{
"word": "тры",
"homonym": 1,
"forms": [
"три"
],
"senses": [
{
"text": "лъабго",
"labels": [
"лічэбнік"
]
}
]
}
{
"word": "тры",
"homonym": 2,
"forms": [
"три",
"трите"
],
"see_also": [
{
"target": "тереть",
"kind": "from",
"comment": "повелительное наклонение",
"comment_lang": "ru"
}
]
}
{
"word": "трыа",
"stress": 3,
"forms": [
"трио"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "трио",
"comment": "лъабго алаталъе яги лъабго гьаракьалъе хъвараб музыкияб асар"
},
{
"text": "трио",
"comment": "гьединаб асар бачунев, ахӏулев лъабго музыкант яги лъабго кочӏохъан"
}
]
}
{
"word": "трыбун",
"stress": 5,
"forms": [
"трибун"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "трибун",
"comment": "халкъ хадуб цӏалев жамгӏияв хӏаракатчи",
"labels": [
"высокі стыль"
]
}
]
}
{
"word": "трыбуна",
"stress": 5,
"forms": [
"трибуна"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "трибуна",
"comment": "1 кӏалъазе вахъарасе къачӏараб бакӏ; 2 стадионазда ва гь. ц. гӏадамал гӏодор чӏезе гьабураб бакӏ"
}
]
}
{
"word": "трыбунал",
"stress": 7,
"forms": [
"трибунал"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "трибунал",
"comment": "суд",
"examples": [
{
"be": "ваенны трыбунал",
"av": "рагъулаб трибунал"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыбуха",
"stress": 7,
"forms": [
"требуха"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "ургьимес, бакӏвали-кӏач, бакь-кӏач",
"comment": "хъураб, чӏвараб хӏайваналъул"
}
]
}
{
"word": "трываласць",
"stress": 3,
"forms": [
"прочность"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "щулалъи",
"labels": [
"у прамым і пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "трываласць тканіны",
"av": "ххамил щулалъи"
}
]
}
]
}
{
"word": "трывалы",
"stress": 2,
"stem": "НОСК",
"forms": [
"ноский",
"ноская",
"ноское"
],
"senses": [
{
"text": "хехго холареб, гӏемер заманалъ ретӏунеб, щулияб",
"precomment": "моцны; трывалы",
"labels": [
"размоўнае слова"
]
},
{
"text": "гӏемер къинлъарулеб",
"precomment": "пра птушак",
"examples": [
{
"be": "нясучая парода курэй",
"av": "гӏанкӏабазул (гӏанкӏуязул) гӏемер къинлъарулеб тайпа"
}
]
}
]
}
{
"word": "трывалы",
"stress": 3,
"stem": "СТОЙК",
"forms": [
"стойкий",
"стойкая",
"стойкое"
],
"senses": [
{
"text": "щулияб, кьурулареб, чӏараб",
"examples": [
{
"be": "стойкі пах",
"av": "чӏараб, унареб махӏ"
}
]
},
{
"text": "къвакӏарав, къуркьуларев, чучуларев, гӏемер мехалъ бегьулеб, холареб",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "стойкі характар",
"av": "къвакӏараб гӏамал-хасият"
}
]
}
]
}
{
"word": "трывога",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕВОГ",
"forms": [
"тревога"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏатхвей, ракӏхӏинкъи",
"precomment": "спакой; турбота; бяспакойства",
"examples": [
{
"be": "яго ахапіла трывога",
"av": "досул рахӏат хвана"
}
]
},
{
"text": "ахӏи, ахӏи бахъин, хӏинкъи букӏин лъазаби, тревога",
"precomment": "сігнал небяспекі",
"examples": [
{
"be": "баявая трывога",
"av": "рагъулеб тревога"
},
{
"be": "ілжывая трывога",
"av": "гьересияб ахӏи"
},
{
"be": "біць трывогу",
"av": "ахӏи базе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трывога",
"stress": 8,
"forms": [
"треволнение"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "кутакаб рахӏатхвей"
}
]
}
{
"word": "трывожны",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕВОЖН",
"forms": [
"тревожный",
"тревожная",
"тревожное"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвараб, хӏинкъи бугеб, рекӏее хӏалхьи гьечӏеб",
"precomment": "неспакойны",
"examples": [
{
"be": "трывожныя дні",
"av": "хӏинкъи бугел къоял"
},
{
"be": "трывожны погляд",
"av": "рахӏат хвараб балагьи"
}
]
},
{
"text": "хӏинкъи букӏин лъазабулеб, ахӏи балеб, ахӏул",
"precomment": "папярэджвальны"
}
]
}
{
"word": "трывожыцца",
"stress": 5,
"forms": [
"тревожиться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвезе",
"precomment": "беспакоіцца",
"examples": [
{
"be": "пакойвацца за дзяцей",
"av": "лъималазе гӏоло рахӏат хвезе"
}
]
},
{
"text": "рахӏат хвезабизе",
"precomment": "утрудняць сябе",
"comment": "жиндирго",
"examples": [
{
"be": "калі ласка, не хвалюйцеся!",
"av": "гьарула, (дие гӏоло) рахӏат хвезабуге!"
