": "кӏудияб, мазалияб, кутакаб, къуватаб",
"examples": [
{
"be": "здаровы хлопец",
"av": "мазалияв гӏолохъанчи; къуватав гӏолилав"
}
]
}
]
}
{
"word": "здаровы",
"stress": 4,
"stem": "ЗДРАВ",
"forms": [
"здравый",
"здравая",
"здравое"
],
"senses": [
{
"text": "гӏакъилаб; цӏодораб; битӏараб",
"examples": [
{
"be": "здравы сэнс",
"av": "битӏараб пикру"
},
{
"be": "пры здаровым розуме",
"av": "гӏакълуялда, гӏакълу биххичӏого, агълъичӏого, цӏодорго"
}
]
}
]
}
{
"word": "здароўе",
"stress": 5,
"stem": "ЗДОРОВЬ",
"forms": [
"здоровье"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "сахлъи; сахлъи-саламалъи",
"examples": [
{
"be": "шкодна для здароўя",
"av": "сахлъиялъе заралияб буго"
},
{
"be": "клапаціцца пра сваё здароўе",
"av": "жиндирго сахлъиялъул агъаз гьабизе"
}
]
},
{
"text": "дур (нужер) сахлъиялдасан (савлухъалдасан)! дур (нужер) сахлъиялъе гӏоло!",
"precomment": "за ваша здароўе!"
}
]
}
здароўкацца; жыць у здароўі
сообщить о неточности{
"word": "здароўкацца; жыць у здароўі",
"stress": 4,
"forms": [
"здравствовать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "сах вукӏине",
"precomment": "быць здаровым"
},
{
"text": "паракъат бетӏербахъи гьабизе"
},
{
"text": "чӏахъаги!",
"precomment": "хай жыве!"
},
{
"text": "чӏахъаги тӏолго дунялалдаго рекъел!",
"precomment": "хай жыве мір ва ўсім свеце!"
}
],
"see_also": [
{
"target": "здравствуйте!",
"kind": "see",
"comment": "ворчӏами! чӏахъун таги!"
}
]
}
{
"word": "здарыцца",
"stress": 5,
"forms": [
"случиться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьине",
"precomment": "адбыцца",
"examples": [
{
"be": "што здарылася?",
"av": "щиб лъугьараб?"
}
]
},
{
"text": "ккезе",
"precomment": "безасабовая форма з нявызначанай формай дзеяслова",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "давялося мне некалі начаваць у лесе",
"av": "киналиго рохьоб сордо базе ккун букӏана дица"
}
]
}
]
}
{
"word": "здарэнне",
"stress": 7,
"forms": [
"происшествие"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "лъугьа-бахъин, ккараб (лъугьараб) иш",
"examples": [
{
"be": "вулічнае здарэнне",
"av": "къотӏноб ккараб иш"
}
]
}
]
}
{
"word": "здацца",
"stress": 3,
"homonym": 1,
"forms": [
"сдаться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кверде ине, кверде рачӏине",
"examples": [
{
"be": "не здацца ворагу",
"av": "тушманасул кверде инчӏого вукӏине"
},
{
"be": "не здавацца!",
"av": "(мун) чучуге!"
}
]
},
{
"text": "къун чӏезе, мукӏурлъизе"
},
{
"text": "чухьарлъизе, чучлъизе"
}
]
}
{
"word": "здацца",
"stress": 3,
"homonym": 2,
"forms": [
"сдаться"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "къваригӏине, хӏажалъизе",
"precomment": "каму",
"comment": "понадобиться",
"labels": [
"прастамоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "на што табе гэта здалося?",
"av": "сундуе, щай дуе гьеб къваригӏараб?"
}
]
}
]
}
{
"word": "здаць",
"stem": "СДА",
"forms": [
"сдать"
],
"labels": [
"закончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кьезе",
"precomment": "каго-што",
"examples": [
{
"be": "здаць дакументы ў архіў",
"av": "документал архивалде кьезе"
},
{
"be": "здаць рэчы на захаванне",
"av": "къайи цӏунизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "здача",
"stress": 3,
"stem": "СДАЧ",
"forms": [
"сдача"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "кьей",
"precomment": "па дзеяслову здаць"
},
{
"text": "ижараялъ кьей",
"precomment": "у наём"
},
{
"text": "кодобе кьей",
"precomment": "капітуляцыя"
},
{
"text": "рикьун щварал кагътал",
"comment": "хӏалел кагътал"
},
{
"text": "чӏахӏияб гӏарац кьедал, нахъ буссинабизе кколеб гӏарац, сдача",
"examples": [
{
"be": "атрымаць рэшту",
"av": "сдача босизе"
},
{
"be": "даць здачы",
"av": "жаваб кьезе (кьабураб заралъе, инжит гьавиялъе)"
}
]
}
],
"see_also": [
{
"target": "сдать",
"kind": "from",
"refwordnum": "1"
}
]
}
{
"word": "здача хлеба",
"stress": 8,
"forms": [
"хлебосдача"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "пачалихъалъе тӏорщел кьей"
}
]
}
{
"word": "здаюся",
"stress": 4,
"forms": [
"кажусь",
"кажешься",
"кажется",
"кажемся",
"кажетесь",
"кажутся"
],
"see_also": [
{
"target": "казаться",
"kind": "from",
"comment": "настоящее время",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "здаўна",
"stress": 1,
"forms": [
"издавна"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "цебегоялдаса, некӏогоялдаса нахъе",
"examples": [
{
"be": "здаўна ведаць што-небудзь",
"av": "цебегоялдаса щибниги лъазе"
}
]
}
]
}
{
"word": "здаўна",
"stress": 6,
"forms": [
"искони"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "цебегоялдаса (некӏогоялдаса) нахъе",
"precomment": "здаўна",
"labels": [
"устарэлае слова"
],
"examples": [
{
"be": "гэты парадак існаваў спрадвеку",
"av": "гьеб низам цебегоялдаса нахъе букӏана"
}
]
}
]
}
{
"word": "здаўна",
"stress": 6,
"forms": [
"испокон"
],
"senses": [
{
"examples": [
{
"be": "спакон вякоў",
"av": "дунял бижаралдаса нахъе, некӏо заманалдаса нахъе, даимго, кидаго"
}
]
}
]
}
здаўна; у старыя гады
сообщить о неточности{
"word": "здаўна; у старыя гады",
"forms": [
"встарь"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "некӏо, цебе заманалда",
"labels": [
"высокі стыль"
]
}
]
}
{
"word": "здаўняў",
"stress": 1,
"forms": [
"исстари"
],
"labels": [
"прыслоўе"
],
"senses": [
{
"text": "некӏогоялдаса, умумалъанго, цебе заманалдасаго",
"examples": [
{
"be": "так спрадвеку вядзецца",
"av": "умумалъанго гьедин билълъанхъун буго"
}
]
}
]
}