}
]
}
]
}
{
"word": "трывожыць",
"stress": 5,
"stem": "ТРЕВОЖИ",
"forms": [
"тревожить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "рахӏат хвезабизе",
"precomment": "каго-што (выклікаць турботу)",
"examples": [
{
"be": "мяне трывожыць яго адсутнасць",
"av": "дов гьечӏолъиялъ дир рахӏат хвезабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "хӏалхьи тунгутӏизе, парахалъи хвезабизе",
"precomment": "парушаць спакой",
"examples": [
{
"be": "яго увесь дзень трывожылі наведвальнікі",
"av": "тӏаде рачӏараз тӏубараб къоялъ хӏалхьи течӏо досие"
}
]
},
{
"text": "ццин бахъинабизе, рахӏат хвезабизе",
"precomment": "дражняць",
"examples": [
{
"be": "шум турбуе хворага",
"av": "ахӏи-хӏуралъ унтарасул рахӏат хвезабулеб буго"
}
]
},
{
"text": "бигъинабизе, багъаризабизе, унтизабизе",
"precomment": "мытарыць, прычыняць боль",
"examples": [
{
"be": "трывожыць рану",
"av": "ругъун бигъинабизе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трывіяльны",
"stress": 6,
"forms": [
"тривиальный",
"тривиальная",
"тривиальное"
],
"senses": [
{
"text": "цебегосеб, басралъараб, цӏилъи гьечӏеб"
},
{
"text": "цого къагӏидаялъул"
}
]
}
{
"word": "трыганаметрычны",
"stress": 12,
"stem": "ТРИГОНОМЕТРИЧЕСК",
"forms": [
"тригонометрический",
"тригонометрическая",
"тригонометрическое"
],
"senses": [
{
"text": "тригонометриялъулаб",
"examples": [
{
"be": "трыганаметрычныя функцыі",
"av": "тригонометриялъулал функцияби"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыганаметрыя",
"stress": 9,
"forms": [
"тригонометрия"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "тригонометрия",
"comment": "математикаялъул бутӏа"
}
]
}
{
"word": "трыдзевяць",
"stress": 3,
"forms": [
"тридевять"
],
"senses": [
{
"text": "анкьабго ракь бахун, добехун; дуниялалъул рагӏалда",
"precomment": "дзесьці вельмі далёка",
"labels": [
"фальклор",
"размоўнае слова"
]
}
]
}
{
"word": "трыера",
"stress": 3,
"forms": [
"триер"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "триер",
"comment": "тӏорщел бацӏцӏад гьабулеб ва сортал ратӏа гьарулеб машина",
"labels": [
"сельская гаспадарка, сельскагаспадарчы тэрмін"
]
}
]
}
{
"word": "трызаньне",
"stress": 5,
"stem": "ТЕРЗАНИ",
"forms": [
"терзание"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "тӏутӏуй, кескал лъугьинари, тӏутӏу-хъухъуй",
"comment": "паводле дзеяслова церзаць",
"comment_lang": "ru"
},
{
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"множны лік"
],
"examples": [
{
"be": "пакуты",
"av": "рекӏел гӏазабал"
}
]
}
]
}
{
"word": "трызненне; мары",
"forms": [
"бред"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "риччалъ кӏалъай, лъавуда гьечӏеб кӏалъай",
"comment": "унтарасул"
},
{
"text": "магӏна гьечӏеб жо, бухьен гьечӏеб калам",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
]
}
]
}
{
"word": "трызнёвы",
"stress": 5,
"stem": "БРЕДОВ",
"forms": [
"бредовый",
"бредовая",
"бредовое",
"бредовой"
],
"senses": [
{
"text": "гӏадалаб, лъавуда гьечӏого бицунеб, бухьен гьечӏеб",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "трызнёвыя ідэі",
"av": "гӏадалал идеяби (пикраби)"
}
]
}
]
}
{
"word": "трызню",
"stress": 3,
"forms": [
"брежу",
"бредишь"
],
"see_also": [
{
"target": "бредить",
"kind": "from"
}
]
}
{
"word": "трызніць",
"stress": 3,
"stem": "БРЕДИ",
"forms": [
"бредить"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "риччалъ гаргадизе, лъавуда гьечӏого гаргадизе",
"examples": [
{
"be": "хворы трызніць",
"av": "унтарав риччалъ гаргадулев вуго"
},
{
"be": "дзіця трызніць у сне",
"av": "лъимер макьилъ гаргадулеб буго"
}
]
},
{
"text": "цохӏого жо бицине, цохӏого жоялъул ургъел (пикру) гьабизе",
"precomment": "кім-чым",
"labels": [
"у пераносным значэнні",
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "ён марыць пра музыку",
"av": "дов цохӏо музыкаялъул бицунев (музыкаялъул пикруялда) вукӏуна"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыкатаж",
"stress": 7,
"forms": [
"трикотаж"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "хьухьараб ххам",
"precomment": "тэкстыль"
},
{
"text": "хьухьараб ххамил ретӏел",
"labels": [
"зборны назоўнік"
]
}
]
}
{
"word": "трыкатажны",
"stress": 7,
"stem": "ТРИКОТАЖН",
"forms": [
"трикотажный",
"трикотажная",
"трикотажное"
],
"senses": [
{
"text": "хьухьараб ххам гьабулеб",
"examples": [
{
"be": "трыкатажная фабрыка",
"av": "хьухьараб ххамил фабрика"
}
]
},
{
"text": "хьухьараб ххамил",
"precomment": "зроблены з трыкатажу",
"examples": [
{
"be": "трыкатажная кофтачка",
"av": "хьухьараб ххамил кофта"
},
{
"be": "трыкатажны касцюм",
"av": "хьухьараб ххамил костюм"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыко",
"stress": 5,
"forms": [
"трико"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "трико",
"precomment": "тканіна",
"comment": "ххам"
},
{
"text": "черхалда тӏад къараб спортивияб ретӏел, трико",
"precomment": "адзенне"
}
]
}
{
"word": "трылогія",
"stress": 5,
"forms": [
"трилогия"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "трилогия",
"comment": "цо авторасул цоцада бухьараб лъабго асаралдасан данде гьабураб тӏехь",
"labels": [
"літаратура, літаратуразнаўства"
]
}
]
}
{
"word": "трыльён",
"stress": 7,
"forms": [
"триллион"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "триллион",
"comment": "азарго миллиард"
}
]
}
{
"word": "трымальнік",
"stress": 5,
"forms": [
"держатель"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "бетӏергьан",
"precomment": "уладальнік",
"comment": "къиматал кагътазул"
},
{
"text": "щибниги квезе ва гь. ц. бугеб алат; квегӏенлъи",
"precomment": "прыстасаванне",
"examples": [
{
"be": "трымальнік для папер",
"av": "кагъат кколеб жо"
}
]
}
]
}
{
"word": "трымацца",
"stress": 5,
"forms": [
"держаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "ккун чӏезе",
"precomment": "за каго-што",
"examples": [
{
"be": "трымацца за руку",
"av": "квер ккун чӏезе"
}
]
},
{
"text": "бан, ккун букӏине",
"precomment": "на чым-небудзь (быць умацаваным)",
"examples": [
{
"be": "гузік трымаецца на адной нітцы",
"av": "маргъал цо куналда бан чӏун буго"
}
]
},
{
"text": "хӏалалда букӏине",
"precomment": "весці сябе",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "ён трымаецца вельмі ўпэўнена",
"av": "дов цӏакъ ракӏ чӏараб хӏалалда вуго"
}
]
},
{
"text": "къуркьичӏого чӏезе",
"precomment": "не здавацца",
"examples": [
{
"be": "крэпасць трымаецца",
"av": "хъала къуркьичӏого чӏун буго"
}
]
},
{
"text": "цӏунун хутӏизе; хвечӏого букӏине",
"precomment": "захоўвацца",
"examples": [
{
"be": "ветхі дом яшчэ трымаецца",
"av": "басрияб мина цӏунун хутӏун буго"
}
]
},
{
"text": "къвакӏун чӏезе",
"precomment": "мацавацца",
"labels": [
"размоўнае слова"
],
"examples": [
{
"be": "трымайся!",
"av": "къвакӏун чӏа!"
}
]
},
{
"text": "цо рахъ ккун чӏезе",
"precomment": "чаго-небудзь (прытрымлівацца)",
"examples": [
{
"be": "трымацца правага боку",
"av": "кваранаб рахъ ккун чӏезе"
}
]
},
{
"examples": [
{
"be": "трымацца прама",
"av": "витӏун чӏезе"
},
{
"be": "ледзь трымацца на нагах",
"av": "хӏалица вахъун (бохдузда) чӏезе"
},
{
"be": "трымацца разам",
"av": "цадахъ чӏезе цадахъ рукӏине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трымацца",
"stress": 5,
"forms": [
"придерживаться"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "щибниги кквезе, ккун чӏезе",
"precomment": "за што ('g'arug'inan')",
"examples": [
{
"be": "трымацца рукою за задок возу",
"av": "гьаказул нахъисеб рахъ квералъ кквезе"
}
]
},
{
"text": "цо рахъ кквезе",
"precomment": "чаго",
"examples": [
{
"be": "прытрымлівацца правага боку",
"av": "кваранаб рахъ кквезе (нухлул)"
}
]
},
{
"text": "батӏияб, жиндирго пикру букӏине, сунданиги нахъвилълъине",
"precomment": "чаго",
"labels": [
"у пераносным значэнні"
],
"examples": [
{
"be": "прытрымлівацца іншага меркавання",
"av": "цогияб пикруялда нахъвилълъине"
}
]
}
]
}
{
"word": "трымаць",
"stress": 5,
"forms": [
"держать"
],
"labels": [
"незакончанае трыванне"
],
"senses": [
{
"text": "кквезе, ккун чӏезабизе",
"precomment": "каго-што",
"examples": [
{
"be": "трымаць дзіця за руку",
"av": "лъимадул квер кквезе"
}
]
}
]
}
{
"word": "трымцлівы",
"stress": 3,
"forms": [
"трепетный",
"трепетная",
"трепетное"
],
"senses": [
{
"text": "сородулеб, гъаргъар щолеб",
"precomment": "дрыжачы"
},
{
"text": "ракӏ тӏеркӏолеб, ракӏ сородулеб",
"precomment": "узрушаны; хваляваны"
},
{
"text": "хӏинкъараб, хӏинкъун сородулеб, хӏинкъул гъаргъар щолеб",
"precomment": "ахоплены страхам"
}
]
}
{
"word": "трынаццаты",
"stress": 5,
"forms": [
"тринадцатый",
"тринадцатая",
"тринадцатое"
],
"senses": [
{
"text": "анцӏила лъабабилеб",
"labels": [
"лічэбнік"
],
"examples": [
{
"be": "яму пайшоў трынаццаты год",
"av": "досул анцӏила лъабабилеб сон буго"
}
]
}
]
}
{
"word": "трынаццаць",
"stress": 5,
"forms": [
"тринадцать"
],
"senses": [
{
"text": "анцӏила лъабго",
"labels": [
"лічэбнік"
]
}
]
}
{
"word": "трысняговы",
"stress": 9,
"stem": "ТРОСТНИКОВ",
"forms": [
"тростниковый",
"тростниковая",
"тростниковое"
],
"senses": [
{
"text": "муцӏидул",
"examples": [
{
"be": "трысняговыя зараснікі",
"av": "муцӏидул рохьал",
"comment": "гъарцӏал"
},
{
"be": "трысняговы цукар",
"av": "муцӏидул чакар"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыста",
"stress": 3,
"forms": [
"триста"
],
"senses": [
{
"text": "лъабнусго",
"labels": [
"лічэбнік"
]
}
]
}
{
"word": "трысцё",
"stress": 7,
"forms": [
"тростник"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "муцӏи",
"examples": [
{
"be": "цукровы трысцёг",
"av": "чакар гьабулеб муцӏи"
}
]
}
]
}
{
"word": "трысцінка",
"stress": 6,
"forms": [
"тростинка"
],
"labels": [
"жаночы род"
],
"senses": [
{
"text": "муцӏидул тӏеренаб хӏуби"
}
]
}
{
"word": "трытон",
"stress": 5,
"forms": [
"тритон"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "тритон, ралъдал ччут",
"labels": [
"заалогія"
]
}
]
}
{
"word": "трыумф",
"stress": 4,
"forms": [
"триумф"
],
"labels": [
"мужчынскі род"
],
"senses": [
{
"text": "кутакаб бергьенлъи, цӏар рагӏараб гьунар"
}
]
}
{
"word": "трыумфальны",
"stress": 7,
"stem": "ТРИУМФАЛЬН",
"forms": [
"триумфальный",
"триумфальная",
"триумфальное"
],
"senses": [
{
"text": "бергьенлъиялъул хӏурматалда гьабураб, бергьенлъиялда хурхараб",
"examples": [
{
"be": "трыумфальная брама",
"av": "бергьенлъиялъул хӏурматалда гьабураб каву",
"comment": "кӏамури"
},
{
"be": "трыумфальнае шэсце",
"av": "бергьенлъиялъул хӏурматалда гӏемераб халкъ къватӏибе бахъин",
"comment": "цадахъ ин"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыццаты",
"stress": 6,
"stem": "ТРИДЦАТ",
"forms": [
"тридцатый",
"тридцатая",
"тридцатое"
],
"senses": [
{
"text": "лъеберабилеб",
"labels": [
"лічэбнік"
],
"examples": [
{
"be": "трыццатае студзеня",
"av": "лъеберабилеб январь"
},
{
"be": "трыццатыя гады",
"av": "лъеберабилел сонал"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыццаць",
"stress": 3,
"stem": "ТРИДЦАТ",
"forms": [
"тридцать"
],
"senses": [
{
"text": "лъеберго",
"labels": [
"лічэбнік"
],
"examples": [
{
"be": "гадоў трыццаць таму",
"av": "лъеберго соналъ цебе"
},
{
"be": "яму каля трыццаці",
"av": "дос лъеберго сон балеб буго"
},
{
"be": "яму гадоў трыццаць",
"av": "лъеберго сон буго досул"
},
{
"be": "яму за трыццаць",
"av": "лъеберилъа арав чи вуго дов"
},
{
"be": "за трыццаць кіламетраў ад горада",
"av": "шагьаралдаса лъеберго километралъ рикӏкӏад"
}
]
}
]
}
{
"word": "трыццацігадовы",
"stress": 10,
"stem": "ТРИДЦАТИЛЕТН",
"forms": [
"тридцатилетний",
"тридцатилетняя",
"тридцатилетнее"
],
"senses": [
{
"text": "лъеберго соналъул, лъеберго сонилаб",
"precomment": "пра тэрмін",
"examples": [
{
"be": "Трыццацігадовая вайна",
"av": "лъеберго сонилаб рагъ"
}
]
},
{
"text": "лъеберго сон бараб",
"precomment": "пра ўзрост",
"examples": [
{
"be": "трыццацігадовы мужчына",
"av": "лъеберго сон барав бихьинчи"
}
]
},
{
"text": "лъеберго сон свериялъул",
"precomment": "пра гадавіну"
}
]
}
{
"word": "трыццацігоддзе",
"stress": 10,
"forms": [
"тридцатилетие"
],
"labels": [
"ніякі род"
],
"senses": [
{
"text": "лъеберго сон ин, лъеберго сон бай",
"precomment": "тэрмін"
},
{
"text": "лъеберго сон свери, лъеберго сон тӏубай",
"precomment": "гадавіна"
}
]
